Türk Hava Kuvvetleri envanteri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Türk Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan çeşitli muharip unsurlar.

Saldırı ve Gözetleme Uçakları[değiştir | kaynağı değiştir]

1984 yılında Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ)'in kurulması ile beraber, Türkiye yerel lisans altında kendi F-16'larını üretmeye başladı. Hava kuvvetleri için 237 adet F-16 (Block 30/40/50), TUSAŞ tarafınca üretilmiştir. Daha önceleri siparişi verilen 8 adet F-16 ABD'den direkt olarak teslim alındı. Böylece hava kuvvetlerindeki F-16 sayısı 245'e ulaştı. Tüm F-16 uçakları TUSAŞ tarafından yeniden modernize edilerek Block 50+ standardına getirildi. Birçok TUSAŞ üretimi F-16 ise yabancı ülkelere satıldı. Türkiye F-16 üretebilen beş ülke arasında yer almaktadır. Türkiye JSF (Joint Strike Fighter) Projesine 12 Temmuz 2002'de yedinci uluslararası partner olarak katıldı. JSF projesi kapsamında TUSAŞ, F-35 uçaklarına ait birçok parçayı üretmektedir. F-35 uçakları 2018 yılında hava kuvvetleri envanterine de girmesi düşünülüyordu.[1]

Hava Sahası Erken Uyarı ve Kontrol Uçakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Boeing 737 AEW&C Barış Kartalları, hava kuvvetleri tarafından dört adet olmak üzeri satın alınmış erken uyarı ve komuta uçaklarıdır. Proje Havelsan ve TUSAŞ tarafından sağlanan sistemler ile tamamlanarak kısmen Türk yapımı hal almıştır. Amerikalı şirket Boeing, uçakların planlanan teslim süresini teknik aksaklıklardan dolayı geciktirdi. Teslimat için yapılan çalışmalar sırasında Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile Boeing arasındaki gecikme konusunda kesilecek ceza hakkında da anlaşma sağlandı. Böylelikle faiziyle birlikte Boeing’e gecikmeler için 183 milyon dolarlık ceza kesildi. Buna ek olarak başlangıç destek süresi 2 yıldan 5’e, 3 yıllık bakım desteği ile 32 milyon dolarlık yedek parça da Türkiye’ye ücretsiz olarak verilmesine karar verildi. Uçaklar Kuzey, Güney, Doğu ve Batı olarak isimlendirildi ve hepsi hava kuvvetleri bünyesindeki hizmetlerine başladı.

Havada Yakıt İkmal Uçakları[değiştir | kaynağı değiştir]

1994 yılında hava kuvvetleri, 2 adeti geçici kiralık olmak üzeri 7 adet Boeing KC-135 Stratotanker siparişi verdi. Devam eden süreçte tüm uçakların teslim edilmesi ile kiralanan 2 uçak ABD'ye geri teslim edildi. Hâlen İncirlik üssünde Asena filo adıyla hizmet vermektedirler.

Helikopterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Hava Kuvvetleri envanterinde 21 adet Eurocopter Cougar ve 15 adet Bell UH-1 Iroquois nakliye helikopterleri bulunmaktadır.[2]

Uydular[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Göktürk-2 isimli askerî istihbarat uydusunu kullanmaktadır. Göktürk-1 üretimim devam ederken Göktürk-2 hava kuvvetleri için Jiuquan Fırlatma Alanı 4 / SLS-2 de Uzan Yürüyüş 2D isimli Çin Halk Cumhuriyeti fırlatma aracı ile 2012 de fırlatılmıştır ve başarı ile yörüngeye oturmuştur. 2013 yılında fırlatma üssü eksikliği nedeni ile Türkiye, Roketsan'ı görevlendirerek alt yörüngeye uydu fırlatabilecek düzeye sahip fırlatma tesisi yapımını onaylamıştır. 2015 yılında Türkiye ve Ukrayna milyar dolarlar değerinde uzay araştırma anlaşmasına imza atmıştır.[3]

