Android (işletim sistemi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Android
Android robot.svg

Android Logo (2014).svg
Android L Develpment Preview.png
Android 5.0 ana ekran görüntüsü
Web sayfası: android.com
Şirket/Geliştirici: Google Inc, Open Handset Alliance
IS Ailesi: Linux
İlk yayınlanma: 23 Eylül 2008
Son kararlı sürüm: 5.0.1 Lollipop / 2 Aralık 2014 (9 gün önce) (2014-12-02)
Paket Yöneticisi: Google Play / APK
Desteklenen Platformlar: ARM, MIPS,[1] x86[2]
Çekirdek türü: Monolitik çekirdek
Varsayılan kullanıcı arayüzü: Grafiksel kullanıcı arayüzü
Lisans: Apache Lisansı 2.0
Linux çekirdeği yamaları, GNU GPL v2 lisansı altındadır.[3]

Android, Google, Open Handset Alliance ve özgür yazılım topluluğu tarafından geliştirilmiş olan, Linux tabanlı, mobil cihaz ve cep telefonları için geliştirilmekte olan, açık kaynak kodlu bir mobil işletim sistemidir. Desteklenen uygulama uzantısı ".apk"dir.

Android, aygıtların fonksiyonelliğini genişleten uygulamalar yazan geniş bir geliştirici grubuna sahiptir. Android için halihazırda 1 milyondan fazla uygulama bulunmaktadır. Google Play Store ise, Android işletim sistemi uygulamalarının çeşitli sitelerden indirilebilmesinin yanı sıra, Google tarafından işletilen kurumsal uygulama mağazasıdır. Geliştiriciler, ilk olarak aygıtı, Google'ın Java kütüphanesi aracılığıyla kontrol ederek Java dilinde yazmışlardır.

Open Handset Alliance, 5 Kasım 2007'de Android'i kurduğunu duyurmuştur ve ardından 34 adet donanım, yazılım ve telekom şirketi, mobil cihazlar için telif hakkı olmayan bir işletim sisteminin teknolojinin gelişimi için yararlı olduğu konusunda hemfikir olmuşlardır.

Android, Linux çekirdeği üzerine inşa edilmiş bir mobil işletim sistemidir. Bu sistem ara katman yazılımı, kütüphaneler ve API C diliyle yazılmıştır. Uygulama yazılımları ise, Apache harmony üzerine kurulu Java-uyumlu kütüphaneleri içine alan uygulama iskeleti üzerinden çalışmaktadır. Android, derlenmiş Java kodunu çalıştırmak için dinamik çevirmeli (JIT) Dalvik sanal makinasını kullanır ve cihazların fonksiyonelliğini artıran uygulamaların geliştirilmesi için çalışan geniş bir programcı-geliştirici çevresine sahiptir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Google'ın Android Inc'yi Alışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Temmuz 2005'te Google, Android Inc.'i almış ve ufak bir başlangıç şirketini Palo Alto'da kurmuştur. Android'in kurucuları, Google'a çalışmak için giden Andy Rubin (Danger'in kurucusu), Rich Miner (WildFire'ın kurucusu), Nick Sears ve Chris White'dır. (WebTV'de çalışan ilk mühendislerden biri). Bu arada, Android Inc.'in işlevleri daha önce yaptıkları mobil işletim sistemleri kadar iyi bilinmemektedir ve bu da Google'ın Mobil Cihazlar pazarına gireceği söylentisini başlatmıştır. Buna karşın, bu süreç içinde pazara ne çeşit ürünle çıkacakları tam olarak belli olmamıştır.

Google'da, ekip (Rubin tarafından izin verilen) Linux tabanlı, taşınabilir cihazlar için geliştirdikleri, esnek, güncelleştirilebilir İşletim Sistemini yazmışlardır. Raporlara göre Google çoktan donanım serilerini, yazılım partnerlerini ve taşınabilir cihazlarda çeşitli derecelerde birlikte çalışacağı sinyalini vermiştir.

Android'in Gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Google, Android'i satın aldıktan sonra telefon üreticilerini yanına alarak Open Handset Alliance (OHA) birliğini kurmuştur. Android'in gelişimi OHA eliyle yönetilmeye başlanmıştır.

