Karga

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Karga
Amerikan kargası (Corvus brachyrhynchos)
Amerikan kargası (Corvus brachyrhynchos)


Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Aves (Kuşlar)
Takım: Passeriformes
(Ötücü kuşlar)
Familya: Corvidae
(Kargagiller)
Cins: Corvus
Linnaeus, 1758
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Karga ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Karga ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Karga, kargagiller (Corvidae) familyasından Corvus cinsini oluşturan, orta boylu, güçlü ayakları ve düz iri gagaları olan siyah ve zeki ötücü kuşlar.


Daha büyük olanlarına karakarga veya kuzgun denir.[1] Kuzgun Osmanlı Türkçesinde kelâg (Farsça: کلاغ) olarak adlandırılır.[2] Vücutlarına nazaran büyük beyinleri vardır; beyin/vücut oranları primatlar ve memeli deniz hayvanları (Cetacea) ile neredeyse aynıdır ve insanlarınkinden biraz daha düşüktür.[1]Corvus cinsi 45 karga türünü içerir, Corvidae familyasındaki türlerin üçte birini oluşturur. Üyeler, Asya'da ve Avustralya'da gelişen corvid cinsinden evrimleşmiş gibi görünüyor. Kargalar doğada 15-20 yıl yaşarlar; Amerikan Kargaları (Corvus brachyrhynchos) 4-8 yıl kadar yaşar. Ancak çok özel bakım altında, 30 yıla kadar yaşayabildikleri bilinmektedir. Kayıtlar altında bilinen en uzun karga ömrü ise 40 yıldır.[2] Kargalar esaret altında ses taklidi yapmakta daha çok yeteneklidir. Aynı zamanda oldukça meraklı hayvanlar olan kargalar mektup, çamaşır mandalı, araba anahtarı gibi nesneleri çalarlar.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Karga sözcüğü "kara kuş" demektir. (Uygurca 1000 yıldan önce)[3]

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Karga (Corvus) türlerinin hepsi ortalama 7 yaşındaki[3] çocukla aynı zekaya sahiptir. Kuşlar arasında kendini aynada tanıyan tek kuş türü Avrupa Saksağanı'dır.[4] Yapılan deneylerde, diğer karga türlerinin aynada kendilerini gördüklerinde aynanın arkasında  başka karga olup olmadığına baktıkları gözlemlenmiştir. Özetle kendilerini tanıyamamaktadırlar. Ayna deneyleri hayvanlar için kolay değildir. Buna rağmen kargagillerin görsel hafızaları çok gelişmiştir.[5] İnsan ve hayvan yüzlerini unutmazlar.[6] İyilik, kötülük yapanları veya bir insanla, hayvanla yaşadıkları önemli olaylarda insan, hayvan yüzlerini unutmazlar. Hatta eğer önbelleğine almak isterse çevredeki cansız cisimlerin görünüşlerini bile tanıyabilir, hatırlayabilirler. Fakat her yeni bilgi öğrendiklerinde eski bilgileri hatırlamak, bilmek zorlaşır. Daha da fazla yeni bilgi öğrendiklerinde ise eski bilgiler uçar gider. Sürüsünü, ailesini bu olaylara karşı uyarırlar ve olaylara göre davranıp hareket ederler. Yeni öğrendikleri bilgileri nesilden nesile aktarırlar[7] ve çok karmaşık dil yetenekleriyle aynı biz insanlar gibi iletişim kurarlar.

Alet yapabilirler; buna örnek yeni kaledonya kargalarının ağaç kovuğundaki larvalara ulaşmak için çubuk veya dal parçası kullandıkları görülmüştür,[8] çubuk kullanmasının nedeni özellikle larvayı direkt olarak yukarıya çekmekten ziyade çok daha kolay olan yolu tercih etmesidir. Larvayı çubukla dürterek larvanın sinirlenip çubuğu ısırmasını sağlamakta ve yukarı çekip yemektedir.[9] Benzer deneyler kuzgunlarda da yapılmış bir yiyecek dolusu kaba ulaşmak için suya taş vb. nesneler atıp su seviyesinin yükselmesini sağlayıp yiyeceği almayı başarmıştır.[10] Kargalar geleceğe dair planlar yapabilir ve düşünebilir.[11] İsveç'te Lund Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalara göre primatlar "zihinsel zaman yolculuğu" ile geleceği hayal ederek düşünebilmektedir. Geleceğe yönelik plan yapma becerisinin insana özel olduğu düşünülüyordu. Şimdi, ilk kez insan dışı türlerde de gelişmiş planlama kapasitesinin olduğu anlaşılmıştır. Aynı şekilde kuzgunların (Corvus Corax) da maymunlar gibi geleceğe yönelik plan yaptığı bilinmektedir. Buna en basit örnek olarak kargalar yiyeceklerini saklarlar, sincaplar sakladıkları yiyeceklerin yerlerini unuturlar ve bu sayede birçok ağacın oluşmasına katkı sağlarlar, sincapların aksine kargalar görsel hafızaları çok gelişmiş olduğu için yiyecekleri sakladıkları yerleri unutmazlar ve her yıl sakladıkları yerleri bulurlar. Yiyecek saklamanın amacı zorlu dönemlerde, kış mevsiminde veya yavrulama döneminde zorluk çekmemesidir. Yiyeceğin fazlası her zaman saklanır

