Andrew Jackson

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Andrew Jackson
7. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
Görev süresi
4 Mart 1828 – 4 Mart 1837
Başkan Yardımcısı John C. Calhoun
Martin Van Buren
Yerine geldiği John Quincy Adams
Yerine gelen Martin Van Buren
Kişi bilgileri
Doğum 15 Mart 1767
Güney Karolina
Ölüm 8 Haziran 1845 (78 yaşında)
Nashville, Tennessee
Partisi Demokratik (1828-1845)
Diğer siyasi
bağlantıları
Demokratik-Cumhuriyetçi (1828 öncesi)
Eşi Rachel Donelson
(1791-1794; 1794-1828)
Çocukları Andrew Jackson
Lyncoya Jackson
John Samuel Donelson
Daniel Smith Donelson
Andrew Jackson Donelson
Andrew Jackson Hutchings
Carolina Butler
Eliza Butler
Edward Butler
Anthony Butler
Dini Presbiteryanizm
İmzası
Askeri hizmeti
Bağlılığı Tennessee Milisleri
ABD Ordusu
Rütbesi Albay
Tümgeneral
Çatışma/savaşları Amerikan Bağımsızlık Savaşı

Andrew Jackson 15 Mart 1767'de Amerika Birleşik Devletleri'nin Güney Karolina eyaletinde doğdu, yaşamının büyük bölümünü Tennessee eyaletinin Nashville kentinde geçirdi. ABD'nin 7. Başkanı . Jackson, ABD'de iz bırakan başkanlardan biri olarak tarihe geçti. Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda önemli rol oynayan John Adams, Thomas Jefferson ve James Madison'un aksine, Andrew Jackson o eğitimli kesimden gelmeyen ilk başkandı. Asker kökenli Andrew Jackson'un seçilmesi, ABD'nin mazisi ile koptuğunun göstergesiydi. 1820 ve 1830lardaki İkinci Parti Sistemi'nin hakim ve toplumu kutuplaştırıcı figürü olan Andrew Jackson, zamanında Amerikan Merkez Bankası'nı ortadan kaldırması ve Güneydoğu'dan Mississipi'nin batısına kadar olan alan içindeki Kızılderililer'in zorunlu tehciri ve yerleştirilmesini başlatmasıyla bilnir. Jackson'un takipçileri modern Demokrat Parti'yi kurmuşlardır. 8 Haziran 1845'de Nashville, Tennessee'de öldü.

İlk adımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Jackson, sertliği ve agresif kişiliği yüzünden ``old hickory` (yaşlı hikori)lakabını almıştı. Kendisi aynı zamanda köle çiftliği sahibi zengin bir yerel eşraftı. Sık sık girdiği düellolardan bazıları rakiplerinin ölümüyle sonuçlanmıştır. Siyasette, sıradan vatandaşların oylarını çekmek için demokrat olmayan, aristokrat ve kapalı bir sınıf diye itham ettiği zümrelere karşı mücadele etmiştir. Siyasi tabanını güçlendirmek için başkanlığı süresince patronaj sistemini (Amerikan politikasında patronaj sistemi bir siyasi partinin seçimi kazandıktan sonra devlet memurluklarını kendisine oy verenlere ödül olarak dağıtması olarak tanımlanır. Liyakat sisteminin aksine, patronaj sistemiyle işe girenler memuriyetleri elde tutabilmek için partiye çalışmaya devam ederler) genişletmiştir. Andrew Jackson mütevazı bir eğitim alabildi ve 18 yaşından sonra bir avukatın yanında çalıştı. 1788'de, sonraları Tennessee eyaletine dahil olan Kuzey Karolina'nın batısında savcı oldu. Yeni kurulan Tennessee eyaletinin anayasasını ilan eden meclisin üyeliğinden sonra sırasıyla Temsilciler Meclisi'ne ve Senato'ya girmeyi başardı. 1798'den sonra Tennessee Yüksek Mahkemesi'nde hakim oldu. Görevdeki başkan Thomas Jefferson ile tartışmalar, siyasi yaşamdan geçici süre çekilmesine sebep oldu. 1805 ile 1812 arası çiftliğini yönetti. 1806 yılında silahlı duelloda ağır yaralandı. Bir kurşun iki kaburgasını deldi ve kalbini az payla ıskalayarak göğüs kafesine takıldı. İkili duellolara devam etti; Bir başka kurşun yarası sürekli devam eden mide ağrılarına sebep oldu.Amerikan halkı tarafından ``old hickory` (ihtiyar ceviz) takma adıyla bilinir. Esir düştüğü ingilizlerin elindeyken,bir İngiliz subayı ondan çizmelerini parlatmasını istemiş, reddedince İngiliz subay Jackson'un yüzünde kılıçla derin bir yara açmıştır.

