Kuzey ve Orta Asya'daki Dünya Mirasları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü), Orta Asya ve Kuzey Asya'nın altı ülkesinde (ayrıca "taraf devletler" olarak anılmaktadır) 19 Dünya Mirası Alanı belirledi: Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Rusya'nın Asya kısmı.[1] Rusya'nın Avrupa kısmı Doğu Avrupa'ya dahil edilmiştir.[2]

Rusya, 7 alan en çok Dünya Mirası alanına ev sahipliği yapmaktadır; bunlardan biri Doğu Asya'da Moğolistan ile paylaşılan sınıralan bir miras alanıdır.[3] Bölgedeki ilk site, 1990 yılında Özbekistan'da listelenen Içhan Kala'ydı.[4] UNESCO'nun Dünya Miras Komitesi, her sene listedeki yeni Dünya Mirasları ekleyenilir veya kriterleri karşılamayan alanları listeden çıkarabilir. Seçim on kritere dayanmaktadır: altısı kültürel miras (i-vi) ve dört tane doğal miras (vii-x).[5] Bazı alanlar, hem kültürel hem de doğal kriterleri aynı anda karşılayabilir ve "karma miras" alanı olarak listelenebilir. Kuzey ve Orta Asya'da 11 kültürel, 8 doğal miras alanı bulunmaktadır, karma alan bulunmamaktadır. Rusya'daki bütün alanlar (7) doğal miras alanı, Sarıarka; Kuzey Kazakistan'daki Bozkır ve Göller hariç Kuzey ve Orta Asya'daki tüm alanlar kültüreldir.[6]

Dünya Miras Komitesi, "bir alanın Dünya Mirası Listesi'nde yazılı olduğu özellikleri tehdit eden koşulları" gerekçe göstererek bir alanın tehlike altında olduğunu belirtebilir. Bu bölgedeki alanların hiçbiri tehlike altında olarak listelenmiş değildir, ancak olası durumlarda tehlike altında olarak listelemesi birçok durumda UNESCO tarafından değerlendirilmiştir.[7]

Tablo[değiştir | kaynağı değiştir]

Tablonun üzerindeki sıralama butonuna basılarak ilgili kategori ile ilgili yeniden sıralama yapılabilir.

Site – Dünya Miras Komitesi'nin resmi adından almıştır[3]
Konum – alfabetik olarak ülkeye göre sıralanmıştır.
Kriter – Dünya Miras Komitesi'nin belirlediği ölçütler[5]
Alan – tampon bölgeler hariç, hektar ve acre olarak. Sıfır değeri, UNESCO tarafından hiçbir veri yayınlanmamış demektir
Yıl – Dünya Mirasları Listesine eklenme tarihi
Tanım – Mevcutsa, site ile ilgili diğer bilgiler

