Protoceratops

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Protoceratops
 
Protoceratops-skeleton.jpg
Protoceratops iskeleti, Wyoming Dinozor Merkezi.
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Klad Sauropsida
Klad Dinosauria
Klad Ornithischia
Klad Cerapoda
Klad Ceratopsia
Familya: Protoceratopsidae
Cins: Protoceratops
Granger & Gregory, 1923
P. andrewsi
Granger & Gregory, 1923
Diğer Türler
  • P. hellenikorhinus
(Lambert vd., 2001)

Protoceratops (anlamı: ilk boynuzlu yüz), 83 ila 70 milyon yıl önce (Geç Kretase) bugünkü Moğolistan dolaylarında yaşamış bir ceratopsian dinozor cinsi.

Keşif[değiştir | kaynağı değiştir]

1922 yılında Roy Chapman Andrews, Amerikan Doğa Tarihi Müzesi desteğiyle Moğolistan'a bir keşif seferi düzenledi. Andrews'in öncü olduğu bu sefer sadece protoceratops'un fosillerinin değil aynı zamanda oviraptor, velociraptor ve psittacosaurus gibi önemli cinslere ait fosillerin bulunmasını sağlamıştır.[1]

Fiziksel Görünüm[değiştir | kaynağı değiştir]

Ceratopsianların öncü üyelerinden olan protoceratops, kuzenlerine göre oldukça küçük olsa da(özellikle Triceratops'a nazaran) ufak boyutlu bir dinozor cinsi değildir. Ortalama 1.8 metre uzunluğa ve 220 kg ağırlığa sahipti. Bu cins, quadrupedal(4 ayak üzerinde) bir vücut yapısına sahip olup arka bacakları, ön bacaklarından uzun ve güçlüdür ve sırtına kemer görünüşü verir. bu ceratopsian dinozorların atası sayılan bipedal psittacosaurus'dan evrildiğinin bir işaretidir. tipik boynuzlu dinozorların genel görüntüsünden biraz daha farklıdır. rostral(burunsal) ve gözsel boynuzları yoktur(başlarının yukarısındaki). bunun yerine burunlarının üstünde boynuz benzeri bir yapı vardır. büyüme aşamalarının fosillerden takip edilmesiyle yetişkin bireylerde giderek belirginleştiği anlaşılmıştır. Tüm ceratopsian grubundaki önemli bir özellik olarak sahip oldukları manşet(frill) protoceratops cinsi için de geçerlidir. Boşluklu manşetleri sırtlarına doğru uzanır ve rakip erkekleri püskürtmek, cinsel çekim gibi işlere yaradığı düşünülmektedir. Cinsel dimorphism gösteren canlılardan olduğu düşünülür; ama kısıtlı kanıtlardan ötürü hâlâ net değildir.[2]

Beslenme ve Ekoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Asyalı son ceratopsid olan protoceratops vücudunun kalanına göre oldukça büyük bir kafatasına sahiptir ve ilginç bir çene yapısı vardır. güçlü dişleri ve ağzının ucunda gaga benzeri bir yapısı vardır. kurak ortamdaki sert bitki türlerinin koparılması ve çiğnenmesi için güçlü bir çene yapısı evrimleşmiştir. aynı habitatı paylaştığı velociraptor ile av-avcı ilişkisi vardır, hatta Gobi Çölü'nde ikili mücadele halinde bir velociraptor ve protoceratops bulunmuştur. Muhtemelen mücadele esnasında bir kum fırtınası onları birlikte gömdü ve fosilleşmelerini sağladı.

Velociraptor v. Protoceratops

Protoceratops aynı zamanda oviraptor ile de aynı çevrede yaşıyordu. oviraptor(yumurta hırsızı) olarak adlandırılan cinse ait fosiller, bir yuva içindeki yumurtalar üzerinde bulunmuştu, bir yumurta hırsızı olarak düşünüldü zaten ismini de bu duruma izafen almıştı; ancak yapılan çalışmaların neticesinde bu yumurtaların farklı bir dinozora değil de oviraptor'a ait olduğu bulundu. Sonuç olarak protoceratops'un komşusu olan dinozora bu yanlış anlaşılma kötü bir isim olarak kaldı.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Strauss, Bob. "Interesting Facts About Protoceratops". www.ThoughtCo.com. ThoughtCo. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2020. 
  2. ^ The Editors of Encyclopaedia Britannica, The Editors of Encyclopaedia Britannica. "Protoceratops". ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA. ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA. 8 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2020.