Röle

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bir kontrol bobinini, dört çift normalde açık ve bir çift normalde kapalı kontağı gösteren elektromekanik röle şeması
Toz kapağı çıkarılmış otomotiv tarzı minyatür röle
Geri dönüş (ingilizce:flyback) diyotsuz çalışma, ark anahtar kontaklarının bozulmasına neden olur.
Geri dönüş diyotu ile çalışma, kontrol devresinde ark oluşumu önlenir.

Röle, elektriksel olarak çalıştırılan, elektromanyetik bir anahtardır. Yani üzerinden akım geçtiği zaman çalışan devre elemanıdır. Röle; bobin, palet ve kontak olmak üzere üç bölümden meydana gelir. Bobin kısmı rölenin giriş kısmıdır. Palet ve kontak kısmının bobin ile herhangi bir elektriksel bağlantısı yoktur.

Röle, tek veya çoklu kontrol sinyalleri için bir dizi giriş terminali ve bir dizi çalışma kontağı terminalinden oluşur. Röle, birden çok kontak formları içinde örneğin; kontakları temas ettirme, kontakların temasını kesme veya bu iki durumun kombinasyonları gibi herhangi bir sayıda kontağa sahip olabilir.

Röleler, bağımsız bir düşük güç sinyali ile bir devreyi kontrol etmenin gerekli olduğu veya birkaç devrenin tek bir sinyal tarafından kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılır. Röleler ilk olarak uzun mesafe telgraf devrelerinde sinyal tekrarlayıcı olarak kullanıldı: bir devreden gelen sinyali başka bir devre üzerinden ileterek yeniler. Röleler, telefon santrallerinde ve ilk bilgisayarlarda mantıksal işlemleri gerçekleştirmek için yaygın olarak kullanıldı.

Rölenin geleneksel biçimi, kontakları kapatmak veya açmak için bir elektromıknatıs kullanır, ancak kontrol için hareketli parçalara güvenmeden yarı iletken özelliklerini kullanan katı hal rölesindeki (ingilizce: solid-state relay) gibi başka çalışma prensipleri de icat edildi. Kalibreli çalışma özelliklerine sahip röleler ve bazen birden fazla çalışma bobini, elektrik devrelerini aşırı yükten veya arızalardan korumak için kullanılır; modern elektrik güç sistemlerinde bu işlevler hala "koruyucu röleler" denilen dijital cihazlar tarafından gerçekleştirilir.

Mandallamalı (ingilizce: latching) röleler, anahtarı kalıcı olarak çalıştırmak için yalnızca tek kontrol güç darbesi gerektirir. İkinci bir kontrol terminallerine uygulanan başka bir darbe veya zıt kutuplu bir darbe anahtarı sıfırlarken, aynı türden tekrarlanan darbelerin hiçbir etkisi yoktur. Manyetik kilitleme röleleri, kesilen gücün rölenin kontrol ettiği devreleri etkilememesi gereken uygulamalarda kullanışlıdır.

Rölenin kontakları normalde açık ("ingilizce: Normally Open - NO"), normalde kapalı ("ingilizce: Normally Closed - NC") veya kontakta değişen cinsten olabilir.

Röleler transistör görevi gibi iş görürler örneğin basit bir 3 bacaklı rölede akım verdiğiniz zaman şasedeki kol diğer taraftaki akımı açar yani kontrol için kullanılabilir.

Yalnızca transistörlerden bir farkları vardır:direnç ile kullanmak gerekmez. Bobin iki kontağı mıknatısladığı zaman rölenin bir kontağı açılır bir kontağı kapanır.

Röleler düşük akımlar ile çalışan elektromanyetik bir anahtardır. Üzerinde bulunan elektromanyetik bobine rölenin türüne uygun olarak bir gerilim uygulandığında bobin mıknatıs özelliği kazanır ve karşısında duran metal bir paleti kendine doğru çekerek bir veya daha fazla kontağı birbirine irtibatlayarak bir anahtar görevi yapar.

