István Bethlen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Kont
István Bethlen
de Bethlen
Macaristan Krallığı Başbakanı
Görev süresi
14 Nisan 1921 - 24 Ağustos 1931
(700832715360000000010 yıl, 134 gün)
Hükümdar Miklós Horthy (Naip olarak)
Yerine geldiği Pál Teleki
Yerine gelen Gyula Károlyi
Macaristan Dieti Üyesi
Görev süresi
31 Ekim 1901 - 16 Kasım 1918
(700853786160000000017 yıl, 16 gün)
Görev süresi
18 Şubat 1920 - 2 Şubat 1939
(700859819040000000018 yıl, 349 gün)
Kişisel bilgiler
Doğum 08 Ekim 1874(1874-10-08)
Gernyeszeg, Macaristan Krallığı
(günümüzde Gornești, Romanya)
Ölüm 05 Ekim 1946 (71 yaşında)
Moskova, Sovyetler Birliği
Evlilik(ler) Kontes Margit Bethlen de Bethlen
Dini Kalvinizm[1]

Kont István Bethlen de Bethlen (8 Ekim 1874, Gernyeszeg – 5 Ekim 1946, Moskova) Macar aristokrat ve siyasetçi. 1921 ila 1931 yılları arasında Macaristan başbakanı olarak görev yapmıştır.

Kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Erdel'li soylu bir aileye mensup olan Bethlen 1901 yılında Macar Meclisi'ne seçilmiştir.[2] Daha sonra 1919 yılında yeni Macar hükûmetinin temsilcisi olarak I. Dünya Savaşı'nın ardından yapılan Paris Barış Konferansı'nda bulunmuştur. Aynı yıl zayıf merkezci Macar hükûmeti çöktü ve kısa süre sonra Béla Kun'un liderliğinde komünist Macaristan Sovyet Cumhuriyeti kuruldu. Bethlen hızlıca Macaristan'a dönerek eski Avusturya-Macaristan İmparatorluğu amirali Miklós Horthy ile birlikte Szeged'de kurulan antikomünist "beyaz" hükûmetin lideriliğini üstlendi. "Beyaz" güçler Macaristan'ın kontrolunü ele geçirdikten sonra Horthy Naip seçildi. Bethlen muhazafakarlarla ittifak yaparak yeniden Macar meclisine girdi.

Kral IV. Károly'nin 1921 yılında Macaristan'a dönerek tahta geçmesi girişimi üzerine Horthy yeni ülkede buna benzer tehditlerin ortadan kaldırılması için Bethlen'den güçlü bir hükûmet kurmasını istedi. Bethlen Ulusal Birlik Partisi'ni kurdu. Oy manipulasyonu, hükûmet görevlerinin dağıtılması, ve destekçi sağlamak için seçim yasalarının değiştirilmesi gibi çeşitli yöntemlerle Bethlen Macar siyasetinde karşı konulamaz bir siyasi alet oluşturdu. Bethlen ayrıca Macaristan'ın iki önemli ve güçlü tarafını, Budapeşte'de yaşayan zengin Yahudi sanayiciler ile kırsal bölgelerde yaşayan eski Macar soyluları tek bir çatı altında toplamayı başararak en azından Faşizmin ülkede gücünün artmasını on yıl kadar geciktirmiştir. Ayrıca işçi sendikaları ile de anlaşmaya varıp desteklerini alan Bethlen böylece yurtiçinde önemli bir ihtilaf kaynağını da ortadan kaldırmıştır.

Bethlen ve Macar delegasyonu Hague'da.

Başbakanlığı sırasında Bethlen Macaristan'ı Milletler Cemiyeti'ne soktu[3] ve Faşist İtalya ile yakın bir ittifak kurdu. 1927 yılında İtalya ile imzalanan Dostluk Anlaşması ile ulusun revizyonist umutlarını daha da ilerletti.[4] Ancak I. Dünya Savaşı'nın sonunda Macaristan'ın toprak kaybına yol açan Triyanon Antlaşmasının şartlarını değiştirme çabaları sonuçsuz kaldı. Büyük Buhran Macar siyasetini aşırı sağa doğru itti ve Horthy Bethlen'in yerine başbakanlığa Gyula Károlyi'yi getirdi[5][6] Károlyi'nin hemen ardından da tanınan bir Faşist ve Yahudi karşıtı olan Gyula Gömbös geldi.

Siyasi karanlığa itilmiş olan Bethlen Macaristan'ın Nazi Almanyası ile ittifakına karşı çıkan çok az sesten birisiydi. Almanya'nın II. Dünya Savaşını kaybedeceği belirgin hâle gelince Bethlen Müttefik Devletler ile ayrı bir barış antlaşması yapmaya çalıştı ama başarılı olamadı. 1945 baharına gelindiğinde Macaristan'ın büyük bir kısmı ilerleyen Sovyet birliklerinin kontrolü altına girmişti. Sovyetler ile birlikte geri dönen komünistler hemen ülkenin idaresini almak için çalışmaya başladı. Yaşlanan Bethlen'i siyasal güçleri kendilerine karşı birleştirecek bir güç olarak gördüler. Bu nedenle Sovyetler tarafından 1945 Nisan'ında tutuklanmasını sağladılar. Sonrasında Bethlen Moskova'ya götürüldü[7] ve burada hapishande iken 5 Ekim 1946'da öldü.[8]

István Bethlen – Budin Kalesi

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bethlen Istvan Emlekirata, 1944, Published in Hungarian/Magyar by Zrinyi Katonai Koenyvkiado, 1988.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel
  • Romsics, Ignác (1995). István Bethlen: A Great Conservative Statesman of Hungary, 1874–1946.. Columbia University Press. 
Özel
  1. ^ (Macarca) Péter Miklós, "Konfliktus és szolidaritás. Szempontok Horthy Miklós és a katolikus egyház kapcsolatának értelmezéséhez", Egyháztörténeti Szemle, 2007, II.
  2. ^ Romsics 1995, s. 25-26.
  3. ^ Romsics 1995, s. 169.
  4. ^ Romsics 1995, s. 225.
  5. ^ Romsics 1995, s. 298.
  6. ^ Romsics, p. 298.
  7. ^ Romsics 1995, s. 386.
  8. ^ Romsics 1995, s. 388.
Siyasi görevi
Önce gelen:
Pál Teleki
Macaristan Başbakanı
1921–1931
Sonra gelen:
Gyula Károlyi
Önce gelen:
Lajos Hegyeshalmi
Macaristan Maliye Bakanı
Geçici

1921
Sonra gelen:
Tibor Kállay
Önce gelen:
Emil Nagy
Macaristan Adalet Bakanı
Geçici

1924
Sonra gelen:
Pál Pesthy
Önce gelen:
Géza Daruváry
Macaristan Dışişleri Bakanı
Geçici

1924
Sonra gelen:
Tibor Scitovszky
Önce gelen:
István Szabó de Nagyatád
Macaristan Tarım Bakanı
Geçici

1924
Sonra gelen:
János Mayer
Önce gelen:
Pál Pesthy
Macaristan Adalet Bakanı
Geçici

1929
Sonra gelen:
Tibor Zsitvay