MKE Ankaragücü

	Ankaragücü
Tam isim	MKE Ankaragücü
Renkler	Sarı - Lacivert
Kuruluş	31 Ağustos 1910
Stad	19 Mayıs Stadyumu, Ankara
Kapasite	19209
Başkan	Cengiz Topel Yıldırım
Teknik direktör	Hikmet Karaman
Lig	Turkcell Süper Lig
2008-09	Turkcell Süper Lig, 13.

	İç saha

	Deplasman

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Ankaragücü sayfasından yönlendirildi)

Git ve: kullan, ara

MKE Ankaragücü yani Makina-Kimya Endüstrisi Ankaragücü 1910 yılında kurulmuştur. Renkleri sarı-laciverttir. Maçlarını 19.125 kişilik Ankara 19 Mayıs Stadyumu'nda oynamaktadır. Ankaragücü’nün 1980/1981 sezonunda, 2.ligdeyken Türkiye Kupasını alması Türkiye de bir ilktir. Şimdiye kadar Türkiye Süper Lig'den 3 kere düşen Ankaragücü; Beşiktaş , Fenerbahçe ve Galatasaray'dan sonra en uzun süre bu ligde mücadele etmiş takımdır.(44 sezon).

[değiştir] Tarihi

Ankaragücü kulübünün kuruluşu ‘İstanbul’da gerçekleşmiştir. Ankaragücü İmalat-ı Harbiye’ye dayanır. İmalat-ı Harbiye, Osmanlı Devleti’nde 19.yy ortalarına doğru, ordu ihtiyaçlarına yönelik sanayi politikalarının geliştirilmesiyle zamanın koşullarında, tersanelerle birlikte imparatorlukta işçi yoğunluğu ve istihdamı açısından en başta gelen kurumlarından birisidir (bkz. Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi. Syf. 417). “Kim ki kale kurup top endah ederek tepük oynaya, boynu vurula…” fermanını, takmayarak aralarında alenen ve kıran kırana top endah eden İmalat-ı Harbiye Tamir Atölyesi mensupları, yasağın gevşemesiyle kendi aralarında kulüpleşir ve 1904’te yasağın kalkmasıyla sahaları doldurmaya başlarlar (Arığ, 1996: 27). 1904–1910 yılları arasındaki zaman diliminde genellikle, Tamir Atölyesi’nin farklı üniteleri ve tezgâhlarının futbol takımları oluşturulmuş, bu resmi-olmayan ‘takım/kulüpler’ kendi aralarında maçlar yapmışlardır. Bu takımlar her zaman ayni işyerinin farklı üniteleri temelinde oluşmamıştır. Sadece çırakların oluşturduğu veya Arnavut asıllı işçilerden oluşan takımların da varlığı bilinmektedir (Arığ, 1996: 27–28). İstanbul liginin başlamasıyla birlikte ‘bir çatı altında bir araya gelmek ve ligde yer almak’ fikri yayılmaya başlamıştı. 1910’un Haziran ayında böyle bir ‘birlik’ toplantısı organize edilir, fakat bir sonuç alınamaz. İmalat-ı Harbiye Mektebi’nin son sınıf öğrencilerinden ikisinin adı öne çıkmaktadır ve ‘birlik’ konusunda anlaşma sağlanamamıştır. Agah Orhan’ın öncülüğündeki grup ‘Altınörs İdmanyurdu’nu, Şükrü Abbas’ın öncülüğündeki grup ise ‘Turan Sanatkarangücü’nü 31.08.1910 tarihinde kurarlar. Bu belirtilen genç işçiler kulübün kuruluşunda aktif olmalarına rağmen yönetimlerde yer almayıp futbolcu olmayı tercih etmişlerdir. Kulübün kuruluşunun aşağıdan, yani işçi ve işçi okulu öğrencilerinden gelmesi dikkate değerdir. Bu ‘öğrencilerin’ aynı zamanda atölyelerde çalıştıklarını belirtmeye gerek yok. Okudukları okul bir anlamıyla ‘atölyelerin’ alt yapısını oluşturan kurumlardır ve buradaki öğrenciler fabrikalarda ustalarının gözetiminde pratik yapmaktadırlar.

