Beerşeba

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Birüssebi
בְּאֵר שֶׁבַע (İbranice) / بئر السبع (Arapça)
Skyline of Birüssebi
Birüssebi
[[{{{resmi ad}}} arması|Arma]]
Takma ad: İyi Yemin ya da Yedi Kaynak
Ülke İsrail İsrail
Yönetim
 - Belediye başkanı Ruvik Danilovich
Nüfus
 - Toplam 194,300 (şehir) ve 531.000 (banliyö) ( 2.009 )

Birüssebi ya da Beerşeba ( Arapça: بئر السبع, Bi'r as-Sab`, İbranice: באר שבע, Be'er Sheva, İngilizce: Beersheba ), güney İsrail ve Necef Çölü'nün en büyük şehridir. İsrail'in en büyük yedinci şehri olan Birüssebi (Beerşeba), Necef bölgesinin başkenti olarak da tanınır. Ülkenin güney bölümünde bulunur ve Ben-Gurion Üniversitesi ve Soroka Tıp Merkezi de bu şehirdedir.

19. yüzyılda, Osmanlı Devleti bölgeye polis karakolu inşaa ederek bölgenin önemini arttırdı. Hızlı bir şekilde gelişen bu küçük şehir, hızla genişletilmiş ve Birinci Dünya Savaşı sırasında stratejik bir nokta olmuştur. Sonra ağırlıklı olarak Arap nüfusun oturduğu şehir Bir'üs Sebi BM'de kabul edilen Çoğunluk Raporu'na göre Arap devleti sınırları içinde bırakılmıştır. Araplar, Birleşmiş Milletler kararını reddettikten sonra, çevredeki Arap ülkelerinin, İsrail'in bağımsızlık ilanına (Mayıs 1948) tepkisi sert oldu. Birüssebi (Beerşeba), güveydeki Mısır ordusu için önemli bir lojistik ve stratejik hareket noktası oldu. Şehir, İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından 21 Ekim 1948 tarihinde Yoav Operasyonu ile ele geçirildi ve bu günün ardından şehir, İsrail'de kaldı.

Birüssebi'de (Beerşeba) 1948 yılından yani İsrail'in bağımsızlık ilanından beri yetiştirilen nüfusun büyük bir kısmı Yahudi halkıdır. Bu halk, 1948'den itibaren Arap ülkelerinden göç eden Yahudilerden ve önemli ölçüde 1990 yılından bu yana Etiyopya ve eski Sovyet coğrafyasından göç eden Yahudilerden oluşmaktadır. Şehir, ağırlıklı olarak Yahudi Ömer, Lehavim ve Meitar dahil uydu kentlerle çevrili olduğu gibi Tel as Sabi, Rahat ve Lakiya gibi bedevi kasabalarıyla da çevrilidir.

Anlamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi'nin (Beerşeba) bu adı çeşitli etimolojik kökenlere dayalıdır. Bu kökenler şunlardır:

  • Birüs (Be'er) iyi için İbranice kullanılan kelimedir. Sebi (Sheva) ise yedi veya yemin anlamında İbranice'de kullanılan kelimedir.
  • İyi Yemin: İbrahim ve Abimelech'in yemini (iyi bir yemin)
  • İyi Yemin: İshak ve Abimelech'in bir yemini (iyi bir yemin)
  • Yedi Kuyu: "İshak tarafından (yedi kuyu), kazdık" Ancak bunların sadece üçü tespit edilmiştir.
  • Yedi Dişi Koyun: İbrahim ve Abimelech tarafından mühürlenen yedi dişi koyun.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih Öncesi Dönem ve İncil Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde Birüssebi'nin (Beerşeba) birkaç kilometre kuzeydoğusunda, bir arkeolojik site kalıntıları gün ışığına çıkarıldı. Bu bölgede M.Ö. 4. binlerden beri yaşanıldığı düşünülmektedir. Kent yüzyıllar boyunca yıkılıp, tekrar tekrar inşa edilmiştir.

Birüssebi (Beerşeba), İncil devrinde İsrail ve güneydeki şehri, dolayısıyla tüm krallığı tanımlayan ifadeydi. Birüssebi (Beerşeba), Yaratılış Bölümü'nde, İbrahim'in ibadet yeriyle ve Abimelech ile yaptığı anlaşma ile bağlantılı olarak anlatılmıştır. Peygamber Amos konusunda (Amos 5:5 ve 8:14) putperestlik için Birüssebi'den de sözetmektedir.