Başkanlık dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Jackson, Adams'ın aksine, kökleri eski başkanlardan Jefferson, Madison ve Monroe günlerine kadar uzanan Cumhuriyetçi Parti’den çıkmış bulunan ve Demokrat Parti adı verilen kuruluştaki yandaşları başta olmak üzere halk tarafından çok seviliyordu. Jackson, 1828 seçimlerinde ezici bir ikinci seçmen çoğunluğu elde ederek Adams’ı yenilgiye uğrattı. Batıdaki küçük çiftçilerin ve oylarını Endüstri Devrimi’nden sonra gelişmiş olan ticaret ve imalatla ilişkili çıkar çevrelerine direnmek amacıyla kullanmak isteyen Doğulu işçiler, zanaatkarlar ve küçük tüccarların desteğini sağlamıştı.

Andrew Jackson Amerikan devlet tarihinde hiç görülmemiş derecede bir kayırıcılık ekonomisi başlattı. Başkan seçilmesinden sonra başkentteki memurların birçoğunun yerine Jackson taraftarları atandı, yeni kurumlar yaratıldı. Söz konusu kayırıcılığı demokrasinin gelişmesi olarak görüyordu. Bu sayede siyasi kurumlar yeni halk tabakalarına da açılmıştı.

Görev sırasında, merkezi yönetimi güçlendirmek ve maliye faaliyetlerini yürütmek amacıyla 1816'da kurulan Birinci Birleşik Devletler Bankası'nın (First Bank of the United States) çöküşünden beş yıl sonra kurulan İkinci Birleşik Devletler Bankası'nı da (Second Bank of the United States) kaldırdı.

Jackson'ın bankayı kaldırma sebepleri:

  • Merkez bankasında yoğunlaşan aşırı güce karşı tepki
  • Bankanın anayasaya aykırı olduğu düşüncesi
  • Önemli bir para miktarının banka tarafından bağlandığı düşüncesi
  • Bankanın kongredeki vekillere önemli ölçüde baskı uyguladığı düşüncesi
  • Banka kuzeydoğudaki eyaletleri batıdaki ve güneydeki eyaletlere karşı kayırıyordu.

Jackson, Jefferson taraftarıydı ve cumhuriyetçi bir tarım ülkesi olması ABD için en uygun olduğunu düşünüyordu. Bankanın çiftçilerin ve işçilerin aleyhinde vurguncuları ve sanayicileri kayırdığı fikrindeydi. Bankanın başkanıyla azgın kavgaların ardından, bankanın kurulmasını 1832 de yeniden engelledi. Bankaya karşı ancak kayıplı zafer elde edebildi, çünkü şimdi eyaletlerin küçük bankaları güçlenmeye başlamıştı.

Vetodaki radikal demokrat pasajlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Jackson asıl etkiyi 1838 yılında bankanın imtiyazının uzatılmasıyla ilgili yasaya karşı koyduğu vetoda yer alan radikal demokratik pasajlar sayesinde uyandırdı. Zenginler ve güçlüler hükümet uygumalarını haddinden fazla kendi çıkarları için suistimal etmişlerdi. İnsanlar tarafından yaratılan kurumlar belki yeteneklerde, tahsilde ve refahda eşitlik sağlamayazlardı. Ama yasalar bu doğal ve adil avantajlara unvan, imtiyaz ve özel ayrıcalık sağlayarak ve zenginleri daha zengin, güçlüleri daha güçlü ederek suni ayırmalar eklerse; O zaman toplumun sade üyelerinin hükümetlerinin adaletsizliğini şikayet etmeleri hakkıdır.

O zamana dek hiçbir Amerikan başkanı, Amerikan ihtilalinin cumhuriyetçi ve radikal demokratik potansiyelinin hükümetin ahlaki vazifesi olduğunu daha güçlü ifade etmemişti.

Jackson'ın resmi 20 ABD dolarının ön yüzünde bulunuyor.