Can Dündar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Can Dündar
Can Dündar 2015 (cropped).jpg
Doğum 16 Haziran 1961 (1961-06-16) (54 yaşında)
Ankara[1]
Milliyet Türk
Meslek yazar, araştırmacı, gazeteci, belgesel yapımcısı
İlk eseri Demirkırat

www.candundar.com.tr

[2]

Can Dündar (d. 16 Haziran 1961, Ankara), araştırmacı, gazeteci, televizyoncu ve belgesel yapımcısı.

Cumhuriyet gazetesinin genel yayın yönetmenidir. Can Dündar ve Ankara Temsilcisi Erdem Gül'ün yargılandığı "MİT TIR'ları haberi" davasında mahkeme "darbeye teşebbüs" ten beraat kararı verdi. 6 Mayıs 2016 günü Can Dündar'a "devletin gizli kalması gereken bilgilerini açıklamak"tan 5 yıl 10 ay, hapis cezası verildi.

Türkiye'nin yakın tarihimizde, politikası ve popüler kültür konusunda hazırladığı belgeseller dizileri ile tanınmış bir belgesel yapımcısıdır. Özellikle Sarı Zeybek (1993) belgeseli çok ilgi görmüştür.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1961 yılında Ankara’da dünyaya geldi. Babası Ali Rıza Dündar, annesi Öznur Dündar'dır. Çiftin tek çocuğu idi.

Eğitim hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk ve orta öğrenimini Ankara'da tamamladı. Ankara Atatürk Lisesi'nden mezun olduktan sonra 1982'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu'ndan mezun oldu.

Üniversite yıllarında gazeteciliğe başladı. 1979'dan itibaren sırasıyla Yankı, Hürriyet, Nokta, Haftaya Bakış, Söz ve Tempo’da çalıştı.

1986'da Birleşik Krallık'ta London School of Journalism'i bitirdi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünde siyaset bilimi dalında yüksek lisansını 1988'de tamamladı. “Media and democracy, a comparative case study on the press portrayal of the Belgrane and Kocatepe affairs” (Medya ve Demokrasi, Belgrano ve Kocatepe Olayları’nın medya tasviri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme) başlıklı yüksek lisans tezinde iki ülkede birer savaş gemisinin yanlışlıkla batırılıp devlet sırrı olarak saklanması konusunu inceledi. [3]

Televizyona 1988’de TRT’de Seynan Levent ile başladı. 1989-1995 arasında 32. Gün program ekibinde çalıştı. 1993-1994 yıllarında Show TV'de Mehmet Ali Birand’la birlikte 'Çapraz Ateş’i hazırladı. Özellikle 1993’te Sivas valisi Ahmet Karabilgin, Sivas Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu ve yazar Aziz Nesin’in konuk olduğu bölüm gündem yarattı ve üzerinden tartışmalara sebep oldu.[4]

Gazeteciliği ve belgeselleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet Ali Birand ve Bülent Çaplı ile birlikte Demirkırat (1991) ve ‘12 Mart’ (1994) adlı belgesel dizilerini hazırladı. Ayrıca Türkiye’nin güzellik kraliçelerini anlatan ‘Cumhuriyet’in Kraliçeleri’ belgesel dizisini ve Atatürk’ün son 300 günün anlatan Sarı Zeybek belgesellerini hazırladı. 1994-1995 yıllarında Türkiye tarihinin gölgede kalmış kahramanlarının öykülerini anlatan ‘Gölgedekiler’ adlı belgesel serisini hazırladı.

Köşe yazarlığı 1994’te Aktüelde başladı; aynı yıl Yeni Yüzyıl gazetesinde günlük köşe yazıları yazmaya başladı ve bu gazetede beş yıl çalıştı.

Köşe yazarlığı ve belgesel yapımcılığı sürerken ODTÜ’de doktora çalışmalarına da devam eden Dündar, 1996’da “Terör ve medya: Liberal Teori ışığında, terör olaylarının televizyonda işlenişine eleştirel bir yaklaşım” başlıklı tezi ile doktorasını tamamladı.[3] Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde ile ODTÜ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü Kültürlerarası Çalışmalar programında yüksek lisans dersi verdi.

1996 ve 1997 yılında Show Tv için hazırladığı 10 bölümlük ‘Aynalar’ belgesel ile politik ve tarihî konuların dışına çıktı; popüler kültür alanında çalışmalara yöneldi.

1996-1998 yıllarında 40 Dakika isimli belgesel-haber programını hazırlayıp sundu. Özellikle 7 Ocak 1997’de yayınlanan programda Susurluk kazasından yola çıkarak yapılan araştırmalarla ilgili iddialar uzun süre gündemde kaldı.[4]

Atatürk’ün öğrencilik hayatındaki ülke durumunu ve Atatürk’ün beraberliğinde gerçekleşen değişimleri anlatan Yükselen Bir Deniz belgeseli ile 1998’de belgeselciliğe döndü. Türkiye siyasi tarihi ve popüler kültüründeki önemli kişiler ve Köy Enstitüleri, Devlet Tiyatroları, İş Bankası, Mülkiye gibi kurumlara ilişkin çok sayıda belgesel yaptı.

