Cassini-Huygens

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bir sanatçının, Cassini'nin Satürn etrafındaki yörünge yerleştirme manevrasını (SOI) gösteren tasviri

Cassini-Huygens NASA-ESA-ASI'nin Satürn sistemine gönderdiği bir amiral gemisi sınıfı robotik uzay sondasıdır.[1]

Ziyaret için Satürn'e giden dördüncü ve yörüngesine giren ilk uzay sondasıdır. 1997'de uzaya fırlatılan uzay aracı, 2004 yılında Satürn'e vardıktan sonra bu gezegeni ve ayrıca Jüpiter'i gözlemleyerek heliosferi ve izafiyet kuramı deneyi amacıyla çok sayıda doğal uyduyu incelemiştir. Hemen her gün gezegenin, halkaları ve uydularının fotoğraflarını çekip, veri toplayıp Dünya'ya gönderen iki parçalı uzay aracı, adını astronom Giovanni Cassini ile Christiaan Huygens'dan alır. Son olarak Satürn'ün halkaları içine girip gaz, toz ve buz parçacıklarını yakalayıp analiz ettikten ve yüksek çözünürlüklü fotoğraflar çektikten sonra misyonunun 15 Eylül 2017'de gezegenin atmosferine girerek sona ermesi planlanmıştır.[2][3]

1980'lerde gelişirilmeye başlanan Cassini, Titan IVB / Centaur taşıyıcı roketiyle 15 Ekim 1997 tarihinde fırlatılarak uzaya gönderildi. 7 yıllık gezegenlerarası uçuş sonrası 1 Temmuz 2004 tarihinde Satürn çevresindeki yörüngesine girdi. 25 Aralık 2004 tarihinde, yaklaşık 02:00 UTC sıralarında Huygens denilen uydusu, araçtan ayrılıp 14 Ocak 2005 tarihinde Titan'a indi.

En büyük keşiflerinden birisi Satürn'ün uyduları olan Titan, Enceladus ve Mimas'ta büyük sıvı su kaynaklarının bulunması ve bu uyduların potansiyel bir yaşam barındırma ihtimali olmasıdır.[4] Cassini'nin misyonunun sonunda yaşam ihtimali olan bu suları kirletmesinden endişe duyan NASA Gezegen Koruma Ofisi; Cassini uzay aracında Dünya'dan fırlatılmadan önce belki yeterince iyi temizlenmediği için bazı mikroorganizmaların bulunabileceğini göz önüne alarak uzay aracının Satürn'e çarptırılmasına karar vermiştir.[4] Bu karar doğrultusunda 22 Nisan 2017'de Titan'a yakın bir geçiş gerçekleştiren Cassini'nin, bu manevradan elde edilen çekim gücünden yararlanarak Satürn'ün üst atmosferi ile Satürn'e en yakın halkaları arasına 22 dalış yapması ve böylece halkalar hakkında daha yakından bilgi alınması planlanmış; ilk dalış 26 Nisan'da gerçekleştirilmiştir.[4]

İlk dalışın ardından geçen 22 dalış sonrasında, yakıtı tükendiği için ve olası yaşam potansiyeli olan uydulara zarar vermemesi için, 15 Eylül 2017 günü, saat 13:44'te gezegen atmosferine düşürülüp görevine son verildi.

Uzay aracı tasarımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Cassini-Huygens montaji

Uzay aracının, Mars yörüngesinin ötesindeki görevler için geliştirilmiş bir uzay aracı sınıfı olan ikinci üç eksenli stabilize, RTG ile çalışan Mariner Mark II olması planlandı. Cassini, Comet Rendezvous Asteroid Flyby (CRAF) uzay aracıyla aynı anda geliştirildi, ancak bütçe kesintileri ve proje kapsamı, NASA'yı Cassiniyi kurtarmak için CRAF geliştirmesini sonlandırmaya zorladı. Sonuçta, "Cassini" daha özelleşti. Mariner Mark II serisi iptal edildi. Birleşik yörünge aracı ve sondası, Phobos 1 ve Phobos 2 Mars sondalarının ardından başarıyla fırlatılan üçüncü en büyük ve en karmaşık insansız gezegenler arası uzay aracıdır.[5][6]

Yörünge aracının 2.150 kg (4.740 lb) ve sondanın 350 kg (770 lb) kütlesi vardı. Fırlatma aracı adaptörü ve fırlatma sırasında 3.132 kg (6.905 lb) itici gaz ile, uzay aracının kütlesi 5.600 kg (12.300 lb) idi.

