Sevan Nişanyan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Sevan Nişanyan
Doğum 21 Aralık 1956 (1956-12-21) (58 yaşında)
İstanbul
Milliyet Türkiye
Etnik köken Ermeni
Meslek Yazar, Dilbilimci, Akademisyen
Dönem 1998-günümüz

sevannisanyan.info

Sevan Nişanyan (Ermenice: Սևան Նշանեան, 21 Aralık 1956, İstanbul), Türkiye Ermenisi yazar, dil bilimci. Agos ve Taraf'ta köşe yazarlığı yaptı.[1] Birikim'de yazıları yayımlandı. Seyahat kitapları yazdı. 2004'te Ayşenur Zarakolu Özgür Düşünce Ödülü'nü aldı.

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

İlköğrenimini Pangaltı Mıhitaryan Okulu'nda gördü. 1968'de, Milliyet gazetesi tarafından düzenlenen İlkokullararası Bilgi ve Kültür Yarışması'nda üçüncü oldu.[2] Orta öğrenimini Işık Lisesi ve Robert Lisesinde tamamladı. Robert Lisesi için "İçinde bulunup da sevdiğim ilk ve muhtemelen son kurum" demiştir.[3] 1974'te üniversite eğitimi için ABD'ye gitmiş, Yale Üniversitesi ve Columbia Üniversitesinde tarih, felsefe ve Güney Amerika Siyasi Sistemleri üzerine eğitim görmüştür.

Türkçe'ye çevirdiği Grundrisse, yazdığı yüz sayfalık bir önsöz ile 1979'da henüz 23 yaşındayken yayımlandı.[4] Birikim dergisinde[5] ve The New York Times'ta[6] yazıları çıktı.

1984-1985 yıllarında Commodore 64 adlı kişisel bilgisayarı (PC) Türkiye'ye getiren firmanın kurucusu ve yöneticisi oldu. Bilgisayar programcılığı ile ilgilendi, çeşitli konuşma ve konferanslara katıldı. Türkiye'nin ilk popüler bilgisayar dergisi olan Commodore'u kurup orada Baytan Bitirmez müstear ismiyle yazılar yazdı.[7]

1986'da vizyona giren, kömür madenlerinde geçen bir aşk hikayesini anlatan Flight of the Spruce Goose filmine senaryo danışmanlığı yaptı.[8]

Sevan Nişanyan, çeşitli Britanya ve Uzakdoğu yayınevleri için seyahat kitapları kaleme aldı. 1998 yılında "Küçük Oteller Kitabı" adlı kitabı ilk kez yayımlandı. Türk turizmine kitle turizmi dışında yeni bir yön kazandırma çabası olarak görülebilecek bu kitabı bir referans kitabı haline geldi.

1995 yılında eşi Müjde Nişanyan ile birlikte İzmir'in Selçuk ilçesinin Şirince köyüne yerleşen Nişanyan, bu köyde geleneksel mimari dokuyu korumak ve canlandırmak için yaptığı çalışmalarla tanındı. Eski köy evlerini geleneksel tarzda onararak oluşturduğu Nişanyan Evleri adlı otel 1999'da işletmeye girdi. Şirince'de yıkılmakta olan evleri resmi izin olmadan restore ettiği gerekçesiyle 2001 yılında 2863 sayılı yasa kapsamında 10 ay hapis cezası aldı.[9]

Bu dönemde Türkçenin etimolojisi üzerine ilk kapsamlı bilimsel çalışma olan "Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü" adlı çalışmasını tamamladı; aynı sözlüğün popüler bir özeti olan "Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı" adlı kitabı yayımlandı.[10]

2004'te İnsan Hakları Derneği tarafından verilen Ayşenur Zarakolu Özgür Düşünce Ödülü'ne layık görüldü.[11] Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu bölgeleri hakkında resmî görüşün verilerini sorgulayan "Ankara'nın Doğusundaki Türkiye" adlı gezi rehberi 2006'da yayımlandı.

Nişanyan'ın Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemine ilişkin eleştirel görüşlere yer veren "Yanlış Cumhuriyet: Atatürk ve Kemalizm Üzerine 51 Soru" adlı kitabı 2008'de basıldı. "Sözlerin Soyağacı"'nın geniş ölçüde gözden geçirilmiş ve genişletilmiş yeni versiyonu da aynı tarihte piyasaya sunuldu.