Tristör ve Triyak'ların imal edilmesinden sonra popülerliğini kaybeden röleler yine de birçok alanda hala kullanılmaktadır. Tristör ve triyak'lara göre tek avantajı tek bir bünye içinde birden fazla anahtar kontağına sahip olabildiği için birden fazla yükü aynı anda açabilir veya kapatabilir hatta aynı anda bazı yükleri açıp bazıların kapatabilir. Bu işlem tamamen rölenin kontaklarının dizaynı ile ilişkilidir. Röleler hem A.C. hem D.C.’de çalıştırmak üzere kullanılabilirler. Genel olarak; röleler anahtar(switch) ve ölçen röleler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Ayrıca; röleler çalışma, kullanılış maksadı ve devreye bağlanış şekline göre de gruplandırılırlar.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1809'da Samuel Thomas von Sömmerring elektrokimyasal telgrafının bir parçası olarak bir elektrolitik röle tasarladı.[1]

Amerikalı bilim adamının Joseph Henry, 1831'de daha önce geliştirilen elektrik telgrafı 'nın kendi versiyonunu iyileştirmek için 1835'te bir röle icat ettiği sıklıkla iddia edilir.[2][3][4][5]

Telgraf röle kontakları ve yay

İngiliz mucit Edward Davy "kesinlikle elektrik rölesini icat ettiği" [6] kendi elektrik telgrafı nda yak. 1835'te iddia edildi.

Şimdi röle olarak adlandırılan basit bir cihaz, Samuel Morse 'un orijinal 1840 telegraph patentine dahil edildi.[7] Tarif edilen mekanizma, telgraf sinyalini tekrarlayan ve böylece sinyallerin istenildiği kadar yayılmasına izin veren bir dijital amplifikatör görevi gördü.[7] Röle kelimesi, 1860'dan kalma elektromanyetik işlemler bağlamında ortaya çıkar.[8]

Temel tasarım ve kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Basit elektromekanik röle
Elektronikte sıklıkla kullanılan küçük bir beşik rölesi. "Beşik" terimi, rölenin armatürünün şeklini ifade eder.
Bir 12 A rölenin çalışması

Basit bir elektromanyetik röle, bir yumuşak demir çekirdek (bir solenoid) etrafına sarılmış bir tel bobin, manyetik akı için düşük isteksizlik yolu sağlayan bir demir boyunduruk, bir demir armatür ve bir veya daha fazla kontak setinden (resimde gösterilen rölede iki kontaklıdır) oluşur. Armatür, boyunduruğa menteşelidir ve mekanik olarak bir veya daha fazla hareketli kontak setine bağlanır. Armatür bir yay ile yerinde tutulur böylece rölenin enerjisi kesildiğinde manyetik devrede bir hava boşluğu olur. Bu durumda, resimdeki röledeki iki kontak setinden biri kapalıdır ve diğer set açıktır. Diğer röleler işlevlerine bağlı olarak daha fazla veya daha az kontak setine sahip olabilir. Resimdeki rölenin, armatürü boyunduruğa bağlayan bir teli de vardır. Bu, baskılı devreye (ingilizce: Printed Circuit Board, kısaca PCB)'ye lehimlenen boyunduruk aracılığıyla armatür üzerindeki hareketli kontaklar ile baskılı devre kartı (PCB) üzerindeki devre hattı arasındaki devrenin sürekliliğini sağlar.

Bobinden bir elektrik akımı geçtiğinde armatürü harekete geçiren bir manyetik alan oluşturur ve hareketli kontak (lar) ın sonuçtaki hareketi ile bir bağlantı oluşturur veya (yapıya bağlı olarak) sabit temas kopar. Rölenin enerjisi kesildiğinde kontak seti kapalıysa, hareket kontakları açar ve bağlantıyı keser ve kontaklar açıksa tersi olur. Bobine giden akım kesildiğinde, armatür manyetik kuvvetin yaklaşık yarısı kadar güçlü bir kuvvet tarafından gevşemiş konumuna döndürülür. Genellikle bu kuvvet bir yay tarafından sağlanır ancak yerçekimi de yaygın olarak endüstriyel motor yol vericilerinde kullanılır. Çoğu röle hızlı çalışacak şekilde üretilmiştir. Düşük voltajlı bir uygulamada bu, gürültüyü azaltır; yüksek voltaj veya akım uygulamasında arkı azaltır.

