Söylem çözümlemesi
| Dilbilim |
|---|
| dizisinin bir parçası |
 |
Söylem çözümlemesi veya söylem analizi, bir uygulamalı dilbilim alanı ve sosyal bilimlerde kullanılan nitel, yorumlamacı bir araştırma yöntemidir.[1] Bu yorumlama, faaliyeti dolayısıyla "eleştirel söylem çözümlemesi" veya "eleştirel söylem analizi" biçimlerinde de kullanılır. Söylem çözümlemesi eleştirel bir yaklaşımla; söylem aracılığıyla konuşucu tarafından gerçekleştirilen, aktarılan mesajı ve bununla beraber söylemi ortaya koyan kişi veya yapının ideolojisini açığa çıkarmakta kullanılır.[2] Zellig Harris, bu kavramı ilk kez 1952 yılında alan yazınında kullanmıştır.[3]
Söylemler, “geleneksel düşünme yollarını oluşturan ve bu yollar tarafından biçimlendirilen konuşma biçimleri” olarak tanımlanabilir. Konuşma ve düşünme arasındaki bu bağlantılı yapılar, birbirine bağlı düşünceler dizisi olarak değerlendirilen ideolojileri oluşturur ve böylece güç ilişkilerinin toplum içinde sürdürülmesine katkı sağlar. Dolayısıyla söylemler, yalnızca dilsel örüntüleri değil, aynı zamanda düşünce kalıplarını ve alışılmış davranış biçimlerini de içerir.[4]
Söylem üç ana şekilde değerlendirilir:[5]
- konuşmacının ne dediği
- konuşmacının ne demek istediği
- dinleyicilerin ne anladığı
Bir söylem değerlendirilirken bu üç aşama dikkate alınır.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Gür, Tahir (2013). "Post-Modern Bir Araştırma Yöntemi Olarak Söylem Çözümlemesi". Zeitschrift für die Welt der Türken. 5 (1). ss. 185-202. 21 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mart 2020.
- ↑ Tanrıvere, Utku (2019). "Suç Örgütlerinde Jargon ile Hiyerarşi İnşası: FETÖ Örneği" (PDF). Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları. 1 (1). Polis Akademisi. ss. 50-62. 24 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)10 Mart 2020.
- ↑ Harris, Zellig S. (Mart 1952). "Discourse Analysis". Language (İngilizce). 28 (1): 1–30. doi:10.2307/409987. ISSN 0097-8507.
- ↑ Ercan, Gülsüm Songül; Danış, Pınar (22 Ekim 2019). "Söylem, Söylem Çözümlemesi ve Eleştirel Söylem Çözümlemesi: Tanımları ve Kapsamları". Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 6 (2): 527-552. ISSN 2147-4958.
- ↑ Austin, J. L. (15 Nisan 1975). How to Do Things with Words: Second Edition (İngilizce). Harvard University Press. ISBN 978-0-674-41152-4.
 | Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
