Kadınlara oy hakkı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kadınların Sosyal ve Politik Birliği (Women’s Social and Political Union/WSPU) liderleri Annie Kenney (solda) ve Christabel Pankhurst.

Kadınlara oy hakkı, kadınların seçimlerde oy kullanma hakkıdır.

19. yüzyılın sonlarına dek Finlandiya, İzlanda, İsveç, Avustralya'daki bazı koloniler ve ABD'nin bir takım batı eyaletlerinde kadınlar sınırlı oy hakkı elde etti.[1] Bu dönemden itibaren, kadın hareketleri çerçevesinde kadınların oy hakkını elde etmesi ve kadınlara erkeklerle eşit medeni haklar tanınması için verilen mücadeleyi koordine etme amaçlı ulusal ve uluslararası ölçekte örgütler kuruldu. Bunların arasında en önde gelenlerden biri 1904'te kurulan Uluslararası Kadınlara Oy Hakkı İttifakı'dır.[2]

1881'de Man Adası'nda toprak sahibi kadınlara oy kullanma hakkı tanındı. 1893'te o dönemde Britanya İmparatorluğu kolonisi olan Yeni Zelanda kadınları oy hakkını elde etti. Bu hak 1894'te Güney Avustralya'ya (burada kadınlara seçilme hakkı da tanındı),[3] 1899'da Batı Avustralya'ya yayıldı.[4] Tüm Avustralya kolonilerinin federe olarak 1902'de birleşmesiyle Avustralya çapında kadınlar oy hakkı sahibi oldu. Bununla beraber kadınlar da dahil olmak üzere Avustralya Aborijinlerine yönelik oy kullanmada ayrımcı yasalar 1962'ye dek yürürlükte kaldı.[5][6]

Avrupa'da kadınların oy hakkını ilk kazandığı ülke, 1907'deki parlamento seçimlerinde dünyanın ilk kadın milletvekillerinin seçildiği Finlandiya Büyük Dukalığı oldu. Norveç 1913'te Finlandiya'yı takip etti. 1917'de Geçici Hükûmet altında Rusya'da bu hak kadınlara tanındı.

I. Dünya Savaşı sonrasında 1917'de Kanada'da, süfrajetlerin yıllarca yürüttüğü bir kampanya sonrasında 1918'de Birleşik Krallık'ta, 1920'de on dokuzuncu anayasa değişikliğiyle ABD'de kadınlar oy hakkını kazandı. Bu noktada I. Dünya Savaşı konuyla ilgili görüşlerin değişmesinde önemli rol oynadı. Kadınların savaş sırasında sunduğu katkılar, erkeklere göre aşağılık oldukları algısını ve kadınların doğa gereği oy kullanmamaları gerektiği argümanını zora soktu. Leslie Hume'a göre, eğer kadınlar cephanelik üreten fabrikalarda çalışabilmişse, oy kabinine girişlerini engellemek anlamsız kaçmaktaydı. Bununla beraber Hume, oy hakkının savaştaki katkılar için bir ödül olmadığına dikkat çeker; kadınların savaş sırasındaki çalışmaları kamusal alana girişlerine ilişkin korkuları boşa çıkarmıştı.[7]

5 Aralık 1934'de (Her türlü oylamada ve tamamen) Türkiye'de kadınlara seçme - seçilme hakkı tanındı.

II. Dünya Savaşı sonrası Birleşmiş Milletler kadınlara oy hakkı tanınmasını teşvik etti. 1979 yılında kabul edilen ve 189 ülkenin taraf olduğu Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yok Edilmesi Sözleşmesi, oy hakkını temel bir hak olarak tanımlar.

Son olarak 2015'te Suudi Arabistan'da kadınlar ilk kez oy kullanabildi.[8]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ellen Carol DuBois (1998). Woman Suffrage and Women's Rights. NYU Press. ss. 174–6. ISBN 9780814719015. https://books.google.com/books?id=YVfiWHH6kbkC&pg=PT174. 
  2. ^ Allison Sneider, "The New Suffrage History: Voting Rights in International Perspective", History Compass, (July 2010) 8#7 s. 692–703,
  3. ^ "Women's Suffrage Petition 1894" (PDF). parliament.sa.gov.au. 29 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110329160732/http://www.parliament.sa.gov.au/education/teachers/Documents/Women%27s%20Petition%20Photograph.pdf. 
  4. ^ "Legislative Assembly". The West Australian. Perth, WA. 15 Aralık 1899. ss. 7. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170202020031/http://trove.nla.gov.au/newspaper/article/3240557. Erişim tarihi: 23 Ocak 2017. 
  5. ^ "Foundingdocs.gov.au". Foundingdocs.gov.au. 1 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110601200752/http://www.foundingdocs.gov.au/item.asp?dID=8. Erişim tarihi: 2011-01-08. 
  6. ^ EC (2013-02-15). "First in the World". New Zealand Electoral Commission. 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160813184818/http://www.elections.org.nz/votes-women/first-world. Erişim tarihi: 2016-06-18. 
  7. ^ Leslie Hume (2016). The National Union of Women's Suffrage Societies 1897-1914. Routledge. s. 281. https://books.google.com/books?id=K1TlCwAAQBAJ&pg=PT281. 
  8. ^ Photograph Tasneem Alsultan, National Geographic. "In a Historic Election, Saudi Women Cast First-Ever Ballots". 27 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170327015848/http://news.nationalgeographic.com/2015/12/151212-saudi-arabia-election-women-vote/.