1999 Ocak'ından 2001 Ocak sonuna kadar Sabah gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. 2001 Ocak ayından itibaren Milliyet gazetesinde, Ada başlıklı köşe yazısı yazdı. 2003-2004 yıllarında Milliyet gazetesi için ‘Popüler Kültür’ ekini çıkardı. Milliyet gazetesiyle yolları 1 Ağustos 2013 tarihinden itibaren ayrılmıştır. [5] Milliyet'ten ayrıldıktan sonra BirGün’de Doğan Tılıç’ın köşesinde bir ay boyunca haftada üç gün yazdı.

2006'da televizyonculuğa yönelen Dündar, 19 Eylül 2006'da başladığı ‘Neden?’ isimli tartışma programını 9 Haziran 2009 tarihine kadar hazırlayıp sundu. 2009-2010’da NTV kanalında yayımlanan Canlı Gaste’yi hazırlayıp sundu ve aynı kanalda 2010-2011’de canlı ana haber bültenini sundu.

Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını anlatan Mustafa adlı filmi yazıp yönetti. 2008 yılında vizyona giren film, Atatürk’ü yargıladığı ya da kötülediği yönünde eleştirilere maruz kaldı.[6]

Dündar, 25 Ekim 2013 tarihinden beri Cumhuriyet gazetesinde yazmaktadır. 8 Şubat 2015'ten beri gazetenin genel yayın yönetmenliği görevini yürüten Dündar,[7] 2014 yılında Gezi Parkı protestoları ile ilgili ‘Gözdağı’' adlı belgeseli hazırladı.[8]

Tutuklanması[değiştir | kaynağı değiştir]

29 Mayıs 2015 tarihinde Cumhuriyet'te, Suriye'ye gönderilen MİT TIR'ları ile ilgili ‘İşte Erdoğan'ın yok dediği silahlar’ başlığıyla manşetten haber duyurdu, ardından bu haberlere yayın yasağı getirildi. Aynı gün Can Dündar’a ‘devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme, siyasî ve askerî casusluk, gizli kalması gereken bilgileri açıklama, terör örgütünün propagandasını yapma’ suçlarından, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatıldı.[9][10]

Birkaç gün sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan “Bu haberi yapan kişi bunun bedelini ağır ödeyecek, öyle bırakmam onu.” demiştir.[11]

Erdoğan'nın savcılığa yaptığı bireysel başvuru ile Can Dündar’a ‘gerçeği yansıtmayan haber, yorum ve görüntüleri yayınlamak suretiyle adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunu’ öne sürerek iki kez ağırlaştırılmış müebbet ve 42 yıl hapis cezası talep edildi.[12] Bu davada 26 Kasım 2015 tarihinde gazetenin Ankara temsilcisi Erdem Gül ile birlikte tutuklanmıştır.[13] Erdoğan, 24 Kasım'da ise “O tırlar Bayırbucak Türkmenlerine yardım götürüyordu. Şimdi diyecekler ki ‘Başbakan tırların içinde silah yoktu’ diyordu… Varsa ne olacak yoksa ne olacak.” demiştir.[14]

‘Devletin gizli kalması gereken bilgilerini siyasal veya askeri casusluk amacıyla temin etme’, ‘devletin güvenliğine ilişkin gizli kalması gereken bilgileri casusluk maksadıyla açıklama’, ‘cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ni ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını kısmen ya da tamamen engellemeye teşebbüs etmek’ ve ‘silahlı terör örgütüne üye olmaksızın bilerek isteyerek yardım etme’ suçlamalarını içeren iddianame, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildi.[15] 26 Kasım 2015'te tutuklu yargılanmak üzere cezaevine götürüldü.

Tahliyesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dündar ve Gül, 6 Aralık 2015'de AYM'ye bireysel başvuruda bulunarak tutuklu yargılanırken haklarının ihlâl edildiğini söylediler. Bu başvurunun ardından 25 Şubat 2016'da İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nin “Siyasi casusluk yaptıklarına ilişkin somut bilgi yoktur”[16] şeklindeki gerekçeli karar ile tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edildiler.[17]

AK Parti Grup Başkanvekili Bülent Turan, kararı sevinçle karşıladıklarını ancak mahkeme kararları üzerinden AK Parti'nin itham edilmesini doğru bulmadığını söyledi. CHP Grup Başkanvekili Levent Gök, bu kararı alan Anayasa Mahkemesi üyelerini kutladığını söyledi. MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, HDP Grup Başkanvekili İdris Baluken ve Pervin Buldan kararı sevinçle karşıladıklarını ifade etti.[18]

