Sinir kanatlılar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
?
Neuroptera
Crisopid July 2013-9a.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Hayvanlar
Şube: Artropod
Sınıf: Böcek
Takım: Neuroptera
Familya: Ajellomycetaceae

Neuroptera (sinir kanatlı böcekler) veya net kanatlı böcekler grubu , lakları, mantidflies, antionları ve akrabalarını içerir. Bu grup yaklaşık 6.000 türden oluşmaktadır.[1] Sinir kanatlı böcekler, alderflies, fishflies, dobsonflies ve snakeflies dahil olmak üzere, sınıflandırılmamış grup olan Neuropterida'da (Planipennia olarak bilinir) Megaloptera ve Raphidioptera ile birlikte gruplandırılabilir.

Yetişkin sinir kanatlılar, neredeyse aynı boyutta, birçoğu damarlı dört membranöz kanada sahiptir. çiğnemek için ağız kısımları vardır ve tam başkalaşım geçirirler .

Sinir kanatlılar ilk olarak Permiyen döneminde ortaya çıktı ve Mezozoik dönemde çeşitlenmeye devam etti.[2] Bu süre içerisinde özellikle nesli tükenmiş bir aile olan "Jura döneminin kelebekleri" olarak da adlandırılan Kalligrammatidae ailesi içerisinde alışılmamış büyüklükte dev kanatlı türler ortaya çıktı.[3]

Anatomi ve biyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinir kanatlılar, nispeten az özelliklere özelliklere sahip yumuşak gövdeli böceklerdir. Geniş yanal bileşik gözleri vardır. Basit gözler de olabilir. Ağız parçaları çiğnemeye uygun güçlü çene kemiğine sahiptir ve diğer endopterygote böcek gruplarının çoğunda bulunan çeşitli adaptasyonlardan yoksundur.

Genellikle boyut ve şekilleri aynıdört kanadı ve genel bir damar modeli vardır.[4] Bazı sinir kanatlıların özel duyu organları veya uçuş sırasında kanatlarını birbirine bağlayacak kılları vardır.[5]

Larvalar, delme ve emme işleri için farklılaşmış uzun alt çenelere sahip özel yırtıcılardır. Larva vücut formu, farklı aileler arasında, avlarının doğasına bağlı olarak değişir. Bununla birlikte, genel olarak, pençeyle biten üç çift torasik bacakları vardır. Karnın genellikle son iki segmenti yapışkan disklere sahiptir.[5]

Yaşam döngüsü ve ekoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinir kanatlıların yaşam döngüsü

Çoğu ailenin larvaları yırtıcıdır . Birçok krisopid, hemerobid ve coniopterygid yaprak bitlerini ve diğer haşereleri yerler. Bazıları biyolojik kontrol için kullanılır.[6][7]

Osmylus fulvicephalus larvaları, Osmylidae

Çeşitli ailelerdeki larvalar kendilerini kamuflaj olarak çevresel artıklarla (bazen ölü av böcekleri de dahil olmak üzere) kaplarlar. Özellikle karınca aslanlarını avlamak için daha da agresif olarak kendilerini toprağınd erinliklerinde tamamen gizleyebilirler. Bazı Ithonidae larvaları kök besleyicilerdir ve Sisyridae larvaları suculdur ve tatlı su süngerleri ile beslenir. Birkaç mantispid, örümcek yumurta keselerinin parazitleridir .

Diğer holometabolik gruplarda olduğu gibi, pupa aşaması ipek ve toprak veya diğer döküntülerden oluşan bir tür koza içine alınır. Pupa, kozasını çeneleriyle keserek çıkar hatta yetişkin forma ulaşmadan kısa bir süre önce hareket etmeye başlayabilirler.[5]

Birçok grubun yetişkinleri de yırtıcı olsa da bazıları hiç beslenmez veya sadece nektar tüketir.

Kın kanatlılar, eşekarısı ve bazı göl sinekleri sinir kanat larvalarının parazitleri olabilirler.

Evrim[değiştir | kaynağı değiştir]

"Jura dönemi Kelebekleri" , Sophogramma Lii ( Kalligrammatidae )
Paleojen dönemi desenli kanat (49 milyon yıl önce ) Palaeopsychops marringerae (Ithonidae )

Fosil tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nöropterans ilk olarak Permiyen'in Tunguska havzasında ve Avustralya'da benzer bir faunada Permithonidae fosilleri olarak bulumuşlardır ve permiyen döneminin sonuna yakın ortaya çıkmışlardır.[2]

Osmiller Jura veya erken kretase kökenlidir ve sinir kanatlılar gruplarının en eskisi olabilirler.[8] Soyu tükenmiş ozmilid Protosmylus, orta eosen dönemine ait Baltık kehribarında fosilleşmişlerdir.[9] Kalligrammatidae ailesi Jurassic'ten alt kretase dönemlerine kadar yaşamıştır.[10]

Ithonidae, Juradan günümüze kadar olan ve soyu tükenmiş olan türler dahil geniş dünya coğrafyasına dağılmışlardır.[11]

Filogeni[değiştir | kaynağı değiştir]

2018 yılında mitokondriyal rRNA ve mitogenomik veriler kullanılarak yapılan moleküler analiz, Neuroptera'yı Rapropioptera'nın kardeş grubu Neuropterida'nın içine yerleştirir ve Megaloptera'yı (Neuroptera'nın geri kalanının kadeş grubu) içerir.[8][12] Fosil kayıtları, grubun filogenisinin anlaşılmasına katkıda bulunmuştur.[1][13][14][15] Myrmeleontiformia içindeki ilişkiler hala devam etmektedir.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Raphidioptera Snakefly R. confinis? (cropped).jpg