Altınörs İdmanyurdu’nun başkanı Kazım Usta, fişek fabrikasında torna ustabaşı; kâtip Osman Ahmet tornacı; kaptan Kerim Fil, silah fabrikasında usta ve muhasip Boşnak Hasan tornacıdır. Altınörs oyuncuları da fişek ya da silah fabrikasında çalışan işçiler veya İmalat-ı Harbiye usta mektebi öğrencileridir. Yine aynı tarihte kurulan Turan Sanatkarangücü’nün başkanı Hasan Muhittin Bey fişek fabrikasında ustabaşı, Katip Lütfü Bey usta mektebi öğrencisi, muhasip Numan Usta İmalat-ı Harbiye Atölyesi kontrol memurudur. Altınörs İdmanyurdu’nun arması örs ve örse çekiçle vuran bir eldir. Turan Sanatkarangücü’nün arması ise ağzında çekiç sıkıştırılmış bir kumpastır (Arığ, 1996: 29). Bu arada kulüplerin kendileri arasında yaptıkları ilk maçın olaylar nedeniyle 0–0 bitmesi ilginçtir. Arığ, iki kulübün oluşumunda işçilerin görüşleri arasında bir farktan bahsetmektedir. Buna göre Altınörs İdmanyurdu Mustafa Kemalci; Turan Sanatkarangücü ise Enver Paşacıdır (1996: 30). Fakat burada belirtilen isimlerin 1910’daki popülaritesinin böyle bir ayrımı meydana getirebilecek kadar büyük olduğunu söylemek mümkün müdür? Buna karşın her iki kulüpte de bağımsızlıkçı eğilimlerin güçlü olduğunu belirtmek ve İttihat ve Terakki Partisi sempatizanlarının bir ağırlığa sahip olduğunu belirtmek yerindedir. Bunun ötesinde bu yıllar bağlamında İmalat-ı Harbiye işçilerinin hayli politik bir atmosfer içerisinde olduklarını da belirtmek yanlış olmayacaktır. Özellikle 1. Dünya Savaşı ve Ulusal Kurtuluş Savaşı yılları bunu destekler niteliktedir. Enver Paşa ve Lenin lehine sloganlar atılan 1 Mayıs’ların yaşandığının (1920- Trabzon) belirtildiği bir dönemin (Akt. Ahmad, 1998: 129) ve o günkü işçilerin duruşlarının anlaşılabilmesi için o günlere daha ayrıntılı bakmak gerekmektedir. Yani ‘Enver Paşa’cılık’ aslında nedir? Bu ayrı bir tartışmanın konusudur.

