Toplumsal eşitlik
| Makale serilerinden |
 |
Toplumsal eşitlik ya da sosyal eşitlik, belirli bir toplum yapısını oluşturan tüm bireylerin yasa önünde eşit haklara, özgürlüklere, sosyal statüye ve fırsatlara sahip olduğu ideal toplumsal durumu ifade eden temel bir sosyo-politik kavramdır. Haklar felsefesi ve modern demokrasilerin merkezinde yer alan bu kavram; temel medeni hakları, ifade özgürlüğünü, bireysel özerkliği, mülkiyet haklarını, eğitim, sağlık, adalet ve diğer tüm kamu ile sosyal hizmetlerine eşit erişimi güvence altına almayı hedefler. Siyaset sosyolojisinde, hiyerarşiyi reddeden ve toplumsal adaleti savunan solculuk ile doğrudan ilişkilidir.
Toplumsal eşitliğin tesisi, yasal olarak dayatılan sınıf, zümre veya kast sınırlarının tamamen bulunmamasını ve bireyin kimliğinin devredilemez niteliklerinden kaynaklanan yapısal ayrımcılıkların ortadan kaldırılmasını zorunlu kılar. Bu doğrultuda toplumsal eşitlik ideali; cinsiyet, etnik köken, yaş, cinsel yönelim, din, sosyoekonomik sınıf veya engellilik gibi hiçbir yapay unsurun bireyler arasında bir imtiyaz veya dezavantaj sebebi oluşturmamasını; herkesin temel insan hakları ve yasalar önünde eşit kabul edilmesini öngörür.[1]
Hakkında
[değiştir | kaynağı değiştir]Toplumsal eşitlik, yasal olarak zorunlu sosyal sınıfların veya kast sınırlarının olmamasını ve kişinin kimliğinin devredilemez bir parçasından doğan ayrımcılığın olmamasını gerektirir. Örneğin; cins, cinsiyet, ırk, yaş, cinsel yönelim, köken, kast veya sınıf, gelir veya mülk, dil, din, mahkûmiyet, görüş, sağlık veya engellilik yasalar önünde eşit olmayan muameleye gerekçe olamaz ve haksız bir şekilde fırsatları azaltılmamalıdır.
Toplumsal eşitlik, ekonomi veya gelir eşitliğinden ziyade toplumsal meseleleri ifade eder. "Eşit fırsatlar", serbest piyasa ekonomisi ile uyumlu, yeteneğe göre yargılanma olarak yorumlanır. Yatay eşitsizlik bir sorundur; yani aynı köken ve yetenekteki iki insanın eşitsizliği.
Mükemmel toplumsal eşitlik, gerçekte meydana gelmeyen bir ideal durumdur. Karmaşıklık ekonomisinde, yatay eşitsizliğin karmaşık sistemlerde doğduğu bulunmuştur.
Marksizm'de toplumsal eşitlik
[değiştir | kaynağı değiştir]Marksist felsefeye göre toplumsal eşitlik, kişisel gereksinimler ve yaşam tarzı alanında eşitlikçilik değil, sınıfların kaldırılması anlamında bir eşitliktir. Marksist düşünür ve Vladimir Lenin'den sonra SSCB liderliğini yürüten Josef Stalin bu durumu İdeolojik-Politik Önderlik Sorunları adlı eserinde 3 maddede açıklar;[2]
- Bir kez kapitalistler devrildikten ve mülksüzleştirildikten sonra, tüm emekçilerin sömürüden kurtuluşta eşitlik;
- Üretim araçları bir kez tüm toplumun mülkiyeti haline geldikten sonra, herkes için, üretim araçları üzerinde özel mülkiyetin kaldırılmasında eşitlik;
- Herkes için yeteneklerine göre çalışma yükümlülüğünde eşitlik ve tüm emekçiler için performansına göre ödenme hakkında eşitlik (sosyalist toplum); herkes için yeteneklerine göre çalışma yükümlülüğünde eşitlik ve tüm emekçiler için gereksinimlerine göre alma hakkında eşitlik (komünist toplum).
Kapitalizmi savunan bazı yazarlar zaman zaman marksist sosyalizmi, her şeyin eşitlikçilik ‘ilkesine’ tabi olduğu, eski bir çarlık kışlası gibi göstermeye çalışmışlardır. Marksizm bu konuda, insanların zevklerinin ve gereksinimlerinin nitelik ya da nicelik bakımından, ne sosyalizm döneminde, ne de komünizm döneminde eşit olmadığı ve olmayacağından hareket eder. Bundan, sosyalizmin, toplum üyelerinin gereksinimlerinin eşitlikçiliğini, eşitleştirilmesini, aynılaştırılmasını, onların beğenilerinin ve kişisel yaşam tarzlarının aynılaştırılmasını talep ettiği, Marksistlerin planlarına göre herkesin aynı giysiyi giymesi ve her birinin, aynı yemekleri aynı miktarda yemesi gerektiği sonucu çıkarmak; marksist yöntemle uyuşmayan durumlardır.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- Toplumsal eşitsizlik, toplumsal eşitliğin tersi
- Etnik Suç
- Eşitlikçilik
- Yasalar önünde eşitlik
- Eşit fırsat
- Tesviye mekanizması
- Yüksek kanuna göre kural
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Directorate-General for Justice and Consumers (European Commission); European network of legal experts in gender equality and non-discrimination; Chopin, Isabelle; Germaine, Catharina (2017). A comparative analysis of non-discrimination law in Europe 2017: the 28 EU Member States, the Former Yugoslav Republic of Macedonia, Iceland, Liechtenstein, Montenegro, Norway, Serbia and Turkey compared. Publications Office of the European Union. doi:10.2838/52129. ISBN 978-92-79-75353-4.
- ^ Eserler, Cilt-13, s. 308-309, İdeolojik-Politik Önderlik Sorunları, İnter Yayınları
- Russell Blackford. Genetic enhancement and the point of social equality 3 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Institute for Ethics and Emerging Technologies. July 20, 2006
- Thorvaldur Gylfason and Gylfi Zoega. Education, Social Equality and Economic Growth: A View of the Landscape 24 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., CESifo Economic Studies, Vol. 49, 4/2003, 557-79
- Farmer, Paul E., Bruce Nizeye, Sara Stulac, and Salmaan Keshavjee. 2006. Structural Violence and Clinical Medicine. PLoS Medicine, 1686-1691.
- W. G. Runciman. "Social" Equality, The Philosophical Quarterly, Vol. 17, No. 68.
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Bryce, James (1898). "Equality," 24 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. The Century; A Popular Quarterly, Volume 56, Issue 3.
- Mallock, William H. (1882). Social Equality: A Short Study in a Missing Science, Richard Bentley and Son.
- Stephen, James Fitzjames (1873). "Equality." In Liberty, Equality, Fraternity, Chap. V, Holt & Williams.
- Stephen, Leslie (1891). "Social Equality," 16 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. International Journal of Ethics, Vol. 1, No. 3.
