33. Türkiye Hükûmeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Nihat Erim

33. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti veya 1. Nihat Erim Hükümeti (26 Mart 1971 - 11 Aralık 1971)

Ordu, 12 Mart 1971'de bir muhtıra verdi. Parlamento fesh edilmedi, partiler kapatılmadı, Anayasa askıya alınmadı. Ama koşullar çok değişmişti. Askerler bir teknokrat hükümeti istiyorlardı. Eğer böyle bir tarafsız başbakan Meclis içinden çıkar da güvenoyu alırsa, sorun kalmazdı. Bunun için tarafsız bir milletvekili aranmaya başlandı. CHP Kocaeli milletvekili Nihat Erim ismi üzerinde anlaşıldı. 26 Mart günü CHP'den istifa etti. Böylece artık bağımsız başbakan olan Erim partiler üstü reform hükümetini kurdu.

Hükümetin Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Adalet Partisi 5, Cumhuriyet Halk Partisi 3 ve Millî Güven Partisi 1 bakan verdi. Bu arada hükümette yer almaları için Dünya Bankası'nda çalışan eski plancılardan Atilla Karaosmanoğlu ile NATO Genel Sekreterinin Birinci Yardımcısı Osman Olcay yurda çağrıldı. Bu hükümetin üzerinde en çok konuşulan üyesi olan genç Atilla Karaosmanoğlu, yurda gelir gelmez Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak kabinedeki yerini aldı. En önemli görevlerden birini, yani ekonomiyi düzeltme işini üstlendi.

Hükümetin 27 üyesinden 15'i parlamento dışındandı. Türkiye'nin ilk kadın bakanı Prof. Dr. Türkan Akyol'da bunların içindeydi. Kültür Bakanlığı bu hükümet döneminde kuruldu ve başına Talat Halman getirildi. Dönemin CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit, 12 Mart'ın ince ayar bir askeri darbe olduğunu, Erim hükümetine yardım etmenin askeri darbeye destek anlamına geldiğini açıkladı. Bu pürüze rağmen hükümet Meclis'ten güvenoyu aldı. Hükümet, Ya reform yaparız ya gideriz diyerek büyük iddialarla yola çıktı.

11'lerin İsyanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni hükümet, ilk günden itibaren özellikle parlamento içinden müthiş bir dirençle karşılaştı. Sırada bekleyen eğitim, toprak, enerji, mali, idari ve hukuk reformları tek tek tökezlemeye başladı. Zamanında Kemal Derviş'in başına gelenlerin benzeri Atilla Karaosmanoğlu'nun da başına geldi. Özellikle Maliye Bakanı'nın direnciyle karşılaşan Atilla Karaosmanoğlu, mali reform yapamadı. Hükümet meclis içindeki kıskaca daha fazla dayanamadı ve Nihat Erim, 26 Ekim 1971'de istifasını sundu. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay istifayı kabul etmedi, hükümet ikna edildi ve yola devam kararı alındı.

Anayasal teknokrat hükümeti 3 Aralık 1971'e, yani 11'ler olayına kadar yönetimde kaldı. Aralarında Türkan Akyol, Atilla Karaosmanoğlu, Mehmet Özgüneş, Selahattin Babüroğlu, Osman Olcay'ın da yer aldığı 11 bakanın istifa gerekçesini Atilla Sav açıkladı: Yurdumuzun muhtaç olduğu kalkınma hamlesini ve reformları Atatürkçü bir görüşle gerçekleştirmek amacıyla kurulan hükümette görev almıştık. Bu amaçları gerçekleştirme olanağı kalmadığı inancıyla görevlerimizden çekiliyoruz.

Hükümetin Karnesi[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Erim hükümeti 3 Aralık'ta görevden ayrıldığında enflasyon felaket bir durumdaydı. İşbaşına geldiklerinde yüzde 11'de seyreden enflasyon oranı dokuz ay içinde yüzde 23.3'e fırladı. Ardından II. Erim hükümeti kuruldu ve iktidarda altı ay kaldı. İstifa ettiğinde ekonomik tablo altüst olmuştu. 70'li yıllara damgasını vuran bütün diğer Teknokrat hükümetler gibi başarısız olmuştur.[1]

Bakanlar Kurulu Üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Görev Bakan Siyasi Parti
Başbakan Nihat Erim Bağımsız
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sadi Koçaş Cumhuriyet Halk Partisi
Atilla Karaosmanoğlu
26 Mart 1971 - 3 Aralık 1971
Bağımsız
Ali Mesut Erez
3 Aralık 1971 - 11 Aralık 1971
Bağımsız
Devlet Bakanı Mehmet Özgüneş Bağımsız
Doğan Kitaplı Adalet Partisi
Gençlik ve Spor Bakanı Sezai Ergun Adalet Partisi
Gümrük ve Tekel Bakanı Haydar Özalp Adalet Partisi
Adalet Bakanı İsmail Hakkı Arar Cumhuriyet Halk Partisi
Millî Savunma Bakanı Ferit Melen Cumhuriyetçi Güven Partisi
İçişleri Bakanı Hamdi Ömeroğlu Bağımsız
Dışişleri Bakanı Osman Olcay Bağımsız
Dış Ekonomik İlişkiler Bakanı İsmail Hamit Özer Derbil Bağımsız
Maliye Bakanı Sait Naci Ergin Bağımsız
Millî Eğitim Bakanı Şinasi Orel Bağımsız
İmar ve İskan Bakanı Selahattin Babüroğlu Bağımsız
Bayındırlık Bakanı Cahit Karakaş
26 Mart 1971 - 10 Kasım 1971
Adalet Partisi
Mukadder Öztekin
10 Kasım 1971 - 11 Aralık 1971
Cumhuriyet Halk Partisi
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı Türkan Akyol Bağımsız
Ulaştırma Bakanı Haluk Arık
26 Mart 1971 - 29 Eylül 1971
Bağımsız
Selahattin Babüroğlu
13 Ekim 1971 - 27 Ekim 1971
Bağımsız
Cahit Karakaş
10 Kasım 1971 - 11 Aralık 1971
Adalet Partisi
Tarım Bakanı Orhan Dikmen Bağımsız
Köyişleri Bakanı Cevdet Aykan Bağımsız
Çalışma Bakanı Atilla Sav Cumhuriyet Halk Partisi
Sanayi Bakanı Ayhan Çilingiroğlu Bağımsız
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Atilla Sav Cumhuriyet Halk Partisi
Nezih Devres Cumhuriyet Halk Partisi
İhsan Topaloğlu Cumhuriyet Halk Partisi
Kültür Bakanı Talat Halman Bağımsız
Turizm ve Tanıtma Bakanı Erol Yılmaz Akçal Adalet Partisi
Orman Bakanı Selahattin İnal Bağımsız

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1.   Teknokrata politikacı çelmesi Ersin KALKAN