1973 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
1973 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi
Türkiye
1966 ←
→ 1980

  FahriKoruturk.jpg No portrait (male).svg
Aday Fahri Korutürk Ferruh Bozbeyli
Parti Bağımsız Demokratik Parti (Türkiye)
Aldığı oy 365 51

Seçimden önceki Cumhurbaşkanı

Cevdet Sunay

Seçilmiş Cumhurbaşkanı

Fahri Korutürk

1973 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi, 13 Mart-6 Nisan 1973 tarihleri arasında 15 tur olarak yapıldı. 15.turda 635 milletvekilinin 557'si oylamaya katıldı ve eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Emekli Oramiral Fahri Korutürk 365 oyla cumhurbaşkanlığa seçildi.

Seçim öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Mart Muhtırası'ndan iki sene sonra yapılan seçimde muhtıranın etkileri görüldü. İlk önce dönemin siyasi parti liderlerince seçimin sorunsuz olarak yapılamayacağı ve bunun sonucunda 1973 Genel seçimlerini kazanan partinin partinin hükümeti kuramayacağı endişesiyle mevcut cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın görev süresinin genel seçim sonuna kadar uzatılması için anayasa değişikliği teklifi verildi ancak tasarı reddedildi.

7 Mart 1973 tarihinde cumhurbaşkanlığına aday olacak olan Genelkurmay Başkanı Faruk Gürler emekliye ayrıldı ve kontenjan senatörlüğüne atanarak yemin etti.

14 Mart 1973 tarihinde askeri yetkililer siyasi parti liderleriyle bir toplantı yaptı. CHP lideri Bülent Ecevit ve Demokratik Parti lideri Ferruh Bozbeyli'nin katıldığı toplantıya AP lideri Süleyman Demirel katılmadı.

28 Mart 1973 tarihinde cumhurbaşkanı Cevdet Sunay parlementoda grubu bulunan siyasi parti liderleriyle ayrı ayrı görüştü. Cumhuriyet Halk Partisi lideri Bülent Ecevit ve Adalet Partisi lideri Süleyman Demirel görüşme sonrası adaylık için bir isim üzerinde durulmadığını söylerken Demokratik Parti lideri Ferruh Bozbeyli görüşmede cumhurbaşkanlığı adaylığı için konuşulan tek ismin Genelkurmay başkanı Faruk Gürler olduğunu açıkladı. Cevdet Sunay siyasi parti liderlerinin ardından Faruk Güler, kuvvet komutanları ve başbakan Ferit Melen ile görüştü.

Tüm bu görüşmelerin ardından Ecevit, Demirel ve Bozbeyli parlamento dışından bir ismin yani Faruk Gürler'in seçilmesinden taraf olmadıklarını açıkladılar ancak üç partininde desteklerini açıkladığı bir aday yoktu.

Seçim süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhurbaşkanlığına aday olan isimler ancak 13 Mart günü parlamentonun seçim oturumunda öğrenilmiştir. Adaylar; seçimlerden önce Genelkurmay başkanlığından istifa eden Faruk Gürler, Senato başkanı Tekin Arıburun ve Demokratik Parti genel başkanı Ferruh Bozbeyli'ydi. Adalet Partisi Tekin Arıburun'u desteklerken Cumhuriyet Halk Partisi bu şartlarda seçime katılmanın anlamsız ve anti-demokratik baskılara boyun eğmek anlamına geleceğini belirterek seçime katılmayacağını açıkladı. Ancak CHP'nin bu kararına rağmen partiden bazı isimler seçime katılıp oylarını verdiler.

13 Mart'ta yapılan üç turdan bir sonuç çıkmadı. Ardından 16 Mart'ta yapılan iki turdan da sonuç çıkmadı. 20 Mart'ta Gürler ve Arıburun adaylıktan çekildiklerini açıkladılar. 21 Mart'ta yedinci tur yapıldı ancak Ferruh Bozbeyli'nin tek aday olarak katıldığı bu turdan da sonuç alınamadı.

22 Mart'ta mecliste mevcut cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın görev süresini uzatacak anayasa değişikliği görüşmeleri yapıldı ancak teklifin maddelerine geçilmesi için verilen oy sayısı anayasada yazan üçte iki çoğunluk sayısının altında kaldığı için tasarı reddedilmiştir.

26 Mart'ta Adalet Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi ve Cumhuriyetçi Güven Partisi, Anayasa Mahkemesi Başkanı Muhittin Taylan ismi üzerinde mutabakat sağladı. Ancak Taylan'ın adaylığı için onu kontenjan senatörlüğüne ataması gereken Cevdet Sunay görev süresinin bitmesine iki gün kala böyle önemli bir kararı veremeyeceğini söyleyerek bunu reddetti.

2 Nisan'da Demirel Ecevit'e kontenjan senatörü Fahri Korutürk, Ticaret Bakanı Naim Talu ve Milli Eğitim Bakanı Sabahattin Özbek isimlerini önermiştir. Ecevit Talu ve Özbek isimlerini kabul etmezken Korutürk üzerinde anlaşılabileceğini belirtti.

6 Nisan'da AP, CHP ve CGP'nin aday gösterdiği Fahri Korutürk 15.turda 365 oy alarak 6.Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Bu turda Bozbeyli 51 oy alırken seçimden çekilen Gürler'e 87, Arıburun'a ise 17 oy çıktı.[1]

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Adı Aldığı oy
1. tur
(13 Mart 1973)
Aldığı oy
2. tur
(13 Mart 1973)
Aldığı oy
3. tur
(13 Mart 1973)
Aldığı oy
4. tur
(13 Mart 1973)
Aldığı oy
5. tur
(16 Mart 1973)
Aldığı oy
6. tur
(16 Mart 1973)
Aldığı oy
7. tur
(21 Mart 1973)
Aldığı oy
...
Aldığı oy
15. tur
(6 Nisan 1973)
Siyasi Parti
Fahri Korutürk - - - - - - - ... 365 Bağımsız
Faruk Gürler 175 176 186 200 149 165 - - 87 Bağımsız
Tekin Arıburun 282 284 285 276 293 292 - - 17 Adalet Partisi
Ferruh Bozbeyli 45 47 47 48 ... ... ... ... 51 Demokratik Parti
Katılım ... ... ... ... ... ... ... ... 557

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel
Özel
  1. ^ "Sezer'li 7 yıl (5)". radikal.com.tr. 1 Temmuz 2007 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20070701010014/http://www.radikal.com.tr:80/haber.php?haberno=219434. Erişim tarihi: 6 Eylül 2012.