Bobine doğru akım ile enerji verildiğinde, devre dışı bırakma sırasında çökmekte olan manyetik alandan enerjiyi dağıtmak için genellikle bobin boyunca bir diyot veya direnç yerleştirilir aksi takdirde bir voltaj yükselmesi yarı iletken devre bileşenleri için tehlikelidir. Bu tür diyotlar transistörlerin röle sürücüleri olarak uygulanmasından önce yaygın olarak kullanılmıyordu ancak kısa süre sonra germanyum transistörleri bu dalgalanma tarafından kolayca yok edildiğinde her yerde bulunmaya başladı. Bazı otomotiv röleleri, röle kasasının içinde bir diyot içerir. Dirençler, diyotlardan daha dayanıklı olsalar da rölelerin ürettiği voltaj yükselmelerini ortadan kaldırmada daha az etkilidir [9] ve bu nedenle yaygın olarak kullanılmamaktadır.

Röle büyük veya özellikle reaktif bir yük sürüyorsa, röle çıkış kontakları çevresinde benzer bir dalgalanma akımı sorunu olabilir. Bu durumda, kontaklardaki bir söndürücü (ingilizce:snubber) devresi (seri halde bir kapasitör ve direnç) dalgalanmayı emebilir. Uygun derecelendirilmiş kapasitörler ve ilgili direnç, bu sıradan kullanım için tek paketli bileşen olarak satılır.

Bobin, alternatif akım (AC) ile enerjilendirilecek şekilde tasarlandıysa akıyı, AC döngüsü sırasında armatür üzerindeki minimum çekmeyi artıran iki faz dışı bileşene bölmek için bazı yöntemler kullanılır. Genellikle bu, kontrol voltajının sıfır geçişleri sırasında kontakları tutan gecikmiş, faz dışı bileşeni [10] oluşturan çekirdeğin bir kısmı etrafına kıvrılmış küçük bir bakır "gölgeleme halkası" ile yapılır.[11]

Röleler için kontak malzemeleri uygulamaya göre değişir. Düşük temas direncine sahip malzemeler hava tarafından oksitlenebilir veya açılırken temiz bir şekilde ayrılmak yerine "yapışma" eğilimi gösterebilir. Kontak malzemesi, düşük elektrik direnci, tekrarlanan işlemlere dayanacak yüksek mukavemet veya bir arkın ısısına dayanacak yüksek kapasite için optimize edilebilir. Çok düşük direncin gerekli olduğu veya az ısıl indüklenen voltajların istendiği durumlarda, paladyum ve diğer oksitleyici olmayan yarı değerli metallerle birlikte altın kaplamalı kontaklar kullanılabilir. Sinyal anahtarlama için gümüş veya gümüş kaplı kontaklar kullanılır. Cıva ile ıslanan röleler, ince, kendi kendini yenileyen bir sıvı cıva tabakası kullanarak devreler oluşturur ve keser. Motor devre kontaktörleri gibi birçok amper anahtarlama yapan daha yüksek güçlü röleler için kontaklar gümüş ve kadmiyum oksit karışımları ile yapılır, düşük kontak direnci ve ark sıcaklığına karşı yüksek direnç sağlar. Skorlar veya yüzlerce amper taşıyan devrelerde kullanılan kontaklar, devre kesildiğinde üretilen arkın ısı dağıtımı ve yönetimi için ek yapılar içerebilir.[12] Bazı röleler, belirli takım tezgahı röleleri gibi sahada değiştirilebilir kontaklara sahiptir; bunlar yıprandığında değiştirilebilir veya kontrollü devrede değişikliklere izin vermek için normalde açık ve normalde kapalı durum arasında değiştirilebilir.[13]

Türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Koaksiyel (ortakeksenli) röle[değiştir | kaynağı değiştir]

Radyo vericileri ve alıcılarının bir anteni paylaştığı yerlerde, genellikle bir koaksiyel röle, anteni alıcıdan vericiye çeviren bir TR (gönderme-alma) rölesi olarak kullanılır. Bu, alıcıyı vericinin yüksek gücünden korur. Bu tür röleler genellikle verici ve alıcıyı tek bir birimde birleştiren alıcı-vericilerde kullanılır. Röle kontakları, herhangi bir radyo frekansı gücünü kaynağa geri yansıtmayacak ve alıcı ile verici terminalleri arasında çok yüksek izolasyon sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Rölenin karakteristik empedansı, örneğin, 50 ohm gibi sistemin iletim hattı empedansıyla eşleşir.[14]