İnsansız Hava Araçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye de yerli olarak hâlen aktif şekilde üretilmekte olan birçok insansız hava aracı mevcuttur. Hava kuvvetleri bünyesinde görev yapan tam sayısı bilinmeyen hava araçlarının bir kısmı TUSAŞ ANKA ve Bayraktar İHA da Türkiye üretimidir. Bunların yanı sıra I-GNAT ve IAI Heron İHAlarıda aktif görev yapmaktadır. ABD'den silahlı İHA alınamaması üzerine ANKA ve Bayraktar İHAları, Roketsan tarafından üretilen cirit füzeleri ile silahlandırılmaya başlamıştır.[4][5]

Envanterdeki Uçak ve Helikopterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Adet Ülke Hizmete

Giriş

Notlar
Savaş Uçakları
F-16C Fighting Falcon 158  ABD Türkiye 1987 2030'larda TAI TF-X ile bir kısmının değiştirilmesi planlanmaktadır. Envanterde kalacak olanlar modernize edilmişler ve yenilerdir.[6]
McDonnell Douglas F-4E 46  ABD 1974 2020-2035 arasında kademeli olarak envanterden çıkarılacaktır.[7]
İnsansız Hava Araçları
Baykar Bayraktar TB2 110  Türkiye 2020 Yaklaşık 1,5 ton faydalı yük taşıma kapasitesiyle Türkiye'nin en büyük ikinci İHA'sı konumundadır.[8]
Baykar Bayraktar Akıncı 0  Türkiye 2020
Göksungur 0  Türkiye 2020
TUSAŞ Anka-Aksungur 0  Türkiye 2020 Yaklaşık 750 kg faydalı yük taşıma kapasitesi bulunmaktadır.
TUSAŞ Anka-S 23  Türkiye 2018-2020 Envantere girmeye devam ediyor.[9]
IAI Heron 7  İsrail 2008 TUSAŞ Anka-Aksungur'un envantere girmesiyle hizmet dışı kalacak.
Havadan Erken İhbar ve Kontrol
Boeing 737-700 IGW 4  ABD 2014
C-160 1  Almanya

 Fransa

1971
CN-235 2  İspanya

 Türkiye

1992
Tanker Uçakları
Boeing KC-135R Stratotanker 7  ABD 1995 Yakın zaman içerisinde değiştirilmesi planlanıyor.
Nakliye Uçakları
Airbus A400M Atlas 9  Avrupa Birliği Türkiye 2014 Toplam 10 adet sipariş edildi, 9'u teslim alındı.
TUSAŞ CASA CN-235 41  İspanya

 Türkiye

1992 Hafif nakliye uçağı. TUSAŞ tarafından lisans altında üretilmiştir.
C-160 Transall 10  Almanya  Fransa 1971 Airbus A400M Atlas'ın envantere girmesiyle hizmet dışına çıkarılıyor.
Lockheed C-130 Hercules 19  ABD 1964 2040'lı yıllara kadar envanterde tutulması planlanıyor.
Yolcu Uçakları
Cessna C.550 Citation-VII 2  ABD 1993
Cessna C.550 Citation-II 2  ABD 1984
Grumman Gulfstream-IV 1  ABD 1991
Eğitim Uçakları
F-16C/D Fighting Falcon 87  ABD Türkiye 1987 Hem eğitim hem de bombardıman görevlerinde kullanılan versiyonları.
T-38M 68  ABD 1979 TUSAŞ Hürjet ile değiştirilecektir.
TUSAŞ Hürkuş-B 2  Türkiye 2018 Test ve üretim aşamasında.
KT-1T 40  Güney Kore

