Kubbet-üs-Sahra

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kubbetüs Sahra sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Kubbet-üs-Sahra
Temel bilgiler
Yer Kudüs
İnanç İslam
Mimari
Tamamlanma tarihi 687-691
Özellikler
Kubbet-üs Sahra'nın minyatür modeli
Kubbet-üs Sahra
Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle yapılan tadilat sırasında yenilenen çiniler ve panellerin detaylı görünümü.

Kubbet-üs-Sahra (Arapça: قبة الصخرة Qubbat As-Sakhrah) Kudüs'te Müslümanlar ve Yahudiler tarafından kutsal kabul edilen kaya üzerine Emevîler devrinde inşa edilen, ortası kubbeli sekizgen bina. Yakınındaki Mescid-i Aksâ ile karıştırılmamalıdır.[1]

İslâm mimârîsinde bilinen ilk kubbeli eserlerden olan Kubbet-üs Sahra, (Hz. Ömer Camii) Emevî Halifesi Abdülmelik devrinde 687-691 yılları arasında inşa edilmiştir. Binanın iç yüzeyi ve kubbesi Kur'an sureleri ve çeşitli motiflerle süslenmiştir.

Türk Müslümanlar yaygın olarak yapının içindeki Muallak Taşı'nın havada durduğuna inanırlar. Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde, Muallak Kayası'nı havada gören hamile kadınların hayretten, şaşkınlıktan ve dehşetten çocuklarını düşürdüğünü söylemiştir. Fakat şimdi Muallak Kayası'nın Müslümanlar tarafından havada durduğu düşünülse de Harem-üş Şerif'teki yapıların altında kaldığından gözükememekte, içine Kubbet-üs Sahra'dan inilebilmektedir. Haçlıların 1099 tarihinde Kudüs'ü Müslümanlar'dan almasından sonra Kubbet-üs-Sahra kiliseye çevrildi ve binada çeşitli değişiklikler yapıldı. Binanın kuzeyine Hıristiyan din adamları için hücreler ilâve edildi. Kubbesine haç yerleştirildi, kubbenin altındaki mağaraya ikonalar kondu. 1187'de Selahaddin Eyyûbî'nin Kudüs'ü fethinden sonra Haçlılar döneminde yapılan değişikliklerin büyük bir kısmı kaldırıldı.

Tarih boyunca bölgeye hâkim olan Müslüman hükümdarlar Kubbet-üs Sahra'ya büyük saygı göstermiş, binanın bakımı ve tamiri ile yakından ilgilenmişlerdir. Kubbet-üs Sahra Eyyûbî ve Memluk Sultanları tarafından çeşitli tarihlerde tamir ettirildi. Bölge, Yavuz Sultan Selim devrinde Osmanlı topraklarına katıldı. Kanuni Sultan Süleyman, Kubbet-üs Sahra'yı köklü biçimde tamir ettirdi. Binanın dış cephesini çinilerle kaplattı. Kubbet-üs Sahra, Osmanlı padişahlarından III. Murat, I. Abdülhamid, II. Mahmud, Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamid devirlerinde de tamir edildi[kaynak belirtilmeli]. II. Abdülhamid, binanın zeminini İran halıları ile döşetti. Binanın ortasına büyük bir avize astırdı ve eskiyen çinilerini yeniletti.[kaynak belirtilmeli]11 Temmuz 1927 tarihinde Filistin’de meydana gelen depremde önemli ölçüde hasar gören Kubbet-üs Sahra, Ürdün, diğer Arap ülkeleri ve Türkiye'nin katkıları ile esaslı bir şekilde tamir edildi. Ürdün Kralı Hüseyin, 1998'de Kubbet-üs Sahra'nın kubbesinin bakımı ve tamiri için 8,2 milyon dolar bağışladı.[kaynak belirtilmeli]

Günümüzde İsrail'deki radikal bir grup Kubbet-üs Sahrâ'nın ve çok kutsal olan Mescid-i Aksâ'nın başka bir yere taşınmasını ve burada Yahudilerin üçüncü tapınağının inşa edilmesini istemektedir.[kaynak belirtilmeli]

Müslümanlar ise en kutsal ibâdet yerlerinden biri kabul edilen tarihî Kubbet-üs Sahra ve Mescid-i Aksa’da ibâdet ediyor ve İslâm’ın kutsal mekânlarını korumak istiyor.

Hz. Ömer Camii[değiştir | kaynağı değiştir]

Kudüs 634 yılında ilk kez İslamiyet ile şereflendi. Halife Hz. Ömer R.A. Kudüs’ü feth ederek İslam topraklarına kattı. Hz. Ömer R.A. ilk olarak Beytü’l Makdis’i ve Muallak Taşı'nın (Sahra) bulunduğu Harem-üş Şerif'i temizledi ve Sahra üzerinde namazgah tarzında bir mescid yaptırdı. Emeviler döneminde Halife Abdülmelik bin Mervan, Sahra Mescidi'ni büyütüp yenileyerek Ömer Camii olarakta anılan Kubbetü’s-Sahra'yı yaptırmıştır. 1095 yılında büyük bir Haçlı saldırısına uğrayan Kudüs Hıristiyanlar'ın eline geçti. Hıristiyanlar ilk olarak Mervan'ın yaptırdığı Sahra Mescidi'ni (Ömer Camii) yıkarak yerine büyük bir kilise yapmışlar ve kubbesine de büyük bir haç asmışlardır.

Ayrıca Kudüs'te, Ömer Camii ismiyle bilinen bir mescid daha vardır ve Kubbet-üs Sahra da genellikle bu mescid ile karıştırılır. Oysaki bu mescid, Harem-üş Şerif'in dışında, 500 metre batıda yer almaktadır.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]