Kontaktör[değiştir | kaynağı değiştir]

Kontaktör, elektrik motorlarını ve aydınlatma yüklerini anahtarlamak için[15] kullanılan, daha yüksek akım değerlerli bir ağır hizmet rölesidir. Yaygın kontaktörler için sürekli akım değerleri 10 amper ile birkaç yüz amper arasındadır. Yüksek akım kontakları gümüş içeren alaşımlarla yapılır. Kaçınılmaz ark, kontakların oksitlenmesine neden olur ancak gümüş oksit hala iyi bir iletkendir.[16] Aşırı yük koruma cihazlarına sahip kontaktörler genellikle motorları çalıştırmak için kullanılır.[17]

Kuvvet kılavuzlu kontak rölesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuvvet kılavuzlu kontak rölesi, mekanik olarak birbirine bağlı röle kontaklarına sahiptir, böylece röle bobini enerjilendirildiğinde veya enerjisi kesildiğinde, bağlantılı kontakların tümü birlikte hareket eder. Röledeki bir kontak grubu hareketsiz hale gelirse, aynı rölenin başka hiçbir kontağı hareket edemez. Kuvvet kılavuzlu kontakların işlevi, güvenlik devresinin rölenin durumunu kontrol etmesini sağlamaktır. Kuvvet kılavuzlu kontaklar, "pozitif kılavuzlu kontaklar", "sabit kontaklar", "kilitli kontaklar", "mekanik olarak bağlı kontaklar" veya "güvenlik röleleri" olarak da bilinir.

Bu güvenlik röleleri ana makine standardı “EN 50205: Zorla yönlendirilen (mekanik olarak bağlı) kontaklı röleler”’de tanımlanan tasarım kurallarına ve üretim kurallarına uymalıdır. Güvenlik tasarımı için bu kurallar EN 13849-2 gibi B tipi standartlarda temel güvenlik ilkeleri ve tüm makineler için geçerli olan makineler için iyi denenmiş güvenlik ilkeleri olarak tanımlananlardır.

Kuvvet kılavuzlu kontaklar kendi başlarına tüm kontakların aynı durumda olduğunu garanti edemezler ancak hiçbir kontağın zıt durumda olmadığını büyük bir mekanik hataya maruz kalmadan garanti ederler. Aksi takdirde, mekanik toleranslar nedeniyle bazı kontaklar kapalı ve diğerleri hala biraz açıkken, birkaç normalde açık (NO) kontaklı bir röle enerji verildiğinde sıkışabilir. Benzer şekilde birkaç normalde kapalı (NC) kontaklı röle, enerjisiz konuma yapışabilir böylece enerji verildiğinde bir kontak setinden geçen devre, marjinal bir boşlukla kırılırken, diğeri kapalı kalır. Aynı röleye hem NO hem de NC kontakları veya daha yaygın olarak değiştirme kontakları ekleyerek herhangi bir NC kontağı kapalıysa, tüm NO kontaklarının açık olmasını ve tersine, herhangi bir NO kontağı kapalıysa tüm NC kontakları açık garanti etmek mümkün hale gelir. Devre koşullarının potansiyel olarak müdahaleci ve güvenliği azaltıcı algılanması haricinde herhangi bir özel kontağın kapalı olduğundan emin olmak mümkün değildir ancak güvenlik sistemlerinde genellikle en önemli olan HAYIR durumudur ve yukarıda açıklandığı gibi bu durumdur. zıt anlamda bir temasın kapanması tespit edilerek güvenilir şekilde doğrulanabilir.

Kuvvet kılavuzlu kontak röleleri, izleme sistemi için kullanılan NO, NC veya değiştirme gibi farklı ana kontak setleriyle ve genellikle düşük akım veya voltaj derecesine sahip bir veya daha fazla yardımcı kontak setiyle yapılır. Kontaklar, izleme kontakları için tamamen NO, tümü NC, değiştirme veya bunların bir karışımı olabilir, böylece güvenlik sistemi tasarımcısı belirli uygulama için doğru konfigürasyonu seçebilir. Güvenlik röleleri, tasarlanmış bir güvenlik sisteminin parçası olarak kullanılır.