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland ve AGİT, kararı memnuniyetle karşıladıklarını ve basın özgürlüğü açısından önemli bulduklarını ifade ettiler.[19]

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 28 Şubat günüCan Dündar için Anayasa Mahkemesi'nin verdiği tahliye kararını “Mahkeme bu şekilde bir karar vermiş olabilir. Ben Anayasa Mahkemesi'nin vermiş olduğu karara sadece sessiz kalırım o kadar. Ama onu kabul etmek durumunda değilim (...) Ve verdiği karara da uymuyorum, saygı da duymuyorum. (...) Aslında onlarla ilgili kararı veren mahkeme kararında direnebilirdi. Eğer kararında direnmiş olsaydı, bu bireysel başvuru veyahut da AYM’nin vermiş olduğu karar boşa çıkacaktı.” şeklinde yorumladı.[20]

Erdoğan 4 Mart'ta ise “Evet ortada bir Anayasa ihlali vardır. Ama Anayasa’yı ihlal eden değilim. Bu Anayasa Mahkemesi’nin karar merciinde olanlardır. Birinci mahkeme Anayasa Mahkemesi’nin kararına uydu. Ama bu işin bittiği anlamına gelmez. Savcı karara itiraz edebilir. İtiraz durumunda, bir üst mahkeme yeni bir süreci başlatabilir.” dedi.[21]

Çalıştığı gazeteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çalıştığı televizyon kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hazırladığı belgeseller[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Demirkırat (1991) - Mehmet Ali Birand ve Bülent Çaplı ile birlikte, 10 bölüm, TRT
  • Cumhuriyetin Kraliçeleri (1992) - 5 bölüm, Show TV
  • Sarı Zeybek (1993) - 1 bölüm, Show TV
  • 12 Mart (1994) - 10 bölüm, Show TV
  • Gölgedekiler (1994-1995) - 6 bölüm, Kanal D
  • Aynalar (1996-1997) - 10 bölüm, Show TV
  • Yükselen Bir Deniz (1998) - 4 bölüm, Kanal D (Atatürk’ün öğrencilik hayatındaki ülke durumunu ve Atatürk’ün beraberliğinde gerçekleşen değişimleri anlattı)
  • İsmet Paşa (1999) - Bülent Çaplı ile birlikte, 3 bölüm, CNN Türk
  • Zaten Tiyatro Dediğin Nedir ki? (1999) - 3 bölüm, atv (Devlet Tiyatroları’nı konu aldı)
  • 4. Nesil (2000) - 10 bölüm, NTV
  • Atatürk’ün Bankası (2000) - 1 bölüm, NTV
  • Köy Enstitüleri (2000) - 2 bölüm, atv
  • Halef (2001) - 1 bölüm, CNN Türk (Atatürk’ün çevresindeki insanları anlattı)
  • Fenerbahçe (2002) - 3 bölüm, Kanal D (Fenerbahçe Spor Kulübü’nün tarihini anlatan ‘Bahçe’deki Fener’)
  • Nazım Hikmet Belgeseli (2002) - 4 bölüm, CNN Türk
  • O Gün (2002) - 11 bölüm, CNN Türk
  • Bir Yaşam İksiri: Nejat Eczacıbaşı (2003) - 2 bölüm, Kanal D
  • Karaoğlan: Bir Ecevit Belgeseli (2004) - 5 bölüm, CNN Türk
  • Önce İnsan! Türkiye'de İnsan Hakları ve Sivil Toplum Gelişiminin Görsel Tanıtımı (2004) CNN Türk
  • Yüzyılın Aşkları (2004) - 10 bölüm, CNN Türk
  • Garip: Neşet Ertaş Belgeseli (2005) - 3 bölüm, Star TV
  • İlk Durak (2005) - Nebil Özgentürk ile birlikte, 2 bölüm, CNN Türk
  • Yetiştik Çünkü Biz! Mülkiye Belgeseli (2006) - 4 bölüm, CNN Türk
  • Çalıkuşları: Notre Dame de Sion'un Çocukları (2006) - 3 bölüm, NTV
  • Lider Portreleri (2007) - 4 bölüm, NTV (Recep Tayyip Erdoğan, Deniz Baykal, Mehmet Ağar ve Devlet Bahçeli’yi)
  • Mustafa (2008)
  • "Delikanlım... İyi bak yıldızlara..." (2012) - 1 bölüm, CNN Türk ( Deniz Gezmiş’i konu aldı.)
  • 17 Aralik - Erdogan'in en uzun günü (2014) - Arti Bir TV