Amerikan Kargası (Corvus brachyrhychos) İskeleti

Fosiller[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Corvus galushai - (fosil: Wickieup'un Büyük Kumlu Geç Miyoseni, Amerika Birleşik Devletleri)
  • Corvus larteti - (fosil: Geç Miyosen,Fransa / Orta Avrupa)
  • Corvus praecorax - (fosil: Erken Perpignan Pliyoseni, Fransa; muhtemelen C. corone / cornix'in bir alt türü)
  • Corvus simionescui - (fosil: Maluşteni-Bereşti'nin Erken Pliyosen'i, Romanya; muhtemelen C. corone / cornix'in bir alt türü)
  • Corvus hungaricus - (fosil: Güney Avrupa Geç Pliyosen / Erken Pleistosen)
  • Corvus moravicus - (fosil: Orta-Doğu Avrupa Geç Pliyosen / Erken Pleistosen; muhtemelen C. monedula'nın bir alt türü)
  • Corvus pliocaenus - (fosil: Geç Pliyosen veya Avrupa'nın Erken / Orta Pleistoseni; muhtemelen bir C. corone / cornix alt türü)
  • Corvus antecorax - (fosil: Geç Pliyosen - Avrupa'nın Geç Pleistosen'i; C. janossyi, belki de C. corax'ın bir alt türü olabilir)
  • Corvus betfianus - (fosil: Betfi'nin Erken Pleistoseni, Romanya; muhtemelen bir C. corone / cornix alt türü)
  • Corvus fossilis - (fosil: Geç Pleistosen Seveckenberg, Almanya; muhtemelen C. corax'ın bir alt türü)
  • Corvus neomexicanus - (fosil: Dry Cave Geç Pleistosen, Amerika Birleşik Devletleri)
  • C. antipodum - Yeni Zelanda kuzgunu (tarih öncesi: Yeni Zelanda)
  • C. impluviatus - Yüksek gagalı karga (tarih öncesi: Hawaii)
  • C. moriorum - Chatham kuzgunu (tarih öncesi: Güneybatı Pasifik Chatham Adaları)
  • C. pumilis - Porto Rikolu karga (tarih öncesi: Porto Riko; muhtemelen C. nasicus / palmarum'un bir alt türü)
  • C. viriosus - Sağlam Karga (tarih öncesi: Hawaii)
  • Corvus sp.- Yeni İrlanda kargası (tarih öncesi: Yeni İrlanda, Melanezya)

C. antecorax / C. fossilis kompleksinin yanı sıra C. pliocaenus / C. betfianus / C. praecorax / C. simionescui'nin, özellikle de yaşayan akrabalarla olan geçici zamansallık ve ilişkinin taksonomisi henüz tam olarak çözülmemiştir. Bu türlerin en azından bir kısmı, yukarıda listelenen canlı formların doğrudan ataları gibi görünmektedir.

Yaşam Şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Leş kargası (Corvus Corone) yuvası (malzeme olarak pamuk kullanılmış) ve 6-7 günlük yavrular

