İçeriğe atla

"Henri Matisse" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme, değiştirildi: 31 Aralık → 31 Aralık (2), 1869 → 1869 (39) AWB ile
(→‎Dış bağlantılar: düzeltme AWB ile)
(düzeltme, değiştirildi: 31 Aralık → 31 Aralık (2), 1869 → 1869 (39) AWB ile)
| websitesi =
}}
'''Henri Matisse''' (okunuşu: ''anri matis'') (d. [[31 Aralık]] [[1869]] – ö. [[3 Kasım]] [[1954]]) 20. yüzyılın en önemli ressamlarından. Renkleri büyük bir ustalıkla kullanışıyla [[Picasso]] ve [[Kandinsky]] ile birlikte, modern sanatın en büyük sanatçılarından biri kabul edilir.
 
Matisse [[1869]] yılının son gününde kuzey [[Fransa]]’da dünyaya geldi. [[1887]] - [[1888]]’de1888’de [[Paris]]’te hukuk eğitimi alan Matisse, ertesi yıl Saint Quentin’de bir avukatın yanında asistanlık yapmaya başladı. Aynı zamanda, sabah erken saatlerde École Quentin de la Tour’da çizim kurslarına devam etti. Ancak [[1890]] yılında geçirdiği apandisit ameliyatının ardından büyük ölçüde yatakta geçen bir dönem yaşadı ve bu sırada resim uğraşı giderek bir tutku haline dönüştü.
 
Böylece, [[1891]] yılında hukuk alanındaki kariyerine son vererek tamamıyla resme yöneldi ve [[Paris]]’e giderek Academie Julian’da William Bourgereau’nun sınıfına kaydoldu. Aynı zamanda kısa bir süre sonra, École des Arts Décoratifs’e yazıldı, [[1895]] yılında sınavı kazanarak resmen Moureau’nun öğrencisi oldu.
 
Matisse bu dönemde, kendisi gibi ressam olan komşusu Emile Wery ile birlikte Fransa’nın [[Brötanya]] bölgesini ziyaret etti. Daha önce [[Gauguin]] gibi öncü sanatçılara esin kaynağı olan [[Brötanya]]’dan dönüşünde Matisse, saf prizmatik renklere ilgi duymaya başladı. [[1897]] yılında, Musée du Luxembourg’da izlenimcileri keşfetmesi de onun sanat hayatı açısından önemli bir dönüm noktası oldu.
 
[[1898]] yılında, kendisine dört yıl önce bir kız çocuğu vermiş olan Amelie Parayre ile evlenen Matisse, [[Camille Pissarro]]’nun tavsiyesi üzerine balayında Turner’ın resimlerini görmek üzere [[Londra]]’ya gitti. Paris’e döndükten sonra ilkbahar ve yaz aylarını geçirmek üzere [[Korsika]]’ya geçti ve burada [[Akdeniz]] ışığı, renklerine yeni bir parlaklık kazandırdı.
 
[[1900]] - [[1904]] yılları arasındaki dönemde, [[Cezanne]]’ın Mattisse üzerinde kesin bir etkisi vardır. Matisse, bu sırada sergilere de katılmaktaydı; [[1903]]'te Salon d’Automne’a (Sonbahar Salonu) resim verdikten sonra [[1904]] yılında Vollard’ın galerisinde ilk kişisel sergisini gerçekleştirdi. [[Cezanne]], [[Van Gogh]], [[Picasso]] ve modern sanatın öncüsü sayılan daha birçok sanatçıya henüz tanınmadan sahip çıkan Vollard’ın galerisinde sergi açmak, en azından kısıtlı fakat öncü bir sanat ortamının ilgisini uyandırmış olmalıdır.
 
Matisse [[1905]] yılı yazını Derain ve bir süre Vlamick’le birlikte Akdeniz kıyısında bir balıkçı kasabası olan Collioure’da geçirdi. [[Akdeniz]], hayatı boyunca Matisse için sanatına güç veren bir çekim merkezi oldu. Derain, Vlaminck ve Marquet ile birlikte, 1905 Paris Sonbahar Salonu sergisine katıldı. Bu sanatçı grubunun birbirine paralellik gösteren çalışmaları, şiddetli bir halk tepkisinin oluşmasına neden oldu ve eleştirmen Louis Vauxcelles bir yazısında onları pervasız renk seçimleri nedeniyle ''Fauves'' (Vahşiler) olarak niteledi. Bu tanımı kabul ederek kendilerine [[Fovizm|Fovist]] diyen sanatçılar, resimlerinde rengi temel unsur olarak kullanıyor ve saf rengin ifade gücünden yararlanmayı amaçlıyordu. Eleştirilerin hedefinde Matisse ve özellikle de onun ''Şapkalı Kadın'' adlı resmi yer aldı. Halkın ve tutucu sanat çevrelerinin tepkisini çeken bu resim, dönemin avangart sanatına ilgi duyan Stein’lar (Michael) tarafından satın alındı.
 