Cassini uzay aracı 6,8 m yüksekliğinde ve 4 metre (13 ft) genişliğindeydi. Uzay aracının karmaşıklığı, Satürn'e olan yörüngesi ve varış noktasındaki iddialı bilimsel hedefleri sayesinde arttı. Cassini 1.630 bağlantılı elektronik bileşenler, 22.000 kablo bağlantısı ve 14 kilometre (8,7 mi) kabloya sahipti.[7] Çekirdek kontrol bilgisayarı CPU'su yedekli bir MIL-STD-1750A sistemiydi. Ana tahrik sistemi, bir ana ve bir yedek R-4D çift yakıtlı roket motorundan oluşuyordu. Her motorun itişi 490 N (110 lbf) ve toplam uzay aracı delta-v'in hızı yaklaşık 2.040 m/s (4.600 mph) idi.[8] Daha küçük tek yakıtlı roketler, manevra kontrolunda kullanıldı.

Cassini, esasen 32,7 kg plütonyum dioksit (28,3kg saf Plütonyum içeren) nükleer yakıtla çalışıyordu.[9] Malzemenin radyoaktif bozunmasından ortaya çıkan ısı elektriğe dönüştürüldü. "Huygens" seyir sırasında "Cassini" tarafından desteklendi ancak bağımsız olduğunda kimyasal piller kullandı. Sonda, kamu kampanyasıyla toplanan 81 ülkedeki vatandaşlardan 616.400'den fazla imzalı bir DVD taşıyordu.[10][11]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Dış Gezegen Amiral gemisi". 8 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2014. 
  2. ^ "2017'de uzayda neler yaşanacak?". Deutsche Well, 2 Ocak 2017. 4 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2017. 
  3. ^ "Saturn Plunge Nears for Cassini Spacecraft". NASA - National Aeronautics and Space Administration (İngilizce). 29 Ağustos 2017. 30 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2017. 
  4. ^ a b c Yıldız, Umut (Haziran 2017). "Halkaların Gizemi Çözülüyor". Atlas, 291. 26 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2017. 
  5. ^ "Cassini spacecraft". European Space Agency. 19 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2018. 
  6. ^ "Cassini Spacecraft and Huygens Probe" (PDF). NASA/Jet Propulsion Laboratory. May 1999. JPL 400-777. 24 Aralık 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2018. 
  7. ^ Coustenis, Athena; Taylor, Fredric W. (2008). Titan: Exploring an Earthlike World. Series on Atmospheric, Oceanic and Planetary Physics. 4 (2nd bas.). World Scientific. s. 75. ISBN 978-981-270-501-3. 7 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2022. 
  8. ^ Michael W. Leeds (1 Temmuz 1996). AIAA 96-2864 Development of the Cassini Propulsion Subsystem (PDF). 32nd AIAA/ASME/SAE/ASEE Joint Propulsion Conference. Erişim tarihi: 8 Ocak 2016. 
  9. ^ Grandidier J., Gilbert J. B., Carr G. A. (2017). "Cassini Power Subsystem" (PDF). Jet Propulsion Laboratory. 9 Nisan 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  10. ^ "Signatures from Earth Board Spacecraft to Saturn". Cassini: The Grand Finale. 25 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2017. 
  11. ^ "616,400 Signatures". Cassini: The Grand Finale. 25 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2017. 

Görseller[değiştir | kaynağı değiştir]