Kargadan kargaya yuva yapma süresi, kuluçka süresi, yavrunun uçma süresi gibi şeyler değişir.[12] Kargalar yuvalarını çoğunlukla ağaçlara; daha düşük ihtimalle elektrik direkleri, uçurum kenarları, deliği olan herhangi bir yapılar, ve evlere yaparlar. Kargalarda ortalama yuva yapma mevsimi Türkiye'de şubat ayının son haftasında veya mart ayının ilk haftasında başlar. Yuvanın dış iskeleti çoğunlukla en az kalem kalınlığındaki dallardan, daha düşük ihtimalle kıyafet askılığı gibi uzun ve kalın cisimlerden; yuvanın iç kısmı ise kuru ot, pamuk, tüy/hayvan kılı gibi yumuşak malzemelerden oluşur. Tokyo'daki Büyük-Gagalı kargaların (Corvus macrorhynchos) yuva yapmak için kıyafet askılıkları çaldıkları ve yuvanın yumuşak malzemesi olarak da bizonların sırtına konup tüylerini yolup kaçtıkları görülmüştür.[13] Yavru kargaların tüyleri yetişkinlere nazaran daha az parlak ve kirli/soluk gözükür, gagasının kenarında ten renginde yumuşak bir doku vardır, ağzının içi kırmızıdır ve gözleri maviye yakındır, büyüdükçe göz rengi koyu kahverengi olur, gagasındaki yumuşak doku yok olur ve ağzının içinin bir kısmı (gaga altı), siyaha döner.

Kargalar'da yavrunun yuvadan uçma süresi türe göre 6-10 hafta arasında değişir. Kuluçka süresi boyunca yuvada en çok kalan dişi kuştur ve erkek dişiyi besler. Dişi kuş günde 1 kere yumurtlar böylelikle yumurtadan çıkan civciv bir öncekine göre hep 1 gün daha küçüktür.Tek eşlidirler;[14][15] ölene kadar aynı eşle yaşarlar. Yuvadaki yumurta sayısı türe göre 3-10 tane olacak şekilde değişir. Yumurtalar kahverengi lekelerle birlikte yeşilimsi bir renktedir. Cinsel olgunluğa (3-4)[16] yaşında ulaşırlar. Kargalarda cinsiyet ayrımı yapmak zordur; çoğu türlerde erkekler dişiye nazaran boyut olarak daha iridirler. Kargalarda; fiziksel,karakter ve zeka gelişimi 1 yılda tamamlanır ama üremeye hazır oldukları yaşa çok çok sonra ulaşırlar. Cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra kalıcı olarak ebeveynlerinden, sürüsünden ayrılırlar ve kendi sürüsünü kurar, eş edinir ve yuva yapar. Bu sayede döngü tamamlanmış olur. Kargalarda sürü ve ailenin sayısı; kuşun yaşadığı yere, yiyecek bolluğuna, yaşına ve karakterine göre değişebilir.

Yaşam Alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Orman, köy, park, hayvancılığın yapıldığı yerler, fundalıklar, yaylalar ve şehirde yaşarlar. Şehir hayatına bazı türleri adapte olmuştur. Şehirlerde insan çöplüklerinden dolayı sayıları daha çok ve hayatta kalma oranları diğer yaşam alanlarına göre yüksektir.

Davranışları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yavru Leş Kargası (Corvus Corone) Belirgin şekilde mavi gözler, gaga kenarındaki ten rengi doku, kırmızı bir ağız ve kirli/soluk tüyler

Kargalar sosyal ve savunmacı kuşlardır, eşlerini, ailelerini, yavrularını ve bölgelerini korumak için ellerinden geleni yapacaklardır ama bu ters etkide gösterir; kargalar aynı türdeşi de olsa sürüsünden veya ailesinden olmadığı sürece yabancı kargaları sürüsünde istemezler, onlarla yiyecek paylaşmazlar. Sürüye yeni bir karga katılmaya çalıştığında bir süre kabul etmeyebilirler. Kargalar cenaze törenleri yapmaktadır,[17] aralarından biri öldüğünde ölünün etrafını sarıp karmaşık şekillerde birbirleriyle iletişim kurarlar. Ne olup bitiyor, anlamaya çalışırlar. Eğer aralarından birini öldürenin, zarar verenin veya yakalayanın kim olduğunu bulurlarsa ondan intikam almak isteyeceklerdir. Bunu yapan bir kedi, insan ya da herhangi bir yırtıcı hayvansa onu rahat bırakmazlar; yüzleri, vücut özelliklerini akılda tutup, her gördüklerinde alarm çağrısıyla onu rahatsız ederler. Yapabilirlerse vurup kaçabilirler. Biz insanlar kargaların nasıl bir iletişim kurduğunu, kurdukları iletişimin ne anlama geldiğini bilemeyiz.