Kilitleme rölesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabit mıknatıslı bir kilitleme rölesi

Aynı zamanda dürtü (ingilizce:impulse), çift dengeli (ingilizce:bistable), tutma veya kalma rölesi veya basitçe mandal (ingilizce:latch) olarak da adlandırılan kilitleme rölesi, her iki kontak konumunu da bobine güç uygulanmadan süresiz olarak korur. Bunun yararı röle kontağı konum değiştirirken bir bobinin yalnızca bir an için güç tüketmesi ve röle kontaklarının bu ayarı bir elektrik kesintisi boyunca tutmasıdır. Kilitleme rölesi, sürekli (AC) enerjili bir bobinden üretilebilecek gürültü olmadan bina aydınlatmasının uzaktan kontrolüne imkan verir.

Bir mekanizmada, merkez üstü yaylı veya kalıcı mıknatıslı iki karşılıklı bobin bobinin enerjisi kesildikten sonra kontakları yerinde tutar. Bobine yapılan bir darbe röleyi çalıştırır ve karşı bobine yapılan darbe röleyi kapatır. Bu tip, kontrolün basit anahtarlardan veya bir kontrol sisteminin tek uçlu çıkışlarından yapıldığı yerlerde yaygın olarak kullanılır ve bu tür röleler aviyonik ve çok sayıda endüstriyel uygulamada bulunur.

Başka bir mandallama tipi, çekirdekteki artık manyetizma ile çalıştırılan pozisyonda kontakları tutan bir kalıcı çekirdeğe sahiptir. Bu tip, kontakları serbest bırakmak için zıt kutuplu bir akım darbesi gerektirir. Bir varyasyon, teması kapatmak için gereken kuvvetin bir kısmını üreten kalıcı bir mıknatıs kullanır; bobin, kalıcı mıknatıs alanına yardım ederek veya ona karşı koyarak kontağı açık veya kapalı hareket ettirmek için yeterli kuvveti verir.[18] Polarite kontrollü bir rölenin, onu kontrol etmek için değiştirme anahtarlarına veya bir H köprüsü sürücü devresine ihtiyacı vardır. Röle diğer tiplerden daha ucuz olabilir ancak bu kısmen harici devrede artan maliyetlerle dengelenir.

Başka bir tipte cırcır rölesi olup, bobine anlık olarak enerji verildikten sonra kontakları kapalı tutan bir mandal mekanizmasına sahiptir. Aynı veya ayrı bir bobindeki ikinci bir impuls kontakları serbest bırakır.[18] Bu tip, belirli otolarda, far daldırma (ingilizce:dipping) ve her bir anahtarın çalıştırılmasında dönüşümlü çalışmanın gerekli olduğu diğer işlevler için bulunabilir.

Adım rölesi, erken otomatik telefon santral için tasarlanmış özel birçok yollu kilitleme rölesidir.

Kaçak akım sigortası (ingilizce: earth leakage circuit breaker) özel bir kilitleme rölesi içerir.

Çok eski bilgisayarlar, bitleri genellikle manyetik olarak kilitlemeli bir rölede depolardı, örneğin ferre edilmiş veya daha sonra 1ESS anahtarı 'ndaki remreed gibi.

Bazı eski bilgisayarlar sıradan röleleri bir tür mandal olarak kullandılar - bir çıkış telini giriş olarak geri besleyerek bitleri sıradan tel yay rölelerinde veya dilli rölelerde saklarlar, bu da bir geri besleme döngüsü ile veya sıralı devre sonuçlanır. Böyle elektriksel mandallama rölesi, manyetik olarak mandallayan rölelerin veya mekanik rölelerin rölelerinin aksine durumu korumak için sürekli güç gerektirir.

Bilgisayar belleklerinde mandallama röleleri ve diğer rölelerin yerini gecikme hattı belleği aldı ve bunun yerine daha hızlı ve daha da küçülen bir dizi bellek teknolojisi geçti.

