Goranice

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Goranice
كوردی Hewramî, Kurdî, Maçû
Ana dili olanlar İran, Irak ve Avrupadaki Kürt Diasporası tarafından
Konuşan sayısı ~300,000[1]  (tarih gerekli)
Dil aileleri
Varsayılan
  • Goranice
Dil kodları
ISO 639-3 hac

Goranice , İrani Diller'in Kuzeybatı grubuna ait bir dildir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

İran - Irak sınırındaki Hawraman Dağlarında konuşulan bu dil, oldukça zengin bir geçmişe sahiptir. Geçmişte Kürt Erdelan beyliğinde resmi dil olan Gorani, 20. yyılın başlarında bu konumunu yittirdi. Şuan itibariyle, çoğu Yarsani, yaklaşık 300.000 kişi bu dili konuşmakta. Bu dil dilbilimsel açıdan "asıl Kürtçe" olarak önlenen "Kurmancî" lehçelerinin dışında kalmasına rağmen, pragmatik dilbilimciler arasında yeni konseptlenen "Kürt dilleri" modelinin, etnik öğelerden dolayı, içinde yer almaktadır.[2]

Lehçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Gorani lehceleri arasında şüphesiz en önemlisi kendi içinde iki kola ayrılan Hewramî´dir[3]. Hewramî diğer Gorani lehçelerinde çokça farklı olup, sunni Kürt Spiritüalizminde önemli bir yere sahiptir. Goraninin diğer lehçeleri şunlardır[4]:

  • Hewramanî Textî: Hewramanın Irak'ta kalan kısmında konuşulur.
  • Hewramanî Lûhonî: Hewraman bölgesinin İran tarafında konuşulur.
  • Şebeki: Şabaklarca Musul yakınlarında konuşulur.
  • Bacelanî: Xanekin ve Musulda kalan büyük Bacelan boyunun konuştuğu lehçedir
  • Sarlî: Musulun kuzeyinde 15 köyde, kakai kürtlerinin kulandığı şivedir.
  • Kendulayî (asıl Gorani): Yarsanların kutsal dili olarak bilinen, Goran aşiretinin konuştuğu lehçedir.
  • Şexanî: eskiden Halepçe yöresinde konuşulan lehçedir. İran-Irak Savaşında İran askerleri desteğinde ayaklanan ve Irak yönetimine ABD tarafından verilen zehirli gaz silahlarının gerek İran ve gerekse Irak tarafından kullanımının yaşandığı Halepçe olaylarından sonra bu yöredeki Goranlar Hewraman dağlarına sığınmışlardır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator'de Goranice Vikipedi deneme projesi bulunmaktadır.
  1. ^ [1]
  2. ^ Ludwig, P.: HISTORY OF THE KURDISH LANGUAGE, Encyclopeadia Iranica (13. Mart 2009)
  3. ^ MacKenzie, D. N.: The Dialect of Awroman(Hawraman-i Luhon)
  4. ^ Karl Hadank & Oskar Mann: Mundarten der Guran Berlin 1930.