Listelenmiş alanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  * Sınıraşan site
  † Tehlike altında
Site Fotoğraf Konum Ölçüt Alan
ha (acre)
Yıl Açıklama Kaynak
Central Sikhote-Alin Primorskiy Krayı, RusyaRusya
45°20′K 136°10′D / 45.333°K 136.167°D / 45.333; 136.167 (Central Sikhote-Alin)
Doğal:
(x)
1,553,928 (3,839,840); tampon bölge 65,250 (161,200) 2001 [8]
Golden Mountains of Altai Altay Cumhuriyeti, RusyaRusya
50°28′K 86°0′D / 50.467°K 86°D / 50.467; 86 (Golden Mountains of Altai)
Doğal:
(x)
1,611,457 (3,982,000) 1998 [9]
Tarihi Buhara Şehri Buhara ili, ÖzbekistanÖzbekistan
39°46′29″K 64°25′43″D / 39.77472°K 64.42861°D / 39.77472; 64.42861 (Historic Centre of Bukhara)
Kültürel:
(ii), (iv), (vi)
1993 [10]
Tarihi Şehr-i-Sebz Şehri Kaşkaderya ili, ÖzbekistanÖzbekistan
39°3′0″K 66°50′0″D / 39.05°K 66.833333°D / 39.05; 66.833333 (Historic Centre of Shakhrisyabz)
Kültürel:
(iii), (iv)
240 (590); tampon bölge 82 (200) 2000 [11]
Içhan Kala Hive, Harezm ili, ÖzbekistanÖzbekistan
41°22′42″K 60°21′50″D / 41.37833°K 60.36389°D / 41.37833; 60.36389 (Itchan Kala)
Kültürel:
(iii), (iv), (v)
26 (64) 1990 [12]
Köhne Ürgenç  Daşoguz, TürkmenistanTürkmenistan
42°10′59″K 59°5′6″D / 42.18306°K 59.085°D / 42.18306; 59.085 (Kunya-Urgench)
Kültürel:
(ii), (iii)
2005 [13]
Baykal Gölü İrkutsk Oblastı ve Buryatya, RusyaRusya
53°10′25″K 107°39′45″D / 53.17361°K 107.6625°D / 53.17361; 107.6625 (Lake Baikal)
Doğal:
(vii), (viii), (ix), (x)
8,800,000 (22,000,000) 1996 [14]
Lena Sütunları Doğal Parkı Yakutistan, RusyaRusya
60°40′0″K 127°0′0″D / 60.666667°K 127°D / 60.666667; 127 (Lena Pillars Nature Park)
Doğal:
(viii)
1,272,150 (3,143,600) 2012 [15]
Hoca Ahmed Yesevi Türbesi  Türkistan, Güney Kazakistan Eyaleti, KazakistanKazakistan
43°17′35″K 68°16′28″D / 43.29306°K 68.27444°D / 43.29306; 68.27444 (Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi)
Kültürel:
(i), (iii), (iv)
0.55 (1.4); tampon bölge 88 (220) 2003 [16]
Natural System of Wrangel Island Reserve Çukotka Özerk Okrugu, RusyaRusya
71°11′20″K 179°42′55″D / 71.18889°K 179.71528°D / 71.18889; 179.71528 (Natural System of Wrangel Island Reserve)
Doğal:
(ix), (x)
916,300 (2,264,000); tampon bölge 3,745,300 (9,255,000) 2004 [17]
Nisa'daki Part Kalesi Bagyr yerleşimi, Ruhabat ilçesi, Ahal ili, TürkmenistanTürkmenistan
37°59′59″K 58°11′55″D / 37.99972°K 58.19861°D / 37.99972; 58.19861 (Parthian Fortresses of Nisa)
Kültürel:
(ii), (iii)
78 (190); tampon bölge 400 (990) 2007 [18]
Tamgalı Kaya Resimleri Almatı Eyaleti, KazakistanKazakistan
43°48′12″K 75°32′6″D / 43.80333°K 75.535°D / 43.80333; 75.535 (Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Tamgaly)
Kültürel:
(iii)
900 (2,200); tampon bölge 2,900 (7,200) 2004 [19]
Sarazm ilk-Kent Sitleri Pencikent, TacikistanTacikistan
39°30′28″K 67°27′37″D / 39.50778°K 67.46028°D / 39.50778; 67.46028 (Proto-urban site of Sarazm)
Kültürel:
(ii), (iii)
16 (40); tampon bölge 142 (350) 2010 [20]
Putorana Plateau Krasnoyarsk Krayı, RusyaRusya
69°2′49″K 94°9′29″D / 69.04694°K 94.15806°D / 69.04694; 94.15806 (Putorana Plateau)
Doğal:
(vii), (ix)
1,887,251 (4,663,500); tampon bölge 1,773,300 (4,382,000) 2010 [21]
Semerkand; Kültürlerin Kesiştiği Yer Semerkant, ÖzbekistanÖzbekistan
39°40′7″K 67°0′0″D / 39.66861°K 67°D / 39.66861; 67 (Samarkand – Crossroads of Cultures)
Kültürel:
(i), (ii), (iv)
965 (2,380) 2001 [22]
Sarıarka; Kuzey Kazakistan'daki Bozkır ve Göller  Akmola ve Kostanay eyaletleri, KazakistanKazakistan
50°26′K 69°11′D / 50.433°K 69.183°D / 50.433; 69.183 (Saryarka — Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan)
Doğal:
(ix), (x)
450,344 (1,112,820); tampon bölge 211,148 (521,760) 2008 [23]
İpek YoluÇangan-Tanrı Dağları Rotası Dayanta Gisela-Brantl 01.JPG ÇinÇin'de 22 alan: Henan Eyaletindeki Luoyang, Lingbao ve Xin'an ilçeleri; Şensi Eyaletindeki Xi'an, Bin ve Chenggu ilçeleri; Kansu Eyaletindeki Tianshui, Yongjing, Dunhuang ve Guazhou ilçeleri; Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Turfan, Jimisar ve Kuçar ilçeleri. KazakistanKazakistan'da 8 alan: Almatı ve Jambıl eyaletleri. KırgızistanKırgızistan'da 3 alan: Çuy ili Kültürel:
(ii)(iii)(iv)(vi)
42,668.16 (105,435.3); tampon bölge 189,963.13 (469,409.1) 2014 [24]
"Antik Merv Marı, TürkmenistanTürkmenistan
37°42′3″K 62°10′39″D / 37.70083°K 62.1775°D / 37.70083; 62.1775 (State Historical and Cultural Park “Ancient Merv”)
Kültürel:
(ii), (iii)
353 (870); tampon bölge 883 (2,180) 1999 [25]
Süleyman - Çok Kutsal Dağ , KırgızistanKırgızistan
40°31′52″K 72°46′58″D / 40.53111°K 72.78278°D / 40.53111; 72.78278 (Sulaiman-Too Sacred Mountain)
Kültürel:
(iii), (vi)
112 (280); tampon bölge 4,788 (11,830) 2009 [26]
Tacik Milli Parkı (Pamir Dağları) TacikistanTacikistan
38°45′54″K 72°18′19″D / 38.765°K 72.30528°D / 38.765; 72.30528 (Tajik National Park (Mountains of the Pamirs))
Doğal:
(vii), (viii)
2,611,674 (6,453,590) 2013 [27]
Uvs Nuur Havzası Uvs, Zavhan ve Hövsgöl illeri MoğolistanMoğolistan*; Tuva Cumhuriyeti'ndeki Möngün-Tayga, Övür, Tes-Hem ve Erzin illeri, RusyaRusya*
50°16′30″K 92°43′1″D / 50.275°K 92.71694°D / 50.275; 92.71694 (Uvs Nuur Basin))
Doğal:
(ix), (x)
898,064 (2,219,160); tampon bölge 170,790 (422,000) 2003 [28]
Volcanoes of Kamchatka Kamçatka Krayı, RusyaRusya
56°20′K 158°30′D / 56.333°K 158.5°D / 56.333; 158.5 (Volcanoes of Kamchatka)
Doğal:
(vii), (viii), (ix), (x)
3,830,200 (9,465,000) 1996[nb 1] [29][30]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 2001 yılında Kluchevskoy Doğa Parkı ile genişletildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar
  1. ^ "Number of World Heritage Properties by region". UNESCO. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170630071646/http://whc.unesco.org/en/list/stat. Erişim tarihi: 10 September 2011. 
