Afganistan hükümdarları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

18. yüzyıldan önce bugünkü Afganistan toprakları bölünmüş durumdaydı ve büyük kısmı Delhi Sultanlığı tarafından yönetiliyordu. Batıdaki Herat bölgesi İran'daki Safevî Devleti'nin, kuzeydeki Mezar-ı Şerif bölgesi ise Buhara Hanlığı'nın yönetimindeydi. Güneydeki Kandahar bölgesi ise Safevilerle Babür İmparatorluğu (Hint-Türk İmparatorluğu) arasında el değiştiriyordu. İki tarafın baskısı altında yaşayan Afganların (Paştunlar) bağımsızlık girişimleri bastırıldı.

18. yüzyıl başında Babür İmparatorluğu'nun gerilemesi ve Safevilerin zayıflaması, kaynaşan Afgan aşiretlerinin yeniden özgürlüklerine kavuşmalarını ve modern Afganistan'ın kurulmasını sağladı. Bunun ilk belirtisi Gılzeyler aşiretinin reisi Mir Veys'in ayaklanarak, bağımsızlığını ilan etmesi (1707) oldu. Ama Gılzeyler'e karşı ulusal bir hareket başlatan İran hükümdarı Nadir Şah, 1738'de Kandahar ve Kabil'i ele geçirdi. Nadir Şah, 1747'de öldürülünce, subaylarından Ahmet Han (Abdaliler aşiretinden), kendisini Kandahar'da kral ilan etti ve ilk bağımsız Afgan hükümdarı olan Dürrani hanedanını kurdu. Dürrani Hanedanı'ndan gelen Timur Şah'ın ölümünden (1793) sonra oğulları ve onlara bağlı aşiret resileri taht için birbirleriyle çatıştılar. Sonunda, 1818'de etkinlik gösteren Dost Muhammed Han, Kabil'de emir olarak tanındı (1839) ve Barakzeyler ya da Muhammedzeyler hanedanını kurdu.

1973'te, son kral Muhammed Zahir Şah'ın, yeğeni ve kayınbiraderi Serdar Muhammet Davut tarafından muhalefetin de desteklediği bir askeri darbeyle devrilmesiyle monarşi rejimi sona erdi.

Afgan Emirleri Listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dürrani Hanedanı (1747-1842)[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan Portre Tahta geçişi Tahttan inişi
Ahmed Şah Dürrani 1747 1772
Timur Şah Dürrani Temur-Shah.jpg 1772 1793
Zaman Şah Dürrani Shah-Zaman-Khan.jpg 1793 1801
Mahmud Şah Dürrani Mahmud Shah Durrani.jpg 1801 1803
Şüca Şah Dürrani 1803 1809
Mahmud Şah Dürrani Mahmud Shah Durrani.jpg 1809 1818
Ali Şah Dürrani 1818 1819
Eyüp Şah Dürrani 1819 1823
Şüca Şah Dürrani 1839 1842

Barakzey Hanedanı (1842-1973)[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan Portre Tahta geçişi Tahttan inişi
Dost Muhammed Han Dost Mohammad Khan of Afghanistan with his son.jpg 1826 1839
Dost Muhammed Han Dost Mohammad Khan of Afghanistan with his son.jpg 1842 1863
Şir Ali Han Sher Ali Khan of Afghanistan in 1869.jpg 1863 1866
Muhammed Afzal Han Amir-Muhammad-Afzal-Khan.jpg 1866 1867
Muhammed Azam Han Amir-Muhamad-Azam-Khan.jpg 1867 1868
Şir Ali Han Sher Ali Khan of Afghanistan in 1869.jpg 1868 1879
Muhammed Yakup Han Yaqub Khan.jpg 1879 1879
Abdurrahman Han Abdur Rahman Khan.jpg 1880 1901
Habibullah Han Habibullah.jpg 1901 1919
Nasrullah Han Nasrullah Khan.png 1919 1919
Emanullah Han King Amanullah Khan.jpg 1919 1929
İnayatullah Han King Inayatullah Khan of Afghanistan.jpg 1929 1929
Habibullah Kalakani
Barakzey Hanedanı'ndan değil
Habibullah Kalakani of Afghanistan.jpg 1929 1929
Muhammed Nadir Şah Mohammed Nadir Shah.jpg 1929 1933
Muhammed Zahir Şah King Zahir Shah of Afghanistan in 1963.jpg 1933 1973

Ayrıca[değiştir | kaynağı değiştir]