Matisse’in en sabırlı modeli olan karısı Bayan Matisse, onun bir diğer erken dönem başyapıtına da konu oldu. [[1905]] yılında tamamlanan ''[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/matisse/green-stripe/matisse.green-stripe.jpg Bayan Matisse:Yeşil Çizgi]'' saf, yalın renkli düzlemlerle kurgulanmış kompozisyonuyla, sanatçının üslup eğilimini ortaya koymaktadır. Bu resimden kısa bir süre sonra ''[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/matisse/matisse.bonheur-vivre.jpg Yaşama Sevinci]'' adlı büyük boyutlu yağlı boya çalışmayı gerçekleştirdi. Bu resimde, belirgin kontürlerle sınırlanmış nesne ve figürler, saf renklerle tanımlanmıştır. Matisse’in sanatının ana izleği, resimleri aracılığıyla yaşama sevincini yansıtmaktır ve bu doğrultuda renk, ışık ve resmin konusundan yararlanmayı amaçlar. Yaşama Sevinci, [[1906]] yılında Salon des Indépentants’da sergilendi ve yine tepkileri üzerine çekti. [[Paul Signac]] bile onun yanlış yönde ilerlediği görüşündedir. Buna karşılık Leo Stein, resmi modern zamanların baş yapıtı olarak nitelendirerek satın aldı.
 
[[1906]] yılında Matisse tekrar Akdeniz’in çağrısına cevap verdi ve [[Cezayir]]’e giderek [[Biskra Vahası]]’nı ziyaret etti. Buradan resimlerinde faydalanacağı çiniler, kıyafetler ve diğer yöresel nesnelerle döndü. [[İslam]] ve doğu sanatı onun üzerinde belirgin bir etkiye sahip oldu.
 
Matisse sadece çinilere değil, doğu halılarına da ilgi duymuştur. Doğu halılarındaki dekoratif unsurlar, saf renkler, soyut biçimler ve düzeyler önem taşımaktaydı. Matisse’in resimlerindeki iki boyutluluk ve dekoratif unsurların artan önemi Gauguin’in 19. yüzyıl sonunda ortaya koyduğu tavrın bir devamı niteliğindeydi. [[1908]] yılında yaptığı ''Kırmızıdaki Uyum'' onun doğu sanatına ve dekoratif unsurlara verdiği önemin bir sonucudur. Resimde masa örtüsü ve duvarın kırmızı renkte olması ve mavi kıvrımlı motiflerin hem masada hem de duvar yüzeyinde tekrar etmesi, resim yüzeyinin iki boyutluluğunu vurgular. Sanatçı [[1907]]-[[1909]] yılları arasında ders verdiği bir resim okulu da açtı fakat daha sonra sanat çalışmalarına yoğunlaşabilmek amacıyla bunu kapattı. [[1909]] yılında, [[Moskova]]lı bir iş adamı olan ve Matisse’in resimlerini toplayan Shchukin ona resim sipariş etmiştir. Matisse’in Rus koleksiyoner için yaptığı ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse91.html Dans]'' ve ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse86.html Müzik]'' adlı büyük boyutlu çalışmalar; saf renk kullanımı, belirgin dış çizgilerle sınırlanmış figürleri ve yaşama sevincini yansıtan temalarıyla Matisse’in baş yapıtları arasında yer aldılar.
 
Dans’ta elele tutuşmuş daire şeklinde dans eden figür grubu ilginç bir şekilde [[Ambroggio Lorenzetti]]’nin [[Siena]]’da Palazzo Pubblico’nun duvarlarında yer alan iyi yönetim freskindeki dans eden figürleri anımsatır. Matisse, [[1907]] yılında bu şehri ziyaret ettiğinde Lorenzetti’nin büyük boyutlu freskini görmüş ve dans eden figürleri dikkatle incelemiş olmalıdır. Müzik ise her biri izleyiciye dönük düz mavi-yeşil bir fon üzerindeki beş adet kırmızı figürden oluşmuş oldukça sade bir kompozisyondur. Figürlerin dizilişleri belirgin bir biçimde notaların dizilişlerini andırır. Her iki resim de [[1910]]'da Sonbahar Salonu’nda sergilendi.
 