 Türkiye

2010
SF-260D 35  İtalya Türkiye 1991
Super Mushshak 40  Pakistan 2020 3 uçak 2020'de teslim alınacak. Toplam 52 adet sipariş edildi.[10]
Cessna T-41 Mescalero 25  ABD 1972 Envanterden çıkarılacak.
Gösteri Uçakları
F-16C Fighting Falcon 2  ABD Türkiye 1987 SOLOTÜRK tarafından kullanılmaktadır.
NF-5A/2000 10  Kanada 1989 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.
NF-5B/2000 6  Kanada 1989
Genel Maksat Helikopterleri
Eurocopter Cougar 42  Avrupa Birliği

 Türkiye

2000
Bell UH-1H 100  ABD 1970 TUSAŞ Gökbey'lerin teslim edilmesiyle envanterden çıkarılacak.
Sikorsky S70A-28 Black Hawk 150+  ABD

 Türkiye

1992-1997
Sikorsky UH-60 Black Hawk 50  ABD

 Türkiye

1998-1999
Boeing CH-47 Chinook Sayı bilinmiyor  ABD

 Türkiye

2020
Taarruz Helikopterleri
TUSAŞ T-129 Atak 57  Türkiye 2014-2020
AH1-W Süper Kobra 10  ABD 1990
AH-1S/P Kobra 34  ABD 1990

Mühimmatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Silah Ülke Türü Versiyonları
Havadan-Havaya Füzeler
GÖKTUĞ Türkiye Kısa-Orta Menzilli Gökdoğan, Bozdoğan
AIM-120 AMRAAM Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-120A, AIM-120B, AIM-120C-7
AIM-7 Sparrow Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-7E, AIM-7F
AIM-9 Sidewinder Amerika Birleşik Devletleri Kısa Menzilli AIM-9E/F/X/M/L/I/S/P3
Havadan-Karaya Füzeler
SOM (füze) Türkiye Seyir füzesi AGM-75D - SOM-A/SOM-B1/SOM-B2/SOM-J
Roketsan Cirit Türkiye Anti Hafif Zırhlı Araç Füzesi 2.75 Lazer Güdümlü Füze
UMTAS Türkiye Uzun Menzilli Tanksavar Füzesi Umtas/L-Umtas
Bozok (füze) Türkiye Hassas Lazer Güdümlü Mini Füze -
Standoff Land Attack Missile Amerika Birleşik Devletleri Arazi saldırı seyir füzesi AGM-84H/K
AGM-142 Popeye İsrail Hava füzesi AGM-96C
AGM-74A
AGM-88 HARM Amerika Birleşik Devletleri Hava-yüzey anti-radyasyon füzesi AGM-88B
AGM-65 Maverick Amerika Birleşik Devletleri Havadan karaya güdümlü füze AGM-65G, AGM-65A/B
AGM-154 JSOW Amerika Birleşik Devletleri Planör bombası AGM-154A-1/C
Bombalar
MAM Türkiye Lazer Güdümlü Bomba MAM-L/MAM-C
Kuzgun (füze) Türkiye Modüler Müşterek Mühimmat füzesi/bombası
JDAM Amerika Birleşik Devletleri roket bombası GBU-31, GBU-38
Mark 80 Serisi Amerika Birleşik Devletleri tahrip bombası MK 81/82/83/84
GBU-12 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri zemin bombası CBU-95/97
GBU-10 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri varil bombası CBU-97/99
GBU-8/B HOBOS Amerika Birleşik Devletleri tomahawk füzesi/bombası CBU-99/101
BLU-109 Amerika Birleşik Devletleri Füze bombası CBU-101/103
CBU-105 WCMD Amerika Birleşik Devletleri Misket bombası CBU-103/105
Matra Durandal Fransa Pist tahrip bombası