  2. ^ "Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings". Geographical region and composition of each region. United Nations Statistics Division. 2010. 7 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170607220836/https://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  3. ^ a b "World Heritage List". UNESCO. 23 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170623082726/http://whc.unesco.org/en/list/. Erişim tarihi: 28 May 2010. 
  4. ^ "Number of World Heritage properties inscribed each Year". UNESCO. 26 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160426013728/http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&action=stat&mode=table. Erişim tarihi: 8 September 2011. 
  5. ^ a b "The Criteria for Selection". UNESCO. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170630072319/http://whc.unesco.org/en/criteria. Erişim tarihi: 10 September 2011. 
  6. ^ "World Heritage List Nominations". UNESCO. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170630070013/http://whc.unesco.org/en/nominations. Erişim tarihi: 28 May 2010. 
  7. ^ "World Heritage in Danger". UNESCO. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170630001724/http://whc.unesco.org/en/158. Erişim tarihi: 28 May 2010. 
  8. ^ "Central Sikhote-Alin". UNESCO. 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170701081220/http://whc.unesco.org/en/list/766. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  9. ^ "Golden Mountains of Altai". UNESCO. 6 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170706032748/http://whc.unesco.org/en/list/768/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  10. ^ "Historic Centre of Bukhara". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705123154/http://whc.unesco.org/en/list/602. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  11. ^ "Historic Centre of Shakhrisyabz". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705191229/http://whc.unesco.org/en/list/885/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  12. ^ "Itchan Kala". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705191553/http://whc.unesco.org/en/list/543/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  13. ^ "Kunya-Urgench". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705215437/http://whc.unesco.org/en/list/1199. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  14. ^ "Lake Baikal". UNESCO. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170630043422/http://whc.unesco.org/en/list/754. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  15. ^ "Lena Pillars Nature Park". UNESCO. 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170701090734/http://whc.unesco.org/en/list/1299. Erişim tarihi: 4 August 2013. 
  16. ^ "Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705164410/http://whc.unesco.org/en/list/1103/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  17. ^ "Natural System of Wrangel Island Reserve". UNESCO. 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170701110404/http://whc.unesco.org/en/list/1023. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  18. ^ "Parthian Fortresses of Nisa". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705215551/http://whc.unesco.org/en/list/1242. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  19. ^ "Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Tamgaly". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705084326/http://whc.unesco.org/en/list/1145/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  20. ^ "Proto-urban site of Sarazm". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705034044/http://whc.unesco.org/en/list/1141/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  21. ^ "Putorana Plateau". UNESCO. 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170701092822/http://whc.unesco.org/en/list/1234. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  22. ^ "Samarkand – Crossroads of Cultures". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705220745/http://whc.unesco.org/en/list/603. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  23. ^ "Saryarka — Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705115234/http://whc.unesco.org/en/list/1102/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  24. ^ "Silk Road". UNESCO. 23 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170623194243/http://whc.unesco.org/en/list/1442. Erişim tarihi: 22 June 2014. 
  25. ^ "State Historical and Cultural Park "Ancient Merv"". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705131603/http://whc.unesco.org/en/list/886. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  26. ^ "Sulaiman-Too Sacred Mountain". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705222231/http://whc.unesco.org/en/list/1230. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  27. ^ "Tajik National Park (Mountains of the Pamirs)". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705142719/http://whc.unesco.org/en/list/1252. Erişim tarihi: 4 August 2013. 
  28. ^ "Uvs Nuur Basin". UNESCO. 1 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170701084207/http://whc.unesco.org/en/list/769. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  29. ^ "Volcanoes of Kamchatka". UNESCO. 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170705072151/http://whc.unesco.org/en/list/765/. Erişim tarihi: 20 October 2011. 
  30. ^ "Decision - 25COM X.B - Volcanoes of Kamchatka [Extension to include Kluchevskoy Nature Park (Russian Federation)"]. UNESCO. 28 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170228084001/http://whc.unesco.org/en/decisions/2327. Erişim tarihi: 20 October 2011.