Bu arada bir parantez açıp, Osmanlı’nın bu son dönemlerinde işçi hareketinin durumuna bakmak gerekir. Türkiye işçilerinin ilk sınıfsal örgütlenmelerinden birisi olarak kabul edilen Amele-i Osmanî Cemiyeti (Osmanlı Amele Cemiyeti) 1894–1895 yıllarında Tophane Fabrikası’nda çalışan işçilerce kurulmuştur (bkz. Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi,1996; Şişmanov, 1990; Disk, 1977; Sencer, 1969 vb.). Tophane Fabrikası bir anlamıyla Zeytinburnu’ndaki atölye ile aynı kurum bütünlüğü içerisinde yer almaktadır. Kulüplerin kurucularının bir kısmı önceden bu fabrikada çalışmışlardır. Bu dernek bir yıl sonra kapatılmıştır (Disk, 1977: 197). Kurucuları ağır cezalara çarptırılmış, bir kısmı sürgüne gönderilmiştir. Bunların önemli bir kısmı zaman içerisinde İstanbul’a dönmüştür. İkinci Meşruiyetin ilanı sonrasındaki görece rahatlık ortamında, 1908 yılında, Osmanlı Amele Cemiyetinin kurucuları Osmanlı Terakki-i Sanayi Cemiyeti adı altında tekrardan örgütlenmişlerdir (Sencer,1969: 207). Bu örgütlenmenin de ömrü uzun olmamış ve 1909 yılında çıkartılan Cemiyetler Kanunu’na uymadığı, içinde askerleri barındırdığı gerekçesiyle kapatılmıştır (T.S.A., 1996: 41). Fakat bu konuyla ilgili hemen tüm kaynaklarda belirtildiği gibi 1910 yılında bu sürecin bir devamı olarak Osmanlı Sanatkaran Cemiyeti kurulmuştur (Karakışla, 1998; T.S.A.,1996 vb.). Turan Sanatkarangücü ve Altınörs İdmanyurdu’nu kurucusu olarak adı geçen yedi ismin beşi, bu dönemde, bu Cemiyet’te aktif olarak görev alan isimlerdir. Osman Ahmet, Kazım, Boşnak Hasan ve Numan Usta’lar Cemiyet azası olarak görev yaparlarken, Hasan Muslihittin Usta ise Osmanlı Sanatkaran Cemiyeti Reisliği görevinde bulunmuşlardır. Bunun yanında işçi önderi olarak öne çıkan, son Osmanlı Mebusan Meclisi’ne ve ilk T.B.M.M.’ye ‘ilk işçi milletvekili unvanıyla’ giren isim ise tam adı Abdülmecid Numan olan Turan Sanatkarangücü’nün ilk yönetim kurulunda yer alan Numan Usta’dır (T.S.A, 1996: 440) (Numan Usta için ayrıca bkz. STMA, 1988: 1879 ve 1889). Kendisi bir sosyalist olmamakla beraber, İttihatçı çevrelere yakınlığıyla bilinen bir işçi önderidir. Osmanlı Mebusan Meclisi’ne seçimlerinde aslen ‘sol’ bir partiden aday olmadığı (Osmanlı Mesai Fırkası) eski bir İttihatçı olarak İttihatçıların da desteğiyle ‘erbab-ı say ve sanatın hakkını mudafaa’ iddiasıyla seçildiği belirtilmektedir (Tunçay, 2000: 42) (ayrıca seçilme süreci için bkz. Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi syf. 1889). Ayrıca bu isim, ‘resmi işçi önderliği’ni fiilen üstlenmiş bir isim olarak 1923’de kurulan İstanbul İşçi Teşkilatlan Heyet-i Müttehidesi’nde de geçecektir. Bu kuruluşta daha sonraları komünistlerin etkin olduğu belirtilmektedir (STMA, 1988: 1879). Bunun dışında 1910’lu yıllarda İstanbul Cuma liginde oynayan takımın sağ-beki Tunalı Ali’de ‘işçi milletvekili’ olarak TBMM’de bulunmuştur. Turan Sanatkarangücü’nün yeri Osmanlı Sanatkaran Cemiyeti’nde bir odaydı. Bu durum bir anlamıyla bugünkü Ankaragücü’nün tarihsel olarak bir ayrıcalığına tekabül etmektedir. Bilindiği kadarıyla profesyonel liglerde yalnızca işçiler ve emekçiler tarafından kurulan, işyeri temelli olan ve tarihi bu kadar eski olan bir kulüp daha yoktur. Bunun yanında kulüp yalnızca işçilerin oluşturduğu bir kulüp değil, zamanın ilk işçi örgütlenmelerinin (Osmanlı Amele Cemiyeti’nden başlamak üzere) ve ilk işçi önderlerinin de izlerini taşıyan bir kulüptür.

Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın başlaması üzerine kulüp bir anlamıyla ‘futbolu’ bırakmak durumunda kalmıştır. İşgal kuvvetlerinin silah fabrikalarının kapatılmasına ilişkin baskılarıyla birlikte, futbolcuların ve yöneticilerin çoğu Anadolu’da yürütülen Kurtuluş Savaşı’na katılmışlardır. Artık kulüp merkezi Ankara’dadır. Bu dönemde Kurtuluş Savaşı’na destek amacıyla birçok ‘direniş teşkilatı’ oluşturulduğu bilinmektedir. Bu teşkilatlardan biri olan İmalat-ı Harbiye Direniş Örgütü’nün çekirdeğini ise Altınörslü ve Turan Sanatkarangüçlü futbolcular oluşturmaktadır (Arığ, 1996: 35). Bu dönemde kulüple ilgili birçok isim emperyalizme karşı olan bu savaşta ölmüşlerdir. 1920’lerin başına gelindiğinde her iki kulüp kendisini Ankara’da yeniden kurmuştur. Altınörs İdmanyurdu ismini Anadolu Sanatkarangücü olarak değiştirmiş, Turan Sanatkarangücü ise aynı isimle daha sonra kurulmuştur. İki kulübün birleştirilerek İmalat-ı Harbiye adını almaları ise 1926’yı bulacaktır. Kulüp Ankaragücü adını ancak 31.08.1933’deki kongresinden sonra almıştır. Daha sonra isim bir süre AS-FA Gücü olarak değişmiş, 1948’den itibaren ise Ankaragücü olarak kalmıştır (Arığ,1996). CHP Antalya Milletvekili Feridun Baloğlu’nun 4 Mayıs 2004 tarihli TBMM’deki konuşması tutanaklara şu şekilde geçmiştir: “… (medyada) 1910'da İstanbul'da Osmanlı işçilerinin ve Osmanlı sanatkârlarının kurduğu Turan Sanatkarangücü’nün devamı olan Ankaragücü'nü göremezsiniz. O Ankaragücü ki, bütün futbolcuları, Ulusal Kurtuluş Savaşı’na gönüllü katılmıştır; kurumsal olarak katılmış tek kulüptür. Şehitler vermişlerdir Geyve boğazında, İmalat-ı Harbiye'de çalışmışlardır ve kurtuluştan sonra Ankaragücü yeniden kurulmuştur”.

Ulusal Kurtuluş Savaşı yıllarına ve hemen sonrasının politik atmosferiyle ilgili bir biçimde İmalat-ı Harbiye’ye bakmanın enteresan sonuçları vardır. Şişmanov, Anadolu’daki sosyalist/komünist oluşumlar içerisinde İmalat-ı Harbiye işçilerinin bir kısmının da bulunduğunu belirtmektedir (1990: 92). Anadolu’da saydığı sekiz ila on merkezin içerisinde İmalat-ı Harbiye işçilerini de zikretmiştir. Türkiye Halk İştiraküyun Fırkası’nın kurulduğu sırada, Anadolu’da 500 faal üyesinin olduğunu belirten Şişmanov, “Ankara’da yalnız silah fabrikalarında, 85 üyeli bir grup faaliyet göstermekteydi” demektedir (1990: 96). Ankara 1922 yılında ilk 1 Mayıs’ını yaşamıştır ve bu 1 Mayıs kutlamalarında İmalat-ı Harbiye işçilerinin de adı geçmektedir. Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi’ndeki şu ifadeler dikkat çekicidir (1996: 180):

“…İmalat-ı Harbiye ve demiryolu işçileri o gün çalışmayarak eş ve çocuklarının da katıldığı bir toplantı düzenlediler. Buraya 3 milletvekili ve SSCB elçiliği temsilcileri de katıldı. İşçiler adına yapılan konuşmada emperyalizme karşı çarpışan hükümetin desteklendiği bildirildi. O akşam düzenlenen tiyatro oyununun geliri de işçi yardımlaşma sandığına yatırıldı…”

Cumhuriyet’in kuruluş yılında Ankara’daki 1 Mayıs’ta yine İmalat-ı Harbiye işçilerinin adı en başta, hatta tek işçi topluluğu olarak geçmektedir. Cumhuriyet’in ilanından sonra ilk 1 Mayıs, hükümetçe yapılan yasaklamaya karşın 1924’te Ankara’da kutlandı (S.T.M.A, 1989: 1896):

“...Ankara’da ise İmalat-ı Harbiye işçileri Cebeci’de Boşnak Mahallesi’nde bir toplantı düzenleyerek 1 Mayıs’ı kutladılar. İşçi çocukları Hastalık Sandığı yararına rozet dağıtıp, bağış topladılar. İşçiler marşlar söylediler ve Vilayet ve TBMM önüne kadar yürüyüp konuşmalar yaptıktan sonra dağıldılar...”

