Vurgu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Vurgu; dil biliminde, bazı hecelere veya sözcüklere daha fazla önem yüklemektir. Sözlü anlatımlarda vurgulanan hece ya da sözcük diğerlerinden farklı tonlanır.

Sözcük vurgusu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tek heceli kelimelerde vurgu aranmaz.
  • İki heceli kelimelerde vurgu genellikle son hecede olur.

Osman , Okul , Ka

  • Pekiştirme ekleri alan kelimelerde pekiştirme ekleri vurguludur.

Dümdüz, Sapsarı, Masmavi

  • Birleşik sözcüklerde vurgu birimi sözcük üzerindedir.

Anayasa, Hanımeli

  • İki heceli yer adlarında vurgu ilk hecededir.

Sinop, Urfa

  • 'de' bağlacı vurgu olmaz. “De” bağlacının bulunduğu cümlelerde “de” den önceki sözcüğün son hecesi vurguludur.

Halk şiirinden koşma da öğrendik. Gecede sizi de bekliyoruz.

  • (ki) bağlacı vurgusuz ilgi zamiri olan ve sıfat türeten –ki vurguludur. Vurgu, ki bağlacından önceki sözcüğün son hecesidir.
  • Üç veya daha çok heceli yer adlarında vurgu ya harf sayısı çok olan hecededir, ya da

Sessiz harf ile biten hece üzerindedir. Kastamonu, Pütürge

  • Köklere eklenen ( ile, iken, ise, idi, imiş) ekleri vurgu almazlar. Bu ekleri alan Sözcüklerde vurgu bu eklerden bir önceki hece üzerindedir.

Okurken sevgiyle yaşarmış.

  • Ek fiilin geniş zaman ekleri (im, sın,dir,iz,sinir,dirler) ekleri vurgu almazlar. Bu ekleri alan sözcüklerde vurgu bu eklerden önceki hece üzerindedir.

Kardeşimdir. Kardeşiz.

  • ( - leyin) eki zaman anlamında kullanılmışsa vurguludur.
  • Bazı Sözcüklerin vurgusu cümledeki kullanımına göre değişir. ( Düşünce Ayağını Kesti.)

Cümle vurgusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir cümlede herhangi bir sözcük cümledeki yerinden bağımsız olarak vurgu alabilir. Yazılı anlatımda genellike yüklemden önce gelen öğenin vurgulandığı varsayılır. Yüklem vurgulanacakse genellikle cümle başına kaydırılır. İsim cümlelerinde vurgu yüklemdedir.