Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hırvatistan
Socijalistička Republika Hrvatska ((Hr.)
Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti
1943-1991
Hırvatistan bayrağı
Bayrak
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
Yugoslavya SFC içinde Hırvatistan SC
Yugoslavya SFC içinde Hırvatistan SC
Başkent Zagreb
Yaygın diller Hırvatça[1][2][3]
Hükûmet Cumhuriyet
Başkan  
• 1990
Franjo Tuđman
Başbakan  
• 1945-1953
Vladimir Bakarić
Yürütme Konseyi Başkanı  
• 1953
Vladimir Bakarić
• 1953-1962
Jakov Blažević
• 1963-1967
Mika Špiljak
• 1967-1969
Savka Dabčević-Kučar
• 
Ante Marković
• 
Ante Milović
Yasama organı Sabor
Tarihçe  
• Kuruluşu
1943
• Dağılışı
1991
Yüzölçümü
• Toplam
56.254 km2 (21.720 sq mi)
Nüfus
• Sayılan
4.784.265
Para birimi Yugoslavya dinarı
Öncüller
Ardıllar
Yugoslavya Krallığı
İtalya Krallığı
Trieste Özgür Bölgesi
Hırvatistan

Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti (Hırvatça: Socijalistička Republika Hrvatska) Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’ni oluşturmuş olan anayasal-federal cumhuriyettir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhuriyetin oluşması, II. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşmiştir. Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nin 1945 yılında kurulduğunda, federal cumhuriyeti oluşturan ülkelerden birisi olarak bu sosyalist cumhuriyet yapısı da kurulmuştur. Ülke 9 Mayıs 1944 tarihinde “Hırvatistan Federal Devleti” (Federalna Država Hrvatska) olarak kurulmuştur. 29 Kasım 1945 tarihinde ülkeye “Hırvatistan Halk Cumhuriyeti” (Narodna Republika Hrvatska) adı verilmiştir.

1990 yılı ile beraber Yugoslavya SFC devlet yapısı çözülünce, sosyalist sistemin yerine pazar ekonomisi uygulanmıştır. Bu dönemde sosyalist cumhuriyet de bağımsızlığını ilan etmiştir. 1991 yılı itibarıyla cumhuriyet, Yugoslavya'nın dağılması döneminde bağımsızlık ilan etmiştir. Hırvatistan, milliyetçi lider Franjo Tudjman önderliğinde 25 Haziran 1991'de Yugoslavya’dan kopup bağımsız olduğunu iddia etmiştir. Bunun üzerine federal Yugoslav güçlerinin müdahalesi ile Hırvatistan’ın bağımsızlık savaşı başlamıştır. 1991-1995 yılları arasında Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etmiş Hırvat hükümetine bağlı birliklerle Sırp kontrolü altındaki Yugoslav Halk Ordusu (JNA) ve yerel Sırp güçleri arasında gerçekleşen savaşta her iki tarafta da kayıplar yaşanmış. Bu dönemde özellikle Vukovar şehri ağır hasar almıştır. Savaş sonucunda Hırvatistan, bağımsız bir devlet olarak kurulmuştur.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyalist cumhuriyet, Yugoslavya’nın kuzeybatı kesiminde yer almıştır. Ülke yüzölçümü 56.254 km² idi. Adriyatik Denizi kıyılarındaki cumhuriyetin güney bölgesi, turizm açısından da önemde olmuştur.

Siyasi Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yugoslavya federasyon yapısı, 1944 yılında oluşturulan altı anayasal sosyalist cumhuriyete ve iki özerk sosyalist bölgeye sahip olmuştur.[5] Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti de söz konusu anayasal cumhuriyet yapılarından biridir. Cumhuriyetin başkenti Zagreb’dir.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti’nin 1991 yılındaki nüfusu 4.784.265’tir.[kaynak belirtilmeli] Bu nüfus sayısı içinde çeşitli halklar yer almıştır.

Etnik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyalist cumhuriyet sınırları içinde Hırvatlar, Sırplar, Boşnaklar halkları etnik yapıları oluşturmuşlardır. Bu halklardan Hırvatlar da Katoliklik inancına, Sırplar Ortodoksluk inancına, Boşnaklar İslam inancına mensup olmuşlardır. Adriyatik kesiminde ayrıca az ve değişken rakamlı olmakla beraber İtalyan, Arnavut nüfusu da yaşamıştır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^
  2. ^ Čl. 138. Ustave Socijalistične Republike Hrvaške (1974.): U Socijalističkoj Republici Hrvatskoj u javnoj je upotrebi hrvatski književni jezik – standardni oblik narodnog jezika Hrvata i Srba u Hrvatskoj, koji se naziva hrvatski ili srpski. Ustav Socijalističke Republike Hrvatske 1974., Pravni fakultet Sveučilišta u Zagrebu, str. 23 (pdf)
  3. ^ Čl. 293. Ustave Socijalistične Republike Hrvaške (1974.): Autentični tekstovi saveznih zakona i drugih saveznih propisa i općih akata donose se i objavljuju u službenom listu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije na hrvatskom književnom jeziku, latinicom. Ustav Socijalističke Republike Hrvatske 1974., Pravni fakultet Sveučilišta u Zagrebu, str. 36 (pdf)
  4. ^ Zemljopisni atlas Republike Hrvatske (ed. Ivan Bertić), Školska knjiga/Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb, 1993; Vjerski sastav 1991., p. 59, UDK 912.44:910](497.5) ISBN not given, OCLC Work Id: 31149625
  5. ^ "New Power" Time - 4 Aralık 1944 (İngilizce)