  • Android 1.0 HTC Dream'in işletim sistemi olarak telefonlara ilk adımını atmıştır. Bu sürüm; kamera desteği Wi-Fi, bluetooth, klasörler, bir web tarayıcısı, uyarılar, sesli arama, YouTube, alarmlı saat, galeri gibi özellikler sunmaktadır.
  • 9 Şubat 2009 da Android 1.1 yayınlanmıştır. Bu sürüm bir önceki sürümdeki sistem hatalarını düzeltmeyi ve API'yı geliştirmeyi amaçlamıştır.
  • 30 Nisan 2009'da Android 1.5 (Cupcake) yayınlanmıştır. Bluetooth desteği, kamera kaydı, video gösterimi, Picasa, sık kullanılanlar klasörü ve Widget'ları kişiselleştirebilme, yazı tahmin edebilen klavye ve animasyonlu ekran özellikleri Android'e kazandırılmıştır.
  • 15 Eylül 2009'da Android 1.6 (Donut) yayınlanmıştır. Ekran çözünürlüğü yükseltilmiştir. Doğru çeviri yapma ve okutma özelliği, geliştirilmiş Android market, galeride çoklu silme, sesli arama, WVGA ekran çözünürlük desteği Android'e kazandırılmıştır.
  • 29 Ekim 2009'da Android 2.0 ve 2.1 (Eclair) yayınlanmıştır. HTML 5 ve Bluetooth 2.1 desteği kazandırılmıştır. Sanal klavye ve yüksek ekran çözünürlüğü desteği ile özelleştirilebilen arayüz özelliği eklenmiştir. Geliştirilmiş Google Maps, hareketli duvar kağıtları ve dijital yakınlaştırma özelliği de kazandırılmıştır.
  • Mayıs 2010'da Android 2.2 (Froyo) yayınlanmıştır. 720p ekran çözünürlüğü desteği, USB bağlantı, Wi-Fi tarayıcı özelliği, Flash Player 10.1 desteği eklenmiştir.
  • Şubat 2011'de Android 2.3 (Gingerbread) yayınlanmıştır. Çoklu kamera ve çoklu dokunmatik desteği eklenmiştir. XGA (1366×768) ekran çözünürlük desteği ve video arama özelliği eklenmiştir.
  • Yine Şubat 2011'de Android 3.0 (Honeycomb) yayınlanmıştır. Android işletim sistemi, tabletlerle uyumlu hale getirilmiştir.
  • Ekim 2011'de Android 4.0 (Ice Cream Sandwich) yayınlanmıştır. Yüz tanıma fonksiyonları ve NFC ile dosya paylaşımı özellikleri eklenmiştir.
  • Temmuz 2012'de 4.1 (Jelly Bean) yayınlanmıştır. Aynı anda iki uygulama açma özelliği Android'e kazandırılmıştır. Butter project (takılmadan kayan ekran) ve enerji verimliliği sağlanmıştır.
  • Ekim 2012'de 4.2 (Jelly Bean Plus) yayınlanmıştır. Çoklu kullanıcı, 360 derece panoramik fotoğraf ve Swype klavye kazandırılmıştır.
  • 11 Şubat 2013'te 4.2.2 (Jelly Bean Plus) yayınlanmıştır. Bu güncelleme "performansı ve kararlılığı artırır" sloganıyla çıkarılmıştır. Isınma ve donma problemleri giderilmiştir.
  • 24 Temmuz 2013'te 4.3 (Jelly Bean) yayınlanmıştır. Çoklu kullanıcı için ebeveyn kontrolü, oyunlar için OpenGL ES 3.0 desteği, diğer teknolojik aletlere bağlanmak için ilk akıllı Bluetooth teknolojisi, Wi-Fi'ı açıp kapatmak yerine otomatik açılıp kapanabilen akıllı Wi-Fi teknolojisi eklenmiştir. Ayrıca uygulama izinleri bu sürümle birlikte kontrol edilebilir hale gelmiştir.
  • 31 Ekim 2013'te çıkması beklenen 5 (Key Lime Pie) yerine Android 4.4 (KitKat) yayınlanmıştır. Görsel arayüzde birçok değişiklik yapılmıştır. RAM optimizasyonu sayesinde 512 MB RAM'e sahip cihazlarda da çalışabilmektedir. ART (Android Run Time) sanal makinesi Android 4.4 Kitkat Nexus ile deneysel olarak sunulmuştur.
  • 24 Şubat 2014'te MWC fuarında Sony Xperia Z2 ve Samsung Galaxy S5, Android 4.4.2 KitKat kullanmıştır. Cihazlar bu işletim sistemiyle satışa sunulacaktır.
  • 3 Kasım 2014 tarihinde Google Android 5.0 Lollipop sürümünü çıkarttı.
  • 2 Aralık tarihinde Google Android 5.0.1 güncellemesi yayınlandı.

Bölümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Android işletim sistemi beş kısımdan oluşur.

