Tartışma:Cinsiyet

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

eşeyli üreme başlığı ile birleştirilmeli.88.230.143.247 01:43, 22 Şubat 2012 (UTC)

Sex-gender[kaynağı değiştir]

Sanıyorum ki burada "gender" karşılığı olarak "cinsiyet" kullanılmış. Ancak TDK tanımı bunu sadece biyolojik bir anlamda vermekte [1]. Ben hep sex = cinsiyet; gender = toplumsal cinsiyet olarak bilmişimdir (ki şu arama da düşüncemi pekiştirdi); ancak Türkçe sosyoloji literatürüne pek hakim değilim. İntervikisi olmayan Toplumsal cinsiyet diye başka bir maddemiz var ki burayla birleştirilmesi doğru olabilir. "Eşey" ise "biyolojik cinsiyet" ile "biyolojik cinsiyeti oluşturan karakterler" minvalinde tanımlanmış [2]. Konuyla ilgili Türkçe literatürün terminoloji için kaynak gösterilmesinin durumu netleştireceğine inanıyorum. Bu noktada madde yazarı İnsanperver, sosyolojiyle ilgili katkılarını gördüğüm Mskyrider, sosyoloji literatürüne atıfta bulunduğunu gördüğüm Kibele ve kadın sayfasındaki değişikliğini gördüğüm Birburqwe'nin görüşlerini özellikle duymak isterim. --Seksen iki yüz kırk beş / GGT (mesaj) 16:58, 11 Mayıs 2017 (UTC)

Bildikleriniz doğru ancak eklemekte yarar var; Büyük Türkçe Sözlük'ten kontrol ederseniz sizin de göreceğiniz gibi,
İngilizcedeki "sex"in karşılığı olarak "eşey"in kullanıldığı ve şu şekilde açıklandığı görülür:
"Bitki ya da hayvanlarda dişi ya da erkek olarak adlandırılmasını sağlayan görev, yapı ve karakter topluluğu, Cins." (BSTS / Biyoloji Terimleri Sözlüğü 1998)
İngilizcedeki "gender"in karşılığı olarak da "cinsiyet"in kullanıldığı ve şu şekilde açıklandığı görülebilir:
"Bazı dillerde kelimelerin gramer bakımından «erkeklik», «dişilik» veya «yansızlık» özelliği taşıması. Almanca der Tisch «masa» erkek kelime, die Tasche «çanta» dişi kelime, das Buch «kitap» da yansız kelime türündendir. İslav dillerinden geçme +ça/+çe eki de eklendiği kelimede dişilik gösteren bir ektir: kral/kraliçe, Tanrı/Tanrıça «ilâhe» gibi. Dilimizde erkeklik, dişilik ve yansızlık gösteren bir gramer kategorisi yoktur; kâtip /kâtibe, muallim/muallime, müdür/müdire gibi örnekler Arapçadan geçmedir." (BSTS / Gramer Terimleri Sözlüğü 2003)
Yani demek istediğim verdiğiniz "Güncel Türkçe Sözlük"te sözcüklerin tüm güncel kullanımlarını kapsayan tanımlamalar yapılmaktadır; ancak aynı kurumun Büyük Türkçe Sözlük'ünde bilimsel yönü ve ayrıntılı kökeni daha net görülebilir.
Bu bakımdan "cinsiyet", "gender"a yani Türkçede aktivistlerin "Toplumsal" sıfatını kullanmak zorunda hissettikleri terime denk gelmektedir. "Cins/eşey" ise "sex"e aynı şekilde aktivistlerin "Biyolojik" sıfatıyla belirttikleri terime denk gelir.
Sözcüklerin Türkçe ve İngilizcedeki kullanımlarından yola çıkacak olursak da:
sex-ual => cins-el ve sex-ual-ity => cins-el-lik şeklinde Türkçeye geçtiği görülmektedir.
Bu bakımdan "cinsiyet" hem günlük kullanım hem de bilimsel kullanımda "eşey"den fazlasını ifade eden ve "gender"a karşılık gelen bir sözcüktür. Bu bağlamda Toplumsal cinsiyet maddesinin de halihazırda olan cinsiyet maddesine aktarılmasını öneriyorum.--insan|perver 17:31, 11 Mayıs 2017 (UTC)
Bildikleriniz doğru olduğunu söylemekle birlikte İnsanperverin gerekli eklemeyi yaptığını ve kendisine katıldığımı da belirtmek istiyorum. "Güncel Türkçe Sözlük"ten[3] yapılan aramalarda bir sözcüğün güncel kullanımlarını görürken, "Büyük Türkçe Sözlük"ten[4] aynı aramayı yaptığımızda sözcüğün bilimsel kullanımı ve ayrıntılarına ulaşabileceğimizi görüyoruz. (Zaten TDK bile "Büyük Türkçe Sözlük"te arama yapmak için oluşturduğu sayfada bunu belirtmiştir.)
Bundan mütevellit Toplumsal cinsiyet maddesinin cinsiyet maddesi ile birleştirilmesinde ziyan görmüyorum. Birburqwe 18:21, 11 Mayıs 2017 (UTC)
  • İnsanperver ve Birburqwe'nin söylediklerine katılıyorum. "gender" kelimesini "toplumsal cinsiyet" olarak çevirip kullanan akademisyenler var ancak genel olarak "cinsiyet" kelimesi kullanımının daha yaygın olduğunu düşünüyorum. Örneğin "gender role" için cinsiyet rolü terimi kullanılsa da "toplumsal cinsiyet rolü" diye bir kullanıma pek rastlamadım. Zaten aslında bakacak olursak "gender" terimi de içinde hem biyolojik hem de toplumsal özellikleri içeren bir terim. Dolayısıyla maddenin adı bence uygun, toplumsal cinsiyet maddesi burası ile birleştirilebilir. --Mskyrider ileti 05:22, 12 Mayıs 2017 (UTC)
  • Herkese aydınlatıcı yorumları için teşekkürler. Geç de olsa toplumsal cinsiyet maddesinin cinsiyet maddesiyle birleştirilmesi için girişime başlayacağım bu durumda. --Seksen iki yüz kırk beş / GGT (mesaj) 23:04, 31 Ağustos 2017 (UTC)