Yayımlanmış eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İstanbul Vefa Lisesi: En iyi yazar
  • RTGD TV Oskarları: En iyi program
  • Yıldız Teknik Üniversitesi: En iyi köşe yazarı
  • A.Ü. Hukuk Fakültesi: En iyi program
  • Kadir Has Üniversitesi: En has köşe yazarı
  • İstanbul Üniversitesi: En iyi yazar
  • Gazi Üniversitesi: En iyi program
  • Ankara Özyurt İlkokulu: En iyi iletişimci
  • Erciyes Üniversitesi: Yılın gazetecisi
  • Prof. Dr. Mehmet Kaplan Sosyal Bilimler Lisesi: En iyi belgeselci

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2007 yılında kendisine Alaaddin Çakıcı tarafından, NTV'de eski MİT mensubu Nuri Gündeş'i konuk ettiği "Neden" programındaki bazı sözleri nedeniyle, küresel medya patronlarının Türkiye'deki işbirlikçi elemanı olarak tanımlandığı tehditkâr bir mektup gönderilmiş[22] bu nedenle Çakıcı aleyhine dava açmıştır.[23]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Can Dündar.net Biyografi". Candundar.net. 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151208063830/http://candundar.com.tr/_v3/. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2012. 
  2. ^ http://m.hurriyet.com.tr/mit-tirlari-davasinda-hakim-kararini-verdi-40100458
  3. ^ a b "YÖK Tez Merkezi". https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tarama.jsphttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tarama.jsp. Erişim tarihi: 27.11.2015. 
  4. ^ a b Can Dündar kimdir. Enonhaber.com sitesi 11 Haziran 2015
  5. ^ Can Dündar ile Milliyet'in yolları ayrıldı, http://www.hurriyet.com.tr/gundem/24439631.asp, erişim tarihi: 1 Ağustos 2013 
  6. ^ Güçlü, Abbas (8 Kasım 2008). ", Mustafa, Can Dündar ve Eleştiriler". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151208201059/http://www.milliyet.com.tr/-/abbas-guclu/siyaset/siyasetyazardetay/08.11.2008/1013402/default.htm. 
  7. ^ Çıkan Kısmın Özeti, http://www.cumhuriyet.com.tr/koseyazisi/4256/Cikan_Kismin_Ozeti.html, erişim tarihi: 25 Ekim 2013 
  8. ^ "Can Dündar'dan Gezi Belgeseli:Gözdağı". 30 Mayıs 2014. 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151208234157/http://www.milliyet.com.tr/can-dundar-dan-gezi-belgeseli--sinema-1890074/. Erişim tarihi: 27 Kasım 2015. 
  9. ^ ilerihaber.org - İşte Erdoğan'ın Yok Dediği Silâhlar, 26 Kasım 2015
  10. ^ Hürriyet - MİT TIR’ları haberine yayın yasağı, 30 Mayıs 2015
  11. ^ Cumhuriyet - Erdoğan'dan canlı yayında Can Dündar'a tehdit 31 Mayıs 2015
  12. ^ "Erdoğan'dan soruşturma talebi". 27 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151127035338/http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/290383/iddianame_Saray_dan.html. 
  13. ^ Can Dündar ve Erdem Gül tutuklandı, Cumhuriyet gazetesi 25 Kasım 2015
  14. ^ BCC Türkçe - MİT tırları soruşturması: Neler olmuştu?, 27 Kasım 2015
  15. ^ "İddianame kabul edildi: Dündar ve Gül için çifte müebbet isteği". Diken. 27 Ocak 2016. En son 27 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
  16. ^ http://www.haberturk.com/gundem/haber/1207167-aymden-dundar-ve-gul-kararinin-gerekcesi-casusluga-iliskin-somut-bilgi-yoktur
  17. ^ 25 Şubat 2016 BBC Türkçe haberiː AYM: Can Dündar ve Erdem Gül'ün tutuklanmaları hak ihlali
  18. ^ 25 Şubat 2016 CNNTürk haberiː AK Partili Turan'dan Can Dündar yorumu
  19. ^ 26 Şubat 2016 Sputnik Türkiye haberiː AGİT ve Avrupa Konseyi'nden Dündar ve Gül açıklaması
  20. ^ 28 Şubat 2016 NTV haberiː Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Dündar ve Gül'ün tahliyesiyle ilgili açıklama
  21. ^ 4 Mart 2016 Hürriyet haberiː Cumhurbaşkanı Erdoğan AYM'nin Can Dündar kararını yorumladı: Ben değil onlar ihlal etti
  22. ^ *Alaaddin Çakıcı tarafından Can Dündar'a gönderilen mektup CanDündar.com.tr. Erişim: 13 Kasım 2009
  23. ^ Çakıcı'dan Can Dündar'a Tehdit Milliyet.com.tr. Erişim 13 Kasım 2009

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Vikisöz'de Can Dündar ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.