On iki Olimposlu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Olimpos (mitoloji) sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Yunan mitolojisi
Tanrılar ve Tanrıçalar
Kahramanlar
Oniki Olimposlu

On iki Olimposlular ya da sadece Olimposlular (Olimpiyan), Yunan Mitolojisinde Dünya'nın yöneticileri olan tanrılar grubudur. Kendilerinden önceki tanrı grubu olan Titanları, Titanlar Savaşında yenerek yönetimi ele geçirmişlerdir. "Tanrıların Kralı" sıfatıyla Zeus, Olimposluların lideridir. Kraliçe sıfatı ise Zeus'un eşi Hera'ya aittir. Olimpos adı Yunanistan'ın en yüksek dağı olan Olimpos Dağı'ndan gelir. Tanrıların dağın zirvesinde bulutların arasında sarayları olduğuna inanılır. Oniki sayısı ise karşımıza birçok mitte çıkan bir rakamdır; Yahudilikte On iki İsrail kabilesi, Hristiyanlıkta İsa'ın 12 Havarisi; Şiilikte Oniki İmam gibi. Sayıya yüklenen bu bakış açısından dolayı Yunan tanrıları da 12 tanedir ve 13 sayısının uğursuzluğuna inanılır. Örneğin İskandinav mitolojisinde tanrıların yemek masasına oturan 13. tanrı Loki, iyilik tanrısı Balder'in ölümüne neden olur. Bu açıdan önceden Oniki Olimposlu arasında gösterilen Hestia, Dionysos Olimpos'a gelince 13 tanrı olmasın diye yerini ona bırakıp insanların arasına karışır.

Hades'in yeraltında, Poseidon'un denizin altında olmak üzere Olimpos dışında da sarayları vardır. Ayrıca Demeter ve Hestia örneklerinde olduğu gibi tanrılar isterlerse Olimpos'tan tamamiyle ayrılabilirler ya da Herkül gibi yeni tanrılar ya da Ganymedes gibi ölümlülerde Olimpos'a kabul edilebilir.

Olimpos tanrıları başlıca iki gruba ayrılır. Birinci kuşak denilen ilk doğanlar, Titan soyundan gelir. İkinci kuşak tabir edilen sonradan doğanlarsa tamamiyle baştanrı Zeus'un çocuklarıdır. Bu durum yalnız iki istisnası vardır. Kimi kaynaklar, Afrodit'i, titan Kronos'un babası Uranos'un denize düşen cinsel organından doğduğunu, titan soyundan geldiğini öne sürer. Diğeride Hephaistos'tur; bazılarına göre tanrıça Hera, Hephaistos'u tek başına doğurmuştur.

Oniki Olimposlu, kimi kaynaklarda farklı farklı gözükür. Aşağıdaki listede as olan 11 tanrı ve 12. tanrı olarak adları geçen tanrılar yer almaktadır;

Kuşağı Yunan İsmi Roma İsmi Resim Alan Simge Kült Merkezi
Birinci Kuşak Zeus Jupiter Zeus Gökyüzü, Yağmur Yıldırım, Kartal, Meşe Olimpiya
Birinci Kuşak Poseidon Neptün Poseidon Deniz Üç dişli Yaba, Yunus, At Panionion
Birinci Kuşak Hera Juno Hera Evlilik ve Kadın Tavuskuşu, Nar Argos
Birinci Kuşak Afrodit Venüs Afrodit Aşk ve Sevgi Gül, Güvercin, Deniz kabuğu Kıbrıs
İkinci Kuşak Athena Minerva Athena Bilgelik Miğfer, Aegis, Mızrak, Baykuş, Zeytin Atina
İkinci Kuşak Ares Mars Ares Savaş Miğfer, Kalkan, Mızrak, Köpek Sparta
İkinci Kuşak Apollon Apollon Apollon Sanatın ve Kehanet Lir, Karga, Defne Delfi, Didim
İkinci Kuşak Artemis Diana Artemis Avcılık ve Kırsal Hayat Ok-Yay, Geyik Efes
İkinci Kuşak Hephaistos Vulcan Hephaistos Ateş ve Madencilik Çekiş ve Örs Limni
İkinci Kuşak Hermes Merkür Hermes Tanrıların Habercisi ve Ticaret Kanatlı sandalet, kask ve asa Killene Dağı
İkinci Kuşak Dionysos Baküs Dionysos Üzüm, Şarap ve Eğlence Üzüm, Asma, Çita, Panter gibi büyük kedigiller Nysa Dağı
Diğer Olimposlular
Kuşağı Yunan İsmi Roma İsmi Resim Alan Simge Kült Merkezi
Birinci Kuşak Hades Plüto Hades Yeraltı Görünmezlik Miğferi, Kerberos -
Birinci Kuşak Demeter Ceres Demeter Tahıllar ve Toprak Buğday Demeti -
Birinci Kuşak Hestia Vesta Hestia Aile Ocak -

Hestia Olimpos'taki yerini Dionysos'a bırakarak insanlar arasında yaşamaya başlamıştır. Yer altı ve ahiretin tanrısı olan Hades ise, çoğu zaman Olimpiyan sayılmasına karşın genelde yer altında yaşadığı için sürekli Olimpos'ta yaşamaz. Demeter'in kızı olan Persephone da 3 ay yer altı dünyasında kocası Hades ile yaşar, 9 ay ise Olimpos'ta diğer tanrılar ve Demeter'le yaşar.

İkinci dereceden Tanrılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Olimpos'da yaşayan diğer tanrılar şunlardır;

Tanrıların Kökenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Tanrılarla ilgili başlıca eserler, Homeros'un İlyada ve Odysseia destanları ve o dönemde yazılmış Hesiodos'un İşler ve Günler adlı eseri ile Tanrıların Doğuşu (Teogoni) adlı şiirlerdir. Bu edebiyat eserleri Eski Yunan dini hakkında bilgi verir ve karmaşıklığını gösterir. Asıl yunan tanrıları, İsa'dan iki bin yıl önce Akalar ve Dorlar tarafından; Kuzey'den getirilmişti. Bu tanrıların başında ışıklı gökyüzünün tanrısı vardı ve bu tanrı, klasik yunan panteonunda, tanrıların başı Zeus'a dönüşecekti. Daha sonra yüzyıllar boyunca bu tanrı ve tanrıçalar Doğu'dan gelen tanrı ve tanrıçalarla karıştı ve onların tanrısal özellikleri daha önceki tanrılara da verildi; mesela Afrodit, özelliklerinin çoğunu İştar veya Astarte adlı Doğu tanrıçalarından almıştır. Hera ise Akhalılar'ın eski bir tanrıçasının özellikleri ve Giritlilerin ana tanrıçasıyla Küçük Asya kavimlerinin ana tanrıçasının izleri görülür.

Diğer[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gaia: Toprağın ve yeryüzünün tanrıçası.
  • Uranos: Gökyüzünün tanrısı.
  • Kronos: Zamanın titanı.
  • Kratos: Dayanıklılık ve gücün tecessümüdür.
  • Pan: Satirlerin ve doğanın korunmasını temsil eder
Yunan tanrıları dizisi
Primordiyal tanrılar | Titanlar | Su tanrıları | Khthonik tanrılar
Olimposlu tanrı ve tanrıçalar
Zeus | Hera | Poseidon | Hades | Hestia | Demeter | Afrodit
Athena | Apollo | Artemis | Ares | Hephaestus | Hermes | Dionysus