Bir ornitolog veya biyolog olmadığımız sürece; sesin sadece alarm çağrısı mı, normal çağrı mı ve şarkı olup/olmadığını bilebiliriz. Kargalar kendilerini besleyen insanlara teşekkür ettiğini belirtmek/sevgisini gösterebilmek için hediye getirirler; buna en iyi örnek Gabi Mann diye bir kızın kargaların getirdiği hediyelerden koleskiyonu var. Bilinenin aksine kargalar sadece esaret altında olduklarında parlak cisimlere, yiyecek dışındaki cisimlere ilgi duyarlar, onu saklarlar ve çalarlar.[18] Onun dışında doğada yaşayan bir karga parlak bir cisim gördüğünde (Yeni Kaledonya kargası hariç) fazla ilgilenmeyecektirler. Esaret altında zekalarını daha iyi kullanabilirler ama mutlu olmazlar, türdeşleri olmadığından kendini yalnız hissedecektirler. Aile içinde çoğu kez kavga ederler ama kavga fazla büyümez. Aileden veya sürüden olmayan bir karga türünden ailelerini ve kendilerini korumak için ölümüne savaşırlar.[19][20] Savaştığı kuş genelde sakatsa, hastaysa veya yavruysa ölür. Çok titiz ve gerektiğinde seçici kuşlardır. Kargalar çok sık banyo yapmayı seven ve yemek yedikten sonra gagasını silen hatta yediği leşi, çöpü, böceği dahası bulduğu her yiyeceği bile suda yıkayan bir kuştur. Fırsatı olursa, bulursa en temiz suda bu işlemleri yapmayı tercih eder.

Bu karga çöp poşetini yırtıp içindeki yiyecekleri almaya çalışıyor.
Ölü Ekin kargası

Beslenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Omnivor bir beslenme şekline sahiptirler, hemen hemen her şeyi yerler. Meyve, sebze, tahıl, kuruyemiş, besin çöpleri, leş, her türlü et çeşidi, böcekler, omurgasızlar, tohum, yavru kuşlar, kuş yumurtaları, yavru hayvanlar (kendinden boyut olarak küçük olan, yavru veya sakat olan canlıları avlayıp yerler).[21] Şehirde yaşayan kargaların beslenmesinin %65'i insan yemeklerinden oluşur. Geriye kalanlar ise böcekler, tohumlar ve sadece %1'i leştir.[22] Doğada insan yiyecekleri bulunmadığından, yırtıcı kuşların avladıkları avları çoğu zaman yırtıcı kuşun kuyruğuna vurup çekiştirip rahatsız ederler [23] ve çalmak için uğraşırlar, fırsat olmadığında ise bekleyip geriye kalan et parçalarını ve bol miktarda daha fazla leş, tohum ve böcek yerler. Kargalar kendinden ufak yetişkin canlıları grup olup çok nadiren avlarlar. Bir avı çalmak avlanmaktan daha kolaydır. Şehirde ise yemek yiyen kediye veya köpeğe aynısını yaparlar.[24] Şehirde kedileri, köpekleri rahatsız edip yiyeceklerini çalmakta ustalaşmışlardır. Genede yiyecek çalmaktan çok aynı doğadaki gibi sıralarını beklerler, her zaman yiyecek çalmaya fırsat olmaz.

Hastalık[değiştir | kaynağı değiştir]

Kargalara, bazı kuşlara, atlara ve insanlara ''Batı Nil Virüsü'' bulaşabilir.[4] Virüsün kaynağı sivrisineklerdir; kargaları, bazı kuşları ısırırlar ve virüs bu şekilde önce kargalara sonra etraftaki diğer kuşlardan atlara ve insanlara bulaşır.[25] Ancak virüse maruz kalan insanların beşte biri grip benzeri semptomlar görüyor ve %1'i ciddi şekilde hastalanıyor. Hastalık New York'ta ilk ortaya çıktığında, 1999 yazında, 4 ayda yaklaşık 5.500 karga öldü. Testler, hastalığın kargalar için %100 ölümcül olduğunu gösterdi. Alakarga, saksağan, bülbül ve martı gibi birçok kuşun hassas olduğu görüldü.[26]

Kültürde kargalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kargalar tuhaf sesleri, siyah renkleri, parlak cisimlere olan düşkünlükleri ile mitolojiye ve sanata sıklıkla konu olmuşlardır ve kargalar yıllar boyunca savaş, ölüm gibi olaylarla ilişkilendirilmiştir. Çoğu dinde ve kültürde kargalar hala kutsaldır. Korku filmlerinde ''Ölümün habercisi'' gibi kavramlarla donatılmıştır. Kargaların 200 yıl yaşadığı, leş yediği (nispeten) yanlıştır.