Takım tezgahı rölesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir takım tezgahı rölesi, takım tezgahlarının, transfer makinelerinin ve diğer sıralı kontrollerin endüstriyel kontrolü için standartlaştırılmış bir türdür. Normalde açık durumdan normalde kapalı duruma kolayca dönüştürülebilen çok sayıda kontak (bazen sahada artırılabilir), kolayca değiştirilebilen bobinler ve birçok rölenin kompakt bir şekilde kontrol panosunda kullanılmasına imkan veren bir form faktörü ile karakterize edilirler. Bu tür röleler bir zamanlar otomobil montajı gibi endüstrilerde otomasyonun omurgası olmasına rağmen, programlanabilir mantık kontrolörü (PLC) çoğunlukla takım tezgahı rölesini sıralı kontrol uygulamalarından çıkardı.

Röle, devrelerin elektrikli ekipman tarafından değiştirilmesine izin verir: örneğin, röleli bir zamanlayıcı devresi önceden ayarlanmış bir zamanda gücü değiştirebilir. Uzun yıllar boyunca röleler, endüstriyel elektronik sistemleri kontrol etmenin standart yöntemiydi. Karmaşık işlevleri yürütmek için bir dizi röle birlikte kullanılabilir (röle mantığı). Röle mantığı ilkesi, ilgili kontaklara enerji veren ve enerjiyi kesen rölelere dayanır. Röle mantığı, programlanabilir mantık denetleyicisiinde yaygın kullanılan merdiven mantığı' nın öncülüdür.

Cıva rölesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cıva rölesi, anahtarlama elemanı olarak cıva kullanan bir röledir. Kontak erozyonunun geleneksel röle kontakları için bir sorun olacağı yerlerde kullanılırlar. Kullanılan önemli miktarda cıva ve modern alternatiflerle ilgili çevresel hususlar nedeniyle artık nispeten nadirdirler.

Cıva ile ıslatılmış röle[değiştir | kaynağı değiştir]

Cıva ile ıslatılmış bir reed (türkçe:kamış) rölesi

Cıva ile ıslatılmış reed rölesi, kontakların cıva ile ıslatıldığı bir cıva anahtarı kullanan bir dilli röle biçimidir. Cıva, temas direncini azaltır ve ilgili voltaj düşüşünü azaltır. Yüzey kirlenmesi, düşük akım sinyalleri için zayıf iletkenliğe neden olabilir. Yüksek hızlı uygulamalar için cıva, temas sıçramasını ortadan kaldırır ve neredeyse anında devre kapanması sağlar. Cıva ile ıslanan röleler konuma duyarlıdır ve üreticinin spesifikasyonlarına göre monte edilmelidir. Sıvı cıvanın toksisitesi ve masrafı nedeniyle, bu röleler giderek daha az kullanılır oldu.

Cıva ile ıslatılmış rölenin yüksek anahtarlama eylemi hızı dikkate değer bir avantajdır. Her temastaki cıva kürecikleri birleşme ve temaslardan geçen mevcut yükselme süresi genellikle birkaç pikosaniye olarak kabul edilir. Bununla birlikte, pratik bir devrede, kontakların ve kabloların endüktans ile sınırlandırılabilir. Cıva kullanımıyla ilgili kısıtlamalardan önce, hızlı yükselme süresi darbeleri oluşturmanın uygun bir yolu olarak laboratuvarda cıva ile ıslatılmış bir rölenin kullanılması oldukça yaygındı ancak yükselme süresi pikosaniye olsa da olayın tam zamanlaması şudur: diğer tüm röle türleri gibi mekanik kusurlardan dolayı muhtemelen milisaniyelerle önemli ölçüde titreşime maruz kalır.

Aynı birleştirme süreci, bazı uygulamalarda rahatsızlık veren başka bir etkiye neden olur. Temas direnci, kontak kapandıktan hemen sonra kalıcı değildir ve kontaklar kapandıktan sonra birkaç saniye boyunca çoğunlukla aşağı doğru sürüklenir, değişiklik belki de 0,5  ohm'dur.

Çoklu voltaj röleleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok voltajlı röleler, 24 ila 240 VAC ve VDC gibi geniş voltaj aralıkları ve 0 ila 300  Hz gibi geniş frekans aralıkları için çalışmak üzere tasarlanmış cihazlardır. Sabit besleme voltajlarına sahip olmayan kurulumlarda kullanım için endikedirler.