Eski TKP Genel Sekreter’i İsmail Bilen 1973’de yaptığı bir konuşmada 1924 Ankara 1 Mayıs’ını konu edinmiştir. Kendisine göre büyük bir yürüyüş gerçekleşmiş ve bunda TKP Ankara İl Komitesi’nin etkisi olmuştur. Bu etki de “Kurtuluş savaşı günlerinden beri Ankara’daki «İmalat-ı Harbiye» ordu donatım fabrikası”nda etkili olunması sayesinde gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında 1925’de kapatılan Amele Teali Cemiyeti içerisinde de ciddi sayıda İmalat-ı Harbiyeli olduğu bilinmektedir.

Kulübün kimliğine ilişkin farklılaşma kısmen Ankara’ya geldikten sonra başlasa da özellikle 1930’lu yıllardan sonra kulüp yönetimi neredeyse tamamen bürokratlara kalmıştır. Fakat o yıllarda dahi kulübün ‘amale takımı’ olarak anıldığı belirtilmektedir (Arığ, 1996: 51). Daha sonraki dönemlerde hem kulüp yönetimi, hem sporcuların yapısı itibariyle hem de Türkiye’de bu alandaki profesyonelleşmenin de etkileriyle kulüp ciddi değişimlere uğramıştır. Fakat bu sefer artık ‘tribünler’ öne çıkacaktır.

Altınörs İdmanYurdu (MKE Ankaragücü Kuruluyor)

Futbol oyunu, padişah Abdülhamitin yasak kararına rağmen Dersaadetin uzak bölgelerinde Zeytinburnu Makriköy (Bakırköy) ve civarlarında Türkler tarafından da etrafa gözcüler konularak oynanıyor ve maçlar kıran kırana geçiyordu.

(...kim ki kale kurup top endah ederek, tepük oynaya, boynu vurula...) Fermanını takmayarak aralarında alenen ve kıran kırana top endah edenler ise, Zeytinburnu İmalat-ı Harbiye tamir atölyesi mensupları idi. Yasak kararının gevşemeye başladığı 1903 yylyndan itibaren aralarında çeşitli kulüpler kuran İmalat-ı Harbiye mensupları yasak kararının 1904 yılında kaldırılması üzerine gıcır gıcır formaları ile Zeytinburnu ve civarındaki sahaları doldurmaya başladılar.

Kulübümüz ALTINÖRS YDMANYURDU, İstanbul Cuma ligine tertip komitesinin talebi üzerine "Sanayii Mektebi" adı altında katılmıştı...Resme dikkat ederseniz, tüm kadro ÖRSün içine dağılmış.

Zeytinburnundaki Imalaty Harbiye Tamir atölyesinde 1904-1910 tarihleri arasında kurularak aralarında maçlar yapmak suretile faaliyetlerini sürdüren kulüpler şunlardır;

. Rehberi sanayii gücü
. Albayrak spor kulübü
. Gayret gençlik
. Nümunei sübyan spor kulübü
. Besalet spor kulübü
. Tapa gençlik gücü

Bu kulüpler imalat-ı harbiye tamir atölyesinin değişik ünitelerine dağılmıştır. Bir başka deyişle her ünite ve tezgah mensupları aralarında bir kulüp oluşturmuşlardı. Bazı üniteler sayısal çoğunluk yüzünden değişik anlamlar altında bir araya gelerek kendilerine çeşitli isimler altında kulüpler kurmuş, takımlar oluşturmuşlardı. Örneğin, Rehberi Sanayii Gücü, Imalat-ı harbiye tamir atölyesinin değişik ünitelerindeki ustalar tarafından kurulmuştur. Nümunei sübyan spor kulübü, usta ve büyüklerin aralarına almadıkları çırak-çocuk düzeyindeki personelin kulübü idi. Beselet spor, arnavutluk dilinde "besa-beraber olmak, ayrılmamak" anlamında olup, atölyelerin değişik ünitelerindeki Arnavut asıllı usta ve işciler tarafından kurulmuştu. Tapa Gençlikgücü, top dökümhanesi mezunları, tarafından kurulmuş olup, (tapa, top mermisinin ucuna yerleştirilen ve mermi atıldıktan sonra merminin patlamasını sağlayan ayarlı kapağa verilen isimdi) İmalat-ı harbiye usta mektebi talebeleri ile top dökümhanesi mensuplarının da yer aldığı, bu gayri federe kulüplerin aralarında yaptıkları maçlar zaman zaman sürtünme ve tartışmalara neden oluyordu.