Cins ve türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Corvinae (alt familya)--->''Corvus''(Cins)[5]
Tür Bilimsel Adı Yaygın Adı
Corvus corax Yaygın kuzgun Türkiye
Corvus frugilegus Ekin kargası Türkiye
20190504 Wrona siwa na ulicy Budapesztu 1450 2350 DxO.jpg Corvus cornix Kapüşonlu karga Türkiye
Corvus monedula Yaygın Küçük karga Türkiye
Pied Crow-2.JPG Corvus albus Alaca karga
2009-white-necked-raven.jpg Corvus albicollis Beyaz boyunlu kuzgun
Little crow (Fifer).jpg Corvus Bennetti Küçük karga
American Crow Brooklyn, NY.jpg Corvus brachyrhynchos Amerikan kargası
Cape crow.jpg Corvus capensis Kap kargası
Corvus caurinus (profile).jpg Corvus caurinus Kuzeybatı kargası
Corvus corone Alfred hoar frost JdP 20191231.jpg Corvus corone Leş kargası
Corvus coronoides Avustralya kuzgunu
Thick-billed-Ravens.jpg Corvus crassirostris Kalın gagalı kuzgun
Chihuahuan Raven (18563183721).jpg Corvus cryptoleucus Chihuahuan kuzgunu
Indian Jungle Crow in Kerala.jpg Corvus culminatus Hint orman kargası
Corvus edithae Somali kargası
Corvus enca celebensis.JPG Corvus enca İnce gagalı karga
Flores Crow (Corvus florensis) (8074132731) (cropped).jpg Corvus florensis Flores kargası
Corvus fuscicapillus Kahverengi başlı karga
Corvus hawaiiensis Hawai kargası
Corvus imparatus Tamaulipas kargası
Fotoğraf koyulmadı Corvus insularis Bismarck kargası
Corvus jamaicensis Jamaika kargası
Mariana Crow Corvus kubaryi.jpg Corvus kubaryi Mariana kargası
DR White-necked Crow.jpg Corvus leucognaphalus Beyaz boyunlu karga
Corvus levaillantii Doğu orman kargası
Large-billed Crow Corvus macrorhynchos japonensis by Dr. Raju Kasambe DSCN4907 (15).jpg Corvus macrorhynchos Büyük gagalı karga
Fotoğraf koyulmadı Corvus meeki Begonvil kargası
Corvus mellori.jpg Corvus mellori Küçük kuzgun
Corvus moneduloides.jpg Corvus moneduloides Yeni Kaledonya kargası
Cuban Crow - Zapata, Cuba (cropped).jpg Corvus nasicus Küba kargası
Corvus orru Avustralya kargası
Fish-Crow-Up-Close-Portrait.jpg Corvus ossifragus Balık kargası
Corvus palmarum.jpg Corvus palmarum Palmiye kargası
Corvus rhipidurus Çöl kuzgunu
Brown-necked Raven (Corvus ruficollis).jpg Corvus ruficollis Kahverengi boyunlu kuzgun
Corvus sinaloae (cropped).jpg Corvus sinaloae Sinaloa kargası
House Crow Corvus splendens by Raju Kasambe DSCN0468 (7) 04.jpg Corvus splendens Ev kargası
Corvus tasmanicus Orman kuzgunu
20090908厦门-白颈鸦.jpg Corvus torquatus Yakalı karga
Fotoğraf koyulmadı Corvus tristis Boz karga
Corvus typicus.jpg Corvus typicus Şeritli karga
Fotoğraf koyulmadı Corvus unicolor Banggai kargası
Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.90612 c T - Corvus validus Bonaparte, 1850 - Corvidae - skin - preserved specimen.jpeg Corvus validus Uzun gagalı karga
Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.14748 2 - Corvus enca violaceus Bonaparte, 1851 - Corvidae - bird skin specimen.jpeg Corvus violaceus Menekşe kargası
Macrocorax woodfordi.jpg Corvus woodfordi Beyaz gagalı karga