[[1908]] yılında [[Berlin]]’e giderek burada Alman [[dışavurumculuk|dışavurumcuların]] çalışmalarını görme olanağını bulan Matisse, [[1910]] yılında bu kez Marquet ile birlikte [[Münih]]’i ziyaret etti ve İslam Sergisi’ni gezdi. Sergide özellikle halılardan etkilendi. [[1911]] tarihli ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse97.html Ressamın Ailesi]'', bu etkilenmenin boyutlarını açık bir şekilde ortaya koyar. Resimde sanatçının karısı, kızı ve iki oğlu; kanepelerin, duvar kağıdının ve hepsinden önemlisi yerdeki halının dekoratif kalabalığı içerisinde adeta kaybolmaktadır. Aynı yıl yaptığı ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse94.html Kırmızı Stüdyo]'' ise, tek bir kırmızının iki boyuta indirgediği bir mekâna yerleştirilmiş ve sadece kontürleriyle tanımlanmış nesnelerden oluşmaktadır.
[[1911]] ve [[1912]] kış aylarını [[Fas]]’da geçiren Matisse, bu coğrafyanın ve iklimin etkisiyle daha canlı ve ışıklı renkler kullanmaya başladı. Ancak [[1914]] yılında [[I. Dünya Savaşı]]’nın patlak vermesi sanatında yepyeni bir evreyi gündeme getirdi. Resimlerinde biçimler giderek soyutlaşırken renkler koyulaşmaya ve siyah gölgeler artmaya başladı. [[1914]] tarihli ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse100.html Notre-Dame Görünümü]'' ve ''Collioure’da Fransız Penceresi'' bu dönemin başyapıtları olarak gösterilir.
 
Matisse, savaşın ardından zamanının büyük bölümünü [[Nice]] şehrinde geçirmeye başladı. [[1918]]/[[1919|19]] tarihli ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse59.html Keman Kutulu İç Mekan]'' onun yeniden canlanan renk ve ışık ilgisini yansıtır. Bu dönemde ayrıca, dekoratif yönü ağır basan bir dizi ''Odalık'' resmi gerçekleştirmiştir.
 
[[1930]]’lu1930’lu yıllar ile birlikte resimlerinde biçimler iyice yalınlaşmaya ve dekoratif unsurlar önem kazanmaya başladı. [[1931]]-[[1933|33]] yıllarında gerçekleştirdiği ve üç parçadan oluşan büyük ''Dans frizi'' bunun en somut örneğidir. Dans’la birlikte [[1935]] tarihli ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse113.html Pembe Nü]'' ve [[1939]] tarihli ''[http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/matisse/matisse.musique.jpg Müzik]'' onun yinelenen temalarının farklı ele alınışlarıdır.
 
1940’lı yıllar [[II. Dünya Savaşı]]’na ve onu giderek yatağa bağımlı hale getiren hastalığına rağmen yoğun bir şekilde üretmeye devam ettiği bir dönem oldu. ''Jazz'' adlı kitap için [[1947]] yılında gerçekleştirdiği, kesilmiş kâğıt üzerine guaj tekniğindeki çalışmalar Matisse’in yerleşmiş sanat anlayışının farklı bir sunumunu oluşturur. ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse119.html İkarus]'' bu çalışmalardan belki de en tanınmış olanıdır. İlerlemiş yaşlarında gerçekleştirdiği çalışmalarından biri de [[1943]] yılından beri yaşamakta olduğu Vence’deki Rosarie Şapeli için yaptığı tasarımlardır. Kesilmiş renkli kâğıtlarla hazırladığı taslaklar şapelin vitrayları olarak uygulanmıştır. Ayrıca beyaz seramik yüzeyler üzerine siyah çizgilerle gerçekleştirdiği büyük ölçekler Meryem ve Çocuk İsa, Aziz Dominik ve Kutsal haçla ilgili desenler yer alır. Matisse hayatının son dönemlerinde kesilmiş renkli kâğıtlarla gerçekleştirdiği çalışmalara yoğunlaştı. İlerleyen yaşı ve onu neredeyse yatağa bağlayan hastalıklar eserlerini bu farklı teknikte uygulamasına neden olmuş olabilir. [[1952]] tarihli ''[http://www.abcgallery.com/M/matisse/matisse118.html Mavi Nü]'' bu eserlerden en tanınmış olanıdır.
 
==Dış bağlantılar==