Hava Savunma Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İsim Tür Sayı Ülke Notlar
S-400 Uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi 48N6E3 (2) Rusya Aktif olarak çalışmaktadır, açık kaynak kodları Türkiye'de bulunmaktadır.
MIM-23 Orta menzilli hava savunma sistemi Hawk XXI Amerika Birleşik Devletleri 16 Batarya (8 atış kontrol ünitesi, 48 adet lançer ve 175 adet MIM-23B füzesi) Aktif olarak çalışmaktadır.
HİSAR-O[11] Orta İrtifa Hava Savunma Sistemi  Türkiye Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın orta irtifa hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak için bölge hava savunması kapsamında tabur ve batarya yapısında kullanılacaktır.
HİSAR-A Alçak İrtifa Hava Savunma Sistemi  Türkiye Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın alçak irtifa hava savunma ihtiyacını karşılamak üzere, birliklerin ve kritik noktaların hava savunması için üretilmiştir.
Korkut[12] Alçak İrtifa Hava Savunma Sistemi  Türkiye Aselsan tarafından üretilen Korkut Alçak İrtifa Hava Savunma Sistemi özellikle zırhlı mekanize birlikler ile birlikte hareket ederek, birliklerin hava savunma görevi yapması amacıyla geliştirilmiş bir tür hava savunma sistemidir.
Atılgan[13] Kısa Menzilli Hava Savunma Sistemi 150+  Türkiye Kısa menzilli hava savunma için bir kaide üzerine füzeler FIM-92 Stinger 8 ile donatılmıştır. Daha alınmadı.
Zıpkın[14] Kısa Menzilli Hava Savunma Sistemi 80+  Türkiye 4 ayaklı Stinger, 1 Land Rover Defender 130 tarafından taşınan monte.[15]
L/70 & L/70T Bofors[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 300  İsveç
L/60 & M1A1 Bofors[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 600+  İsveç
Oerlikon GDF-001[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 100+   İsviçre Türkiye MKEK tarafından lisans altında üretilmektedir.
Oerlikon GDF-003[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 120   İsviçre Türkiye MKEK tarafından lisans altında üretilmektedir.
Oerlikon GAI-D01[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 440   İsviçre Türkiye MKEK tarafından lisans altında üretilmektedir.
Rheinmetall Mk.20 Rh202[kaynak belirtilmeli] Uçaksavar 300+  Almanya
  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2017. 
  2. ^ http://www.c4defence.com/Gundem/uh1ler-2032ye-kadar-envanterde/7659/1
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2017. 
  4. ^ http://www.hurriyet.com.tr/abd-hala-vermiyor-30267905
  5. ^ http://www.haberler.com/silahli-anka-yerli-muhimmatlarla-ilk-atisini-9555882-haberi/
  6. ^ https://www.savunmasanayist.com/turk-hava-kuvvetlerinin-muharip-ucak-envanteri/
  7. ^ https://www.savunmasanayist.com/turkiye-f-4leri-neden-emekli-etmiyor
  8. ^ https://www.baykarsavunma.com/iha-15.html#:~:text=%C5%9Eu%20anda%20110%20adet%20Bayraktar,bin%2030%20feet)%20rekorunu%20k%C4%B1rm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.
  9. ^ https://www.gzt.com/jurnalist/envanterdeki-iha-siha-sayisi-140a-yukseldi-tb2-ankadan-neden-daha-fazla-3534468
  10. ^ https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BCrk_Hava_Kuvvetleri%27nin_asker%C3%AE_te%C3%A7hizat_listesi&stable=0#Envanterdeki_U%C3%A7ak_ve_Helikopterler
  11. ^ https://www.aselsan.com.tr/tr/cozumlerimiz/hava-ve-fuze-savunma-sistemleri/hava-ve-fuze-savunma-sistemleri/hisaro-orta-irtifa-hava-savunma-fuze-sistemi
  12. ^ https://www.aksam.com.tr/guncel/korkut-alcak-irtifa-hava-savunma-sistemi/haber-691550
  13. ^ https://www.yenisafak.com/gundem/tsk-idlib-sinirina-sevk-etti-atilgan-sistemleri-hangi-gorevleri-yapabilir-3526804
  14. ^ https://www.aselsan.com.tr/tr/basin-odasi/haber-detay/kms-teslimati-tamam
  15. ^ "ASELSAN - ZIPKIN Pedestal-Mounted Air Defence missile System (PMADS)". [ölü/kırık bağlantı]