Köseler, Artvin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Köseler
Artvin
Artvin
Artvin üzerinde Köseler
Köseler
Köseler
Köseler'in Artvin'deki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Artvin
İlçe Merkez
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Rakım 1,020 m (3.340 ft)
Nüfus
 (2021)
 • Toplam 21
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0466
İl plaka kodu 08
Posta kodu 08100

Köseler, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Köseler köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Giyeshane (كییسخانە) ve Geyishana gibi biçimlerde geçer.[3][4] Bazı Gürcüce kaynaklarda da Türkçe yazılışına benzer biçimde Gioshane (გიოსხანე) ve Geishana (გეისხანა) olarak verilmiştir.[5][6] Klarceti bölgesi üzerine bir kaynak ise, köyün eski adını Şagora (შაგორა) olarak vermiştir.[7] Köseler köyünde Didvenahi (დიდვენახი), Geikana (გეიყანა), Oçubeti (ოჩუბეთი), Bagati (ბაგათი), Şertumi (შერთუმი), Koriskana (ქორისყანა), Modrekili (მოდრეკილი), Naşobi (ნაშობი), Heviskana (ხევისყანა) gibi yer adları buranın eski bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.[5] 93 Harbi'nin ardından Artvin bölgesine hakim olan Ruslar köyü Giashane (Гиасхане) adıyla kaydetmiştir.[8]

Köseler, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Klarceti, Gürcü Krallığı'nın prensliklerinden biriydi ve bu prensliğin merkezi Artanuci idi. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ilk yarısında Gürcülerden ele geçirdi.[9] Köy Osmanlı idaresinde Çıldır Eyaleti içinde yer alıyordu.

Geyishana, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusların eline geçti. 1886 yılında yapılan nüfus tespiti sırasında Artvin sancağının (okrug) Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazada Gurcani nahiyesinin (сельское общество: kırsal topluluk) beş köyünden biriydi. Köyde 154 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti.[8]

Geyishana, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükümetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla Geyishana köyünü de kapsayan Artvin ile Ardahan bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.[10]

Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfusu tespitinede köy "Kiyashane" adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada Geyishana Artvin livasının merkez kazasına bağlı Sirya nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş olan 49 kişiden oluşuyordu.[11] 1886 yılıyla kıyaslandığında nüfusun iyice azalmış olduğu görülmektedir. Geyishana veya Giashane Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Köseler olarak değiştirildi. Artvin vilayetinde 1926 yılında yapılan nüfus tespitinde köyde 16 hanede 69 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Köseler, Artvin vilayetinin merkez kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[12] 1935 genel nüfus sayımında Köseler, ayrı bir köy olarak yer almamıştır.[13] Bu tarihten kısa bir süre önce Okumuşlar köyüne bir mahalle olarak bağlandığı anlaşılmaktadır. Nitekim 1958 yılında Okumuşlar'dan ayrılarak Köseler'e yeniden köy statüsü verilmiştir.[4] Bir köy olarak 1955 genel nüfus tespitinde yer almayıp 1960 genel sayımında "Köseler (Geyikhane)" adıyla geçmesi de bunu göstermektedir. Bu sırada Köseler, Artvin ilinin merkez kazasına bağlı Sirya bucağının bir köyüydü. Nüfusu 190 kişiden oluşuyordu.[14][15]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Köseler köyü, il merkezi Artvin'e 42 km uzaklıktadır.[16]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2021 36[2]
2020 21[2]
2019 24[2]
2018 35[2]
2017 18[2]
2016 20[2]
2015 20[2]
2014 29[2]
2013 38[2]
2012 12[2]
2011 19[2]
2010 22[2]
2009 28[2]
2008 28[2]
2007 27[2]
2000 63[16]
1990 121[16]
1985 130[16]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Koseler, Turkey Page". Fallingrain.com. 6 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2022. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "Artvin Merkez Köseler Köy Nüfusu". Nufusune.com. 1 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2022. 
  3. ^ "Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 113". 29 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2021. 
  4. ^ a b Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 120, ISBN 978-605-5708-85-6.
  5. ^ a b 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 173 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
  6. ^ Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 488, ISBN 9789941478178.
  7. ^ Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 176. 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8969-5
  8. ^ a b ""Artvin kazası (1886 Yılı)" (Rusça)". 25 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  9. ^ "Roland Topçişvili, Gürcülerin Etnik Tarihi ve Gürcistan'ın Tarihsel-Etnografik Bölgeleri (Gürcüce), 2002, s. 66-67". 16 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2021. 
  10. ^ "Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1969, 3 Cilt, 2. cilt s. 489". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2021. 
  11. ^ "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Kasım 2021. 
  12. ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010, s. 141, ISBN 978-9944-197-52-6.
  13. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 254" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Kasım 2021. 
  14. ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1961). "1955 Genel Nüfus Sayımı: Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  15. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1963). "1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  16. ^ a b c d "Köseler Köyü". YerelNet.org.tr. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]