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "kuzgun." Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu. Erişim: 23 Aralık 2011
  2. ^ Kübra Eskigün. "Klasik Türk Şiirinde Efsanevi Kuşlar" (PDF). kutuphane.ksu.edu.tr. 16 Haziran 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2009. 
  3. ^ "Zeka". 10 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Avrupa Saksağanı ve Ayna". 1 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ "Taş ve Kuzgun". 10 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "Kuzgun ve Hafıza". 1 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ "Robot Karga'nın yaptıklarını gören tecrübesiz genç kuşlar daha kolay öğrenir". 20 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ "Kaledonya Kargası ve Yaptığı Aletler". 20 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "Kaledonya kargasının farklı taktiği". 9 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ "Kuzgunların Zekası". 21 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ "Kargalar derin düşünebilir ve geleceği öngörüp plan yapabilirler". 18 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ "Kargaların yuvalama şekli". 4 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "26:31. saniyede kıyafet askılığı çalıyor". 1 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ "Kargalar sosyal olarak tek eşli, genetik olarak karışık olarak tanımlanır". 2 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Karga Yaşamı Hakkında". 7 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  16. ^ "Karagaların Cinsel Olgunluk Yaşı". 11 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^ "Saksağanların Cenaze Töreni". 6 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  18. ^ "Kargalar ve parlak cisimler". 11 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ "Kargalar insanlar gibi bazen kendi türlerini öldürebilir". 11 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  20. ^ "Bu videoda karga kendi türünü öldürüyor Not:Bu tür absürt olayların olma olasılığı Amerikan kargalarında daha fazladır çünkü sürü üyeleri fazladır bu yüzden yiyecek sıkıntısı ve rekabet vardır. Ama hiçbir karga kendi sürü üyesini/ailesini öldürmez bu videodaki kuş yabancı bir kargadır". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.  40. harf sırasında bulunan |başlık= parametresi line feed character içeriyor (yardım)
  21. ^ "Karga tavşan avlamış yiyor". 20 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  22. ^ "Karga Diyeti". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  23. ^ "Karga şahinin yiyeceğini çalmaya çalışıyor". 14 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ "Kedilerden yiyecek çalmak için uğraşıyorlar". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  25. ^ "Karga ve virüs Kaeli". 7 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  26. ^ "Karga ve Virüs". 6 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Üreme Şekli, Yaşamı: https://en.wikipedia.org/wiki/Corvidae https://en.wikipedia.org/wiki/Corvidae#Reproduction

2. Davranışları, Zekası: https://en.wikipedia.org/wiki/Corvus, https://www.youtube.com/watch?v=cbSu2PXOTOc&t=108s

Bu belgeselde orman kargaları yuva yapmak için kıyafet askılıklarını kullanıyor: ''https://www.youtube.com/watch?v=zGYII1XbE4U&t=1607s.'' https://www.youtube.com/watch?v=YwXKNMI9sGU https://www.youtube.com/watch?v=Sng1oV_uDzM https://www.youtube.com/watch?v=AVaITA7eBZE&t=12s

3. Görsel Hafıza hakkında: https://www.youtube.com/watch?v=mRwSC5eHQzA

4. Yeni Kaledonya kargaları ve yaptığı Aletler https://www.youtube.com/watch?v=UZM9GpLXepU

5. Bu videoda çubukla larvaları dürtüp kızdırarak çubuğu ısırmasını sağlıyor ve yukarı çekip yiyor: ''https://www.youtube.com/watch?v=xwVhrrDvwPM''. Kargalar birbirlerine yeni şeyler öğretebilir bilgiyi nesilden nesle aktarabilir bu videoda robot karganın yaptıklarını başka kargalar uygulayıp öğrenebilir: ''https://www.youtube.com/watch?v=8LaCfp2ugHU''

6. Kuzgunların su seviyesini yükseltip yiyecekli kaba ulaştığı video: ''https://www.youtube.com/watch?v=lrYPm6DD44M''

7. Kargalar hakkında bilimsel çoğu şeyler yazan en iyi site John Marzluff(Vahşi Yaşam Biyoloğu)' un doktora sonrası araştırma öğrencisi Kaeli Swift'in yazıları: https://corvidresearch.blog/about/ https://corvidresearch.blog/faqs-about-crows/ https://corvidresearch.blog/faqs-about-crows/#crow-murder https://corvidresearch.blog/2016/03/29/everything-you-want-to-know-about-crow-nests/

8. Kargaların Beslenmesi: https://corvidresearch.blog/2016/02/17/crow-curiosities-what-do-crows-eat/

9. Pica cinsinden bir saksağan kendini aynada tanığı video: https://www.youtube.com/watch?v=HRVGA9zxXzk

10. Karga Zekası 5-7 yaş arasındaki çocuklarla eş olabilir: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0092895

11. Yırtıcı kuşu rahatsız ettiği video: https://www.youtube.com/watch?v=DqFpx3mE9fQ&t=45s

12. Kargalar ve Hediyeler: https://www.youtube.com/watch?v=HWXe7Js6GnI&t=129s