Toplumsal cinsiyet ile cinsiyet maddesinin birleştirilmesi yanlış, kavramsal bir fark var. İki ayrı maddede ele alınmalı.--Kingbjelica (mesaj) 19.00, 13 Eylül 2019 (UTC)

Daha önce görüş bildiren arkadaşlara da seslenmiş olayım belki yeniden değerlendirmek isteyebilirler; @Kingbjelica, @Birburqwe, @İnsanperver, @Mskyrider.--Pragdonmesaj 10.26, 29 Haziran 2020 (UTC)
@Pragdon, teşekkür ederim, tartışmanın başında benim de pozisyonum bu yöndeydi. Ancak ufak bir düzeltme yapacak olursam, yukarıda alınan karar aslında "toplumsal cinsiyet = cinsiyet", "biyolojik cinsiyet = cins" şeklinde adlandırma olmasıydı diye algılamıştım. Dolayısıyla bu maddede biyolojik cinsle ilgili bilgilerin çıkarılması ve doğru adın tartışılması gibi geliyor bana buradaki mesele. --Seksen iki yüz kırk beş / GGT (mesaj) 11.24, 29 Haziran 2020 (UTC)
Sayın @Pragdon, Türk akademi camiasında ve medyada her ne kadar toplumsal cinsiyet gibi bir kullanım olsa da bu @İnsanperver'in yukarıda belirttiği gibi bir aktivizmden kaynaklanıyor. Ayrıca attığınız iki kavramın farklı işlendiği makalede cinsiyet (sex) denilerek yani esasen cins, eşey olarak ele alınarak, toplumsal cinsiyet ise gender denilerek anlatılmış. Bizim Türkçe'de cinsiyet ve toplumsal cinsiyet dediğimiz kavramlar doğrudan gendera karşılık gelmekte ve aynı şeyler. Cins, eşey ise sexe karşılık gelmekte. Zaten Türkçe vikipedide bulunan Cins ve cinsiyet ayrımı sayfasının da bu bağlamda bize yardımcı olacağını düşünüyorum. Konu gayet açık aslında. Birleştirilmesinde herhangi bir sorun yok, sadece içeriklerde düzenlemeler yapılmalı bu tanımlara göre.--Birburqwe 12.06, 29 Haziran 2020 (UTC)