  1. Çekirdek:Linux kernelidir. Güvenlik, hafıza yönetimi, süreç yönetimi, ağ yığınları ve sürücü modellerini içermektedir.
  2. Android Runtime: Sanal makinedir. Dalvik Sanal Makinesini de içermektedir.
  3. Kütüphaneler: Veritabanı kütüphaneleri, web tarayıcı kütüphaneleri, grafik ve arayüz kütüphanelerini içermektedir.
  4. Uygulama Çatısı: Uygulama geliştiricilere geniş bir platform sunan kısımdır.
  5. Uygulama Katmanı: Doğrudan Java (programlama dili) yle geliştirilmiş uygulamaları içermektedir.

Geliştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Kasım 2007'de OHA, Android'in yazılım geliştirme teçhizatının önizlemesini yayınlamıştır ve bu önizleme, geliştirici ve hata giderici, kütüphane setleri, aygıt emülasyonu, dökümantasyon, örnek tasarılar, eğitim, SSS ve fazlasını içermektedir. Geliştiriciler, eğer Windows XP, Vista veya Mac OS çalıştıran x86 tabanlı ya da Linux kullanıyorlarsa Android-SDK'yı indirip kurmaları gerekmektedir. Gereklilikler şunları da kapsamaktadır:

Sürümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sürümlerin kullanım yüzdeleri, 3 Temmuz 2012
Sürüm Kod adı Yayın tarihi
1.1 Astro 9 Şubat 2009
1.2 Bender 16 Mart 2009
1.5 Cupcake 30 Nisan 2009
1.6 Donut 15 Eylül 2009
2.0

2.1

Eclair 26 Ekim 2009

Ocak 2010

2.2 Froyo 20 Mayıs 2010
2.3 Gingerbread 6 Aralık 2010
3.0

3.1

3.2

Honeycomb Şubat 2011

Temmuz 2011

Kasım 2011

4.0 Ice Cream Sandwich 19 Ekim 2011
4.1

4.2

4.3

Jelly Bean 9 Temmuz 2012

29 Ekim 2012

24 Temmuz 2013

4.4 KitKat ® 31 Ekim 2013
5.0 Lollipop 3 Kasım 2014
5.0.1 Lollipop 2 Aralık 2014

NOT: 4.2 ve 4.3 güncellemelerinde adı değişmemiş ve hâlâ Jelly Bean olarak kalmıştır ve Honeycomb sürümü ilk çıktığı yıllarda sadece tabletler için tasarlanmıştı ancak günümüzde birkaç telefon Honeycomb' u kullanmaktadır.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Android'in son sürümleri, çoklu-görev (multitasking), çoklu-dokunuş (multitouch) ve Adobe Flash desteğiyle beraber gelmektedir. Google Play Store ile uygulamalar yüklenebilmektedir.

Handset Çizimler
Sistem, VGA, 2D grafik arşivler, OpenGL ES 3.0 tabanlı 3D Grafik arşivlerine ve geleneksel telefon çıkışlarına son derece kolay uyum sağlar.
Depolama
Bilgi depolama amaçlı SQLite kullanılmaktadır.
Bağlanabilirlik
Android, GSM, Bluetooth, EDGE, 3G,LTE(4G) NFC ve Wi-Fi bağlantısını destekler.
Mesajlaşma
Hem SMS hem de MMS desteği vardır.
Web Tarayıcısı
Android'in web tarayıcısı açık kaynak kodlu WebKit application framework üzerine kuruludur.
Medya Destekleri
Android, MPEG-4, MP4, H.264, MP3, ve AAC, AMR, JPEG, PNG, GIF gibi ses/video/resim formatlarını desteklemektedir.
Ek Donanımları
Android, titreme önlemeli fotoğraf/video kameralarda, dokunmatik ekranda, GPS, pusulalar ve ivmeölçerlerde son derece yeteneklidir.

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Android, Google tarafından tam olarak bedava olduğu duyurulmadığı için eleştirilmektedir. SDK'nın bazı bölümleri hâlâ patentli olup açık kaynak kodlu değildir. Bunun Google tarafından kontrollü olarak yapıldığına inanılmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "MIPS gets sweet with Honeycomb". Eetimes.com. http://www.eetimes.com/electronics-news/4215490/MIPS-gets-sweet-with-Honeycomb. Erişim tarihi: 2012-02-20. 
  2. ^ Shah, Agam (December 1, 2011). "Google's Android 4.0 ported to x86 processors". Computerworld. International Data Group. http://www.computerworld.com/s/article/9222323/Google_s_Android_4.0_ported_to_x86_processors. Erişim tarihi: 2012-02-20. 
  3. ^ "Licenses". Android Open Source Project. Google. http://source.android.com/source/licenses.html. Erişim tarihi: 2012-02-20. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]