İskit dilleri
Vikipedi, özgür ansiklopedi
İskit Türkçesi, doğuda Saka, batıda İskit adlarıyla evrimlenen, Ural Altay Dil Ailesine mensup olan Türkçenin antik bir şivesidir.[1] İskit Türkçesi Antik Türkçenin en önemli temsilcilerinden biridir. Kısaca İskitçe olarak da geçer.
İskit Türkçesi'nden günümüze kalan (elimizdeki) söz dağarcığı antik kaynaklarda belirtilenler olup, Türk (İskit Türkleri), Yunan, İran ve Çin kaynaklarından günümüze taşınmıştır.
| Sözcük | İskit Türkçesi Sözcüğü | Ana Kaynak | Tercüme | Dil Kaynağı | İkincil Kaynak/Yorum |
|---|---|---|---|---|---|
| anira | anira | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | tamir/onarım/onarmak | Türkçe tamir/onarmak | A. Chay 2002, 155[2] |
| Api | Api | Herodot, Hist. 4.59 | Toprak Tanrıçası | Türkçe Yer-Sub, Toprak Tanrıçası | Ocak 2002[3]; Haussig 1999, 213[4] |
| Api | Api | Herodot, Hist. 4.59 | Öz Ana | Türkçe Api/Apai, Anne | G.Dremin, 2006[5] |
| Api | Api | Herodot, Hist. 4.59 | Toprak Tanrıçası | Türkçe Ebi, canlı doğuran ana (bereket) | Zakiev, 1986, 27[6] |
| Api | Api | Herodot, Hist. 4.59 | Toprak Tanrıçası | Türkçe Abiaş, yağmur ruhu (manevi karakteri) | Ármin Vámbéry 1885, 119[7] |
| Api | Api | Herodot, Hist. 4.59 | Toprak Tanrıçası | Türkçe Abis, yağmuru çağıran şaman | Ármin Vámbéry 1885, 119[8] |
| Arar | Arar | Herodot, Hist. 4.48 | ırmak | Türkçe aryk, akan sular (akım) | G.Dremin, 2006[9] |
| Arimaspoi | arima | Herodot, Hist. 4.27 | bir | Türkçe | |
| Arimaspoi | spu | Herodot, Hist. 4.27 | göz | Türkçe | |
| Arimaspoi | arima | Herodot, Hist. 4.27 | – | Türkçe yarım | Latyshev 1947, 307[10] |
| Arimaspoi | aspoi? | Herodot, Hist. 4.27 | – | Türkçe sepi, göz | Latyshev 1947, 307[11] |
| Arimaspoi | spu | Herodot, Hist. 4.27 | – | Türkçe spu, göz | G.Dremin, 2006[12] |
| Arimaspoi | – | Herodot, Hist. 4.27 | tek gözlü | Türkçe äräm däk, tek gözlü | |
| Arimaspoi | Arimaspoi | Herodot, Hist. 4.27 | dağcı | Türkçe dağcı | |
| Arpoxai, Kolaxai, Lipoxai | – | – | – | Farsça xšāy, hüküm etmek | ? |
| Arpoksai, Kolaksai, Lipoksai | – | – | – | Türkçe soy | Gasanov 2002, 210[13] |
| Arpoksai | Arpok | – | – | Türkçe Arpağ, rahip; veya Arpalyk, toprak sahibi | Gasanov 2002, 210[14] |
| arta | arta | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | otur | Türkçe otur | A. Chay 2002, 155[15] |
| Aschy | Aschy | Herodot, Hist. 4.23 | meyve suyu | Türkçe akşa/aşi, meyve suyu | Karl Friedrich Merleker 1841, 14 (-> Meyve işleme tarzı aynıdır)[16] |
| daldu | daldu | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | doldurmak | Türkçe doldur | A. Chay 2002, 155[17] |
| enarei | enarei | Ibis, 4, 67 | kadınsı erkek | Türkçe nar ve -a, erkek/-siz | |
| enarei | enarei | Ibis, 4, 67 | kadınsı erkek | Türkçe anair, kadınsı erkek | Latyshev 1893, 63[18] |
| enarei | enarei | Ibis, 4, 67 | kısırlaştırılmış | Türkçe enar, kısırlaştırmak/erkekliğini kaybetmek | G.Dremin, 2006[19] |
| gik | gik | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | gök | Türkçe gök | A. Chay 2002, 155[20] |
| irchigi | irchigi | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | çoğalmak | Türkçe çoğal | A. Chay 2002, 155[21] |
| Kolaksai | Kolak | – | – | Türkçe Kola, bronz; veya kylych, kılıç | Gasanov 2002, 216[22] |
| kutta | kutta | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | katmak | Türkçe kat | A. Chay 2002, 155[23] |
| kyrbasia | kyrbasia | Herodot, Hist. 7.64 | sivri şapka | Türkçe kur/koy; ve baş/başa (yani kur başa) | Mlasowsky 2006, 33[24] |
| Lipoksai | Lipok | – | – | Türkçe Alp, mucizevi koruyucu/yiğit | Gasanov 2002, 204[25] |
| Oiorpata | oior | Herodot, Hist. 4.110 | er | Türkçe er | G.Dremin, 2006[26] |
| Oiorpata | pata | Herodot, Hist. 4.110 | dövmek/öldürmek | Türkçe patak, pataklamak/dövmek | Karl Steuerwald 1974, 268[27] |
| Oiorpata | pata | Herodot, Hist. 4.110 | dövmek/öldürmek | Türkçe bat, dövmek/öldürmek | G.Dremin, 2006[28] |
| Oiorpata | oior | Herodot, Hist. 4.110 | adam | Türkçe vira, adam | |
| sagaris | sagar | Herodot, Hist. 7.64 | balta | Türkçe sügä, balta | Albrecht Wirth 1905, 184[29] |
| Targitai | – | Herodot, Hist. 4.5 | – | Targit, Türk ismi | Karatay 2003, 161[30] |
| Targitai | – | Herodot, Hist. 4.5 | – | Tarkutay, Türk başbuğu | Karatay 2003, 161[31] |
| Targitai | – | Herodot, Hist. 4.5 | – | Türkçe tava , güç | |
| Traspier | – | Herodot, Hist. 4.6 | – | Türkçe aspa , at | |
| val | val | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | yol | Türkçe yol | A. Chay 2002, 155[32] |
| vurun | vurun | Susa Çivi yazıtları, Iran (A.D. Mordtmann, 1870, 50) | vuruş | Türkçe vuruş | A. Chay 2002, 155[33] |
Kaynak [değiştir]
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. (Ekim 2007) |
Kaynak hatası: <ref> etiketleri var, ama karşılık gelen <references/> etiketi bulunamadı. (Bkz: Kaynak gösterme)