Aşırı yük koruma rölesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrik motorları, motora aşırı yüklenmeden kaynaklanan hasarı önlemek veya bağlantı kablolarındaki kısa devrelere veya motor sargılarındaki dahili arızalara karşı koruma sağlamak için aşırı akım korumasına ihtiyaç duyar.[19] Aşırı yük algılama cihazları, yardımcı kontakları çalıştırmak için bir bobinin bir bimetal şerit ısıttığı veya bir lehim kabının eridiği ısı ile çalışan bir röle biçimidir. Bu yardımcı kontaklar, motorun kontaktör bobini ile seri haldedir, bu nedenle aşırı ısındığında motoru durdururlar.[20] Bu ısıl koruma nispeten yavaş çalışarak motorun, koruma rölesi tetiklenmeden önce daha yüksek başlangıç akımları çekmesini sağlar. Aşırı yük rölesinin motorla aynı ortam sıcaklığına maruz kaldığı durumlarda, motor ortam sıcaklığı için yararlı ancak kaba bir telafi sağlanır.[21]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://mysite.du.edu/~jcalvert/tel/morse/morse.htm#H1
  2. ^ Icons of Invention: The Makers of the Modern World from Gutenberg to Gates. ABC-CLIO. 2009. s. 153. ISBN 9780313347436. 
  3. ^ "The electromechanical relay of Joseph Henry". Georgi Dalakov. 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2012. 
  4. ^ Scientific American Inventions and Discoveries: All the Milestones in Ingenuity--From the Discovery of Fire to the Invention of the Microwave Oven. John Wiley & Sons. 28 Ocak 2005. s. 311. ISBN 9780471660248. 
  5. ^ Thomas Coulson (1950). Joseph Henry: His Life and Work. Princeton: Princeton University Press. 
  6. ^ Şablon:Australian Dictionary of Biography
  7. ^ a b US 1647, Morse, Samuel E.B., "Improvement in the Mode of Communicating Information by Signals by the Application of Electromagnetism", published June 20, 1840 
  8. ^ "Relay". EtymOnline.com. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "Understanding Relays & Wiring Diagrams". Swe-Check. Swe-Check. 27 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2020. 
  10. ^ Mason, C. R. "Art & Science of Protective Relaying, Chapter 2, GE Consumer & Electrical". 29 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2011. 
  11. ^ Riba, J.R.; Espinosa, A.G.; Cusidó, J.; Ortega, J.A.; Romeral, L. (November 2008). Design of Shading Coils for Minimizing the Contact Bouncing of AC Contactors. Electrical Contacts. s. 130. Erişim tarihi: 7 Ocak 2018. 
  12. ^ Ian Sinclair, Passive Components for Circuit Design, Elsevier, 2000 008051359X,pp. 161-164
  13. ^ Fleckenstein, Joseph E. (2017). Three-Phase Electrical Power. CRC Press. s. 321. ISBN 978-1498737784. 
  14. ^ Ian Sinclair, Passive Components for Circuit Design, Newnes, 2000 008051359X, page 170
  15. ^ Croft, Terrell; Summers, Wilford, (Edl.) (1987). American Electricians' Handbook (Eleventh bas.). New York: McGraw Hill. s. 7Şablon:Hyphen124. ISBN 978-0-07-013932-9. 
  16. ^ Rexford, Kenneth B.; Giuliani, Peter R. (2002). Electrical control for machines (6th bas.). Cengage Learning. s. 58. ISBN 978-0-7668-6198-5. 
  17. ^ "Contactor or Motor Starter – What is the Difference?". EECOOnline.com. 13 Ocak 2015. 28 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2018. 
  18. ^ a b Sinclair, Ian R. (2001), Sensors and Transducers, 3rd, Elsevier, s. 262, ISBN 978-0-7506-4932-2 
  19. ^ Zocholl, Stan (2003). AC Motor Protection. Schweitzer Engineering Laboratories. ISBN 978-0972502610. 
  20. ^ Edvard (9 Mart 2013). "Working Principle of Thermal Motor Protection Relay". Electrical-Engineering-Portal.com. Electrical Engineering Portal. 11 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2017. 
  21. ^ "Coordinated Power Systems Protection". Department of the Army Technical Manual. United States Department of the Army (811–814): 3-1. 1991.