Agos gazetesindeki köşe yazarlığının yanı sıra, 29 Ekim 2008 ve 14 Aralık 2009 tarihleri arasında Taraf gazetesinde "Kelimebaz" adıyla dile ilişkin köşe yazıları yazdı. Bu yazıları iki ayrı kitapta toplanarak "Kelimabaz - 1" ve "Kelimebaz - 2" isimleriyle yayımlandı.

2009'dan itibaren Anadolu yer adlarına ilişkin geniş kapsamlı bir çalışma başlattı. Çalışmanın ilk ürünleri 2010'da piyasaya çıkan "Adını Unutan Ülke: Türkiye'de Adı Değiştirilen Yerler Sözlüğü" adlı kitapta ve Index Anatolicus web sitesinde yayımlandı.

Sevan Nişanyan, İzmir’in Selçuk İlçesi’nin turistik köyü Şirince’de SİT alanındaki arazisine 2008 yılında 60 metrekarelik taş bir bina inşa etmeye başladı. İnşaat mühürlendiği halde iki kez mührü sökerek binayı bitirdi.[12] Bu sebepten aldığı 2 yıllık hapis cezasını çekmek üzere 2 Aralık 2014'te Torbalı Açık Ceza İnfaz Kurumu'na teslim oldu.[13] 26 Şubat'ta Buca Kapalı Cezaevi'ne gönderildi. Burada yatak olmadığı gerekçesiyle taş zeminde yatırıldığı ve banyo yapmasına izin verilmediği iddia edildi. Nişanyan, ikinci kez yer değiştirerek geldiği Şakran Cezaevi'nden can güvenliğinin olmamasını gerekçe göstererek naklini istemesi sonucunda 7 Temmuz 2014 tarihinde Aydın Yenipazar Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na sevk edildi.[14] Mahkumiyetine burada devam etmektedir.

Kişisel yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Eski eşi Müjde Tönbekici'den üç, toplam beş çocuğu vardır.
  • 2008 senesinde eşi Müjde Tönbekici'nin üzerine bir kavanoz dışkı atmasının ardından gelen sert tepkiler nedeniyle Agos gazetesindeki görevi tartışma konusu olmuştur.[15] Yazar, bu davranışını "Müjde Hanım'ın davranışına tam olarak uyan sembolik bir jest" olarak nitelendirmiştir.[16]
  • İslam peygamberi Muhammed'e hakaret ettiği gerekçesiyle Mayıs 2013'te İstanbul 14. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından 13,5 ay hapis cezasına çarptırıldı. Nişanyan'a verilen hapis cezası, daha önceden de sabıkası olması dolayısıyla para cezasına çevrilmedi.[17]

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yanlış Cumhuriyet / Atatürk ve Kemalizm Üzerine 51 Soru, Kırmızı Yayınları, 2008 ISBN 975-9169-77-0
  • Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü, genişletilmiş ve gözden geçirilmiş 3. Basım, Adam Yay. 2007 ISBN 9754188684
  • Küçük Oteller Kitabı (Türkiye'nin en Güzel Küçük Otelleri), Boyut Yay. 1998 .... 2008 (her yıl), ISBN 975-521-376-7
  • Ankara'nın Doğusundaki Türkiye, Boyut Yay. 2006 ISBN 975-23-0196-7
  • Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı, 2002 ISBN 975-418-744-4
  • Meraklısı için Karadeniz, Boyut Yay. 2000 ISBN 975-521-378-3
  • Herkesin Bilmediği Olağanüstü Yerler, Boyut Yay. 2000 ISBN 975-521-377-5
  • Mavi Kıyılarda Yeme İçme Sanatı, Intermedia 1998,ISBN 975-7143-23-5
  • American Express Guide: Prague, Mitchell Beazley (London) 1993.
  • American Express Guide: Vienna and Budapest, Mitchell Beazley (London) 1992.
  • American Express Guide: Athens and the Classical Sites, Mitchell Beazley (London) 1990.
  • Karl Marx: Grundrisse, Ekonomi Politiğin Eleştirisi için Ön Çalışma (çeviri), Birikim Yay. 1979; 2. basım İletişim Y. 2008.
  • Kelimebaz-I, Everest Yayınları 2009.
  • Adını Unutan Ülke (Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü) Everest Yayınları 2010.
  • Şirince Meydan Muharebelerinin Mufassal Tarihçesi Everest Yayınları 2011.
  • Turkey (Travel Bugs), Sevan Nisanyan (Author), Bina Maniar (Author), Emma Tan (Author), Aileen Lau (Author) , Macmillan General Reference (October 1993), ISBN 067187909X, ISBN 978-0671879099
  • Aslanlı Yol, Liberte Yayinlari 2012.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]