Osmanlı Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi'de 1917 yılında Avusturalya hafif süvari birliği
31 Ekim 2007'de, 4. Süvari Birliği'nin Osmanlı kuvvetleri ile olan çarpışmasının canlandırılması
Birüssebi'de İsrail askerleri, 1948

Tel Be'er'in son sakinleri Bizanslılar, 7. yüzyılda şehri terk etmişlerdir. 16. yüzyıl ile bölge Filistin bölgesine dahil oldu ve 19. yüzyılın sonunda Osmanlıların ilgisiyle şehir tekrar canlandı. Bunda Osmanlılar'ın inşa ettiği askeri polis karakolunun etkisi çoktur. Bu karakol halen ayaktadır. Özellikle Avrupa'dan gelen hacılar için durak noktası oldu. Beerşeba, Alman ve İsviçre'li mimarlar tarafından tablo sokak modeli esas alınarak planlanmıştır. Bu bölge Birüssebi'nin eski şehrini oluşturmaktadır. Bu dönemde bir - iki katlı evler inşa edildi. Birinci Dünya savaşı sırasında Osmanlılar, 30 Ekim 1915 tarihinde Hicaz Demiryolu bağlantısının ve Birüssebi istasyonunun resmi açılışını yaptılar. Açılışa ve kutlamalara üst düzey yetkililer ile birlikte ordu komutanı Cemal Paşa da katıldı. Birüssebi, 31 Ekim 1917 tarihinde İngiliz kuvvetleri tarafından ele geçirildi. I. Dünya Savaşı sırasında bu bölgedeki çatışmalar Birüssebi Muharebesi adı altında anılmaktadır.

İngiliz Manda Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi, İngiltere için Filistin bölgesinde önemli bir yönetim merkezi oldu. 1928 yılında Araplar ile Yahudiler arasında yükselen gerilim sonucu 133 Yahudi öldürüldü, 339 tane de yaralı Yahudi vardı. Bu olaylar sonrası Yahudiler bölgeden uzaklaşmaya başladı. 1936-1939 arasında yaşanan Arap ayaklanmaları sırasında bir Yahudi otobüsüne Arapların saldırı düzenlemesi le Yahudiler şehri ve bölgeyi terk etmeye başlamıştır.

Necef Tugayları Anıtı, Birüssebi'nin doğu girişi

İsrail Bağımsızlığı Sonrası Dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

1947 yılında BM'de kabul edilen Çoğunluk Raporu uyarınca nüfusun yaklaşık 4000 kişinin Arap olduğunun tespiti ile şehir kurulacak Arap Devleti'ne bırakılmıştır. İsrail'in bağımsızlık ilanı sonrası yaşanan 1948 Arap-İsrail Savaşı'nda Mısır ordusu için önemli bir lojistik ve stratejik hareket noktası olmuştur. İsrail Devleti'nin güvenliği için önemli bir nokta olarak görülen Birüssebi (Beerşeba) şehrine düzenlenecek Yoav Operasyonu planlandı. Başbakan David Ben-Gurion tarafından verilen onay sonrası düzenlenen Yoav Operasyonu ile Birüssebi (Beerşeba), İsrail kontrolü altına girdi. Şehrin doğu girişine yakın terpeye Necef Tugayı Anıtı yapılmıştır. Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat, 1979 yılında Birüssebi'yi (Beerşeba) ziyaret etti.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi (Beerşeba), Necef Çölü'nün kuzeyinde, Tel Aviv'in 115 km doğusunda, Kudüs'ün 120 km. güneybatısında bulunmaktadır. Kovshim ve Katef nehirleri de şehirden geçmektedir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi'de (Beerşeba) yaz aylarında en fazla 42 °C (110 °F) görülmektedir. Kış mevsiminde ise gece sıcaklığı yaklaşık 0 °C (30 ° E) olarak ölçülür. Kentin ortalama yıllık yağışı 260 mm'dir. Şehir içindeki bağıl nem oranı ise bazı dönemlerde %86'ya ulaşır.

Soroka Tıp Merkezi, Birüssebi

Yerel yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye Başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

2010 itibariyle Birüssebi'nin (Beerşeba) Belediye Başkanlığı görevini 1971 doğumlu Ruvik Danilovich yürütmektedir.

Birüssebi Belediye Başkanları
Ad Görev Başlangıcı Görev Bitişi Görev Süresi (yıl)
1 David Tuviyahu 1950 1961 11
2 Ze'ev Zrizi 1961 1963 2
3 Eliyahu Navi 1963 1986 23
4 Moshe Zilberman 1986 1989 3
5 Yitzhak Rager 1989 1997 8
6 David Bunfeld 1997 1998 1
7 Yaakov Turner 1998 2008 10
8 Ruvik Danilovich 2008

Panaroma[değiştir | kaynağı değiştir]

Birüssebi'nin havadan görünümü

Önemli Kişiler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ilan Ramon , İsrail'in ilk astronotu, Columbia felaketinde hayatını kaybetti.
  • Tzvika Hadar , komedyen
  • Yehudit Ravitz, şarkıcı
  • Zehava Ben , şarkıcı
  • Avishay Braverman , profesör ve politikacı

Kardeş Kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]