İstanbul ligi kurulmuş, maçlar başlamıştır.

Kendileri de bir çatı altında toplanarak neden bir kulüp kurmasınlar diye, Böylece liglere katılır, adlarını daha iyi duyurabilirlerdi...Bu maksat ile 1910 Haziranın 14ünde İmalat-ı Harbiye Mektebi işcilerinin de katıldığı bir toplantı yapıldı. Toplantı, bir sonuç alınamadan dağıldı. Aynı yıl ve ayın 19. günü yapılan toplantıda da bir sonuç alınamadı ama, mektebin son sınıf öğrencileri kararlı idi. Kulüplerini kuracaklardı. Aynı sınıfın iki güzide öğrencisi AGAH ORHAN ve ŞÜKRÜ ABBASın yıldızları bir türlü barışmıyor, anlaşma sağlanamıyordu. Futbola yatkın ve meraklı talebe sayısı ise oldukça fazla idi. Atölye ve dökümhane de çalışanları da yanlarına aldılar mı, sırtları yere gelmeyecek bir kuvvet olabilirlerdi. İki taraf ayrı ayrı ve harıl harıl hazırlıklarını sürdürüyorlardı. Ve nihayet, Agah ORHANın başını çektiği grup hazırlıklarını tamamlamış "ALTINÖRS İDMANYURDU" nun evraklarını mutasarrıflığa vermişti...Tarih, 31.08.1910 idi. Bunu haber alan, Şükrü ABBASın başını çektiği grup,son hazırlıkları birkez daha gözden geçirdikten sonra onlarda evraklarını mutasarrıflığı teslim ettiler. Böylece "TURAN SANATKARAN GÜCÜ" de kuruluşunu tamamladı.Değişik ünitelerde faaliyette bulunan gayri federe kulüpler bu iki teşekküle ithak ettiler. Aynı müessesenin çatısı altındaki iki kulübün rekabeti sonraları bazı sürtüşme ve hatta kavgalara neden olacaktı...

[değiştir] Takım Kadrosu

Numara	Oyuncu	Mevki	Geldiği yıl	Önceki takımı


35	Bora Körk	Kaleci	2009	Sakaryaspor
1	Serkan Kırıntılı	Kaleci	2005	Adanaspor
77	Zafer Özgültekin	Kaleci	2007	Eskişehirspor
Savunma
3	Abdullah Elyasa Süme	Defans	2008	Ankaraspor
39	İlkem Özkaynak	Defans	2007	Kayseri Erciyesspor
13	Luiz Henrique De Souza Santos	Defans	2005	Santos
30	Özgür Bayer	Defans	2009	Kocaelispor
Ortasaha/ Kanatlar
5	Semavi Özgür	Orta Saha	2009	Kocaelispor
7	Abdülaziz Solmaz	Orta Saha	2009	Trabzonspor
23	Barbaros Bahadır Barut	Orta Saha	2004	Kasımpaşa
16	Ceyhun Eriş	Orta Saha	2009	FC Seul
61	Hasan Üçüncü	Orta Saha	2009	Trabzonspor
25	İbrahim Ege	Orta Saha	2006	Denizlispor
34	Kerem Şeras	Orta Saha	2009	Gençlerbirliği
83	Leandro Chaves Rodriguez	Orta Saha	2007	Santos
11	Murat Duruer	Orta Saha	2006	Gaziantepspor
26	Sosibo	Orta Saha	2009	Bidwest Wits
?	Senemelambalaluanda	Orta Saha	2009	Golden Arrows
?	Abdullah Çetin	Orta Saha	2009	Antalyaspor
?	Emre Aygün	Orta Saha	2009	Akçabat Sebatspor
20	Cihan Haspolatlı	Orta Saha	2009	Konyaspor
8	Maniche	Orta Saha	2009	Atletico Madrid
Hücum
10	Darius Vassell	Forvet	2009	Manchester City
27	Leonardo Andreas İglesias	Forvet	2008	Kayserispor
61	Mehmet Yılmaz	Forvet	2008	Ankaraspor
9	Silvino Joao De Carvalho Jaba	Forvet	2008	Ankaraspor