Neuroptera

Megaloptera (alderflies ve benzerleri) Schlammfliege Sialis sp 5325.jpg

Osmylidae (dev sinir kanatlılar) Oedomylus sp crop.jpg

Hemerobiiformia

Hemerobiidae (kahverengi) Micromus variegatus01.jpg

Ithonidae Rapisma sp- India crop.jpg

Mantispidae Mantispidae fg1.jpg

Chrysopidae (yeşil sinir kanatlılar) Chrysoperla carnea Guldoeje.jpg

Myrmeleontiformia

Psychopsidae (ipeksi sinir kanatlılar) Silky Lacewing (6769953805).jpg

Nymphidae (ayrık ayaklı sinir kanatlılar) Nymphes myrmeleonoides (3155078680) crop.jpg

Nemopteridae (kaşık kanatlılar) Nemoptera sp. MHNT.ZOO.2004.0.736.jpg

Myrmeleontidae (antlion) Distoleon tetragrammicus01.jpg

Ascalaphidae (baykuşgiller) Libelloides coccajus 210505.jpg

Taksonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Temel formlar

Üst aile Osmyloidea

Alt tür: Hemerobiiformia

Alt grup Myrmeleontiformia

İnsan kültüründe[değiştir | kaynağı değiştir]

Neuroptera'nın böcek zararlılarının biyolojik kontrolünde kullanımı araştırılmıştır, bu da mahsul alanlarında nüfus oluşturmanın ve sürdürmenin zor olduğunu göstermektedir.[17]

Neuroptera'nın beş türü, dünya çapında insanlar tarafından yenen 1681 böcek türü arasındadır.[18]

Yeni Gine Yaylası halkı, Neuropteraların düşük protein içeriklerine rağmen onları tüketmenin kas yapısını ve dayanıklılığını koruyabildiğini iddia etmektedir.[19]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Evolution of the insects. Cambridge University Press. ISBN 0-521-82149-5.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Grimaldi" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  2. ^ a b A. G. Ponomarenko (2004). "New lacewings (Neuroptera) from the terminal Permian and basal Triassic of Siberia" (PDF). 38 (S2). ss. S197–S203. 
  3. ^ Michael S. Engel (2005). "A remarkable kalligrammatid lacewing from the Upper Jurassic of Kazakhstan (Neuroptera: Kalligrammatidae)". 108 (1). ss. 59–62. 
  4. ^ Breitkreuz (2017). "Wing tracheation in Chrysopidae and other Neuropterida (Insecta): a resolution of the confusion about vein fusion". American Museum Novitates. 3890 (3890). ss. 1–44. 
  5. ^ a b c Introduction to insect biology and diversity (2nd bas.). Oxford University Press. ISBN 0-19-510033-6.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "IIBD" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "IIBD" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  6. ^ Lacewings in the Crop Environment. Cambridge University Press. ISBN 978-0511666117. 
  7. ^ Monserrat (30 Aralık 2015). "Los hemeróbidos de la Península Ibérica y Baleares (Insecta, Neuropterida, Neuroptera: Hemerobiidae)". Graellsia (İspanyolca). 71 (2). s. 026. 
  8. ^ a b Yan, Y. (2014). "The First Mitochondrial Genomes of Antlion (Neuroptera: Myrmeleontidae) and Split-footed Lacewing (Neuroptera: Nymphidae), with Phylogenetic Implications of Myrmeleontiformia". Int J Biol Sci. 10 (8). ss. 895–908. 
  9. ^ Engel, Michael S. (2007). "The neuropterid fauna of Dominican and Mexican amber (Neuropterida, Megaloptera, Neuroptera)" (PDF). American Museum Novitates, 3587. ss. 1–58. 
  10. ^ Bechly (2016). "A new gigantic lacewing species (Insecta: Neuroptera) from the Lower Cretaceous of Brazil confirms the occurrence of Kalligrammatidae in the Americas". Cretaceous Research. Cilt 58. ss. 135–140. 
  11. ^ Archibald (2006). "Tertiary giant lacewings (Neuroptera: Polystechotidae): Revision and description of new taxa from Western North America and Denmark". 4 (2). ss. 119–155. Erişim tarihi: 27 Ocak 2010. 
  12. ^ Yue (2018). "Insight into higher-level phylogeny of Neuropterida: Evidence from secondary structures of mitochondrial rRNA genes and mitogenomic data". PLOS One. 13 (1). ss. e0191826. 
  13. ^ Grimaldi, D. A. & Engel, M. S., 2005: Evolution of the Insects. Cambridge University Press, 2005, pages xv-755
  14. ^ Engel, M. S. & Grimaldi, D. A., 2007: The neuropterid fauna of Dominican and Mexican amber (Neuropterida: Megaloptera, Neuroptera). American Museum Novitates: #3587, pages 1-58
  15. ^ Parker, S. P. (ed.), 1982: Synopsis and classification of living organisms. Vols. 1 & 2. McGrew-Hill Book Company
  16. ^ Engel, M. S. (2008). "Diverse Neuropterida in Cretaceous amber, with particular reference to the paleofauna of Myanmar (Insecta)". Nova Supplementa Entomologica. Cilt 20. ss. 1–86. 
  17. ^ Xu (2014). "Electrophysiological and Behavior Responses of Chrysopa phyllochroma (Neuroptera Chrysopidae) to Plant Volatiles". Environmental Entomology. 44 (5). ss. 1425–1433. 
  18. ^ Ecological implications of minilivestock : potential of insects, rodents, frogs, and snails. Science Publishers. ISBN 978-1578083398. 
  19. ^ MacClancy, Jeremy (2007). Consuming the Inedible: Neglected Dimensions of Food Choice. Berghahn.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]