Saab JAS 39 Gripen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(JAS-39 Gripen sayfasından yönlendirildi)
JAS 39 Gripen
Swedish JAS-39 Gripen landing.jpg
Türü Çok Maksatlı
Ulusal köken  İsveç
Üretici Saab
İlk uçuş 9 Aralık 1988
Hizmete giriş 1 Kasım 1997
Durumu Etkin hizmette
Ana kullanıcı İsveç Hava Kuvvetleri
Diğer kullanıcılar Güney Afrika Hava Kuvvetleri
Çek Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri
Macaristan Hava Kuvvetleri
Brezilya Hava Kuvvetleri
Üretim sayısı 235
Birim maliyeti US$ 40-60 milyon

Saab JAS 39 "Gripen" İsveç uzay ve havacılık şirketi Saab tarafından üretilen hafif tek motorlu çok maksatlı savaş uçağıdır. İsveç hava kuvvetlerindeki Saab 35 Draken ve 37 Viggen uçaklarının yerini alması için tasarlanmıştır. Uçak şu anda İsveç, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Güney Afrika ve Brezilya hava kuvvetlerinin hizmetindedir.

Dizaynında performans, etkinlik ve hava muhaberelerinde hayatta kalma özellikleri öne çıkmıştır. JAS'ın açılımı söyledir. Jakt (hava-hava), Attack (hava-yer) ve Spaning (gözetleme). İsveç'in F-16 veya F/A-18 alımı yerine üretmeyi tercih ettiği bir uçaktır.

Eurofighter ve Rafale uçakları bu uçağın aerodinamiği temel alarak geliştirilmiştir. Programlanabilir aviyonikleri ve Elektronik savaş kitleri uçağın standard ekipmanlarındandır. Çok kısa pistlerden kalkabilir. Hatta ilginç olarak sivil karayollarına bile iniş yapabilir. Yerdeyken yakıt aktarımı ve silah yenileme prosedürü 10 dakikada 5 kişilik ekiple tamamlanabilir. Uçağın önemli bir özelliği ise 45 milyon dolarlık fiyatıdır ve Eurofighter ve Rafale gibi uçaklarla kıyaslandığında bu rakam oldukça ekonomiktir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Saab 39 Gripen, 1988 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirdi ve 1996 yılında İsveç Hava Kuvvetlerinde JAS 39 adı ile aktif hizmete girdi. Gripen, isveç hava kuvvetlerinin çok rollü savaş uçağı olarak tasarlanmış ilk uçaktır. JAS, kısaltmasını bu özelliğinden almaktadır. JAS, jakt, attack ve spaning kelimelerin kısaltmasıdır. Bu sözcükler İsveççede avcı, saldırı ve keşif demektir. Avcı, bombardıman ve keşif rollerini temsil eder.

Gripen'in geliştirilmesinde, uçağın her üç rolde de ödün vermeden mükemmel şekilde çalışması İsveç makamlarının bir isteğiydi. Sadece bir uçak modeli kullanmak ve aynı zamanda önceki savaş uçağı türlerine göre daha düşük satın alma ve bakım maliyetleriyle birinci sınıf bir uçak almak istediler. Aslında, nesilden nesile daha önce büyüyen maliyet eğrisi kırıldı.

Geliştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Gripen uçağı 800 metre gibi oldukça kısa pistlere iniş yapabilir ve bu uzunluktaki pistlerden havalanabilir. Bu pistler özel gereksinimler içermez. Bu yüzden yeterli uzunluktaki karayolları ve bombalanan havalimanları iniş kalkış işleri için uygundur. Bu özellik tesadüfi değildir. İsveç Hava Kuvvetleri tarafından yapılan tavsiyeler üzerine uçak tasarlanırken dikkat edilen en önemli unsurlardan biridir.

Tayland Kraliyet Hava Kuvvetleri JAS-39D çift kişilik modeli, 2016

Gripen'in ilk modelleri JAS 39 A/B olarak adlandırılır. Tek koltuklu versiyon için A ve 2 koltuklu versiyon için B kullanılır. Daha sonra Gripen C/D adı verilen versiyonlar geliştirildi. Bu versiyonlar NATO standartlarına uygun hale getirilmiştir ve diğer özelliklerin yanı sıra yakıt ikmali yapılabilirler.

Gripen NG[değiştir | kaynağı değiştir]

Gripen Next Generation projesi, eski modellerin kötü yanlarını kapatıp yeni modeller geliştirmek için 2000'li yıllarda başlatıldı. Yapılan çalışmaların ardından 2016 yılında SAAB tarafından JAS 39 modelinin güncellenmiş yeni sürümü Gripen E duyuruldu.[1] Gripen E versiyonunun 2018 yılında uçuşa hazır olacağı ve birçok yenilik sunacağı da aynı sunumda açıklandı. Bu yenilikler arasında, AESA radarı, daha güçlü motor, önemli ölçüde daha uzun menzil gibi biçok özellik bulunmaktaydı.

Gripen E, 15 Haziran 2017'de Saab'ın Linköping, İsveç'teki tesislerinde ilk uçuşunu gerçekleştirdi.[2]

Kullanıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Teknik özellikler (JAS 39E/F)[değiştir | kaynağı değiştir]

Brezilya'ya ait ilk Gripen E
Saab JAS 39 Gripen 3-view.svg

Veri kaynağı Saab Gripen,[3][4] Saab,[5][6][7] and Aviation Week.[8]

Genel özellikler

  • Mürettebat: 1 JAS 39E / 2 JAS 39F
  • Uzunluk: 15,2 m (49 ft 10 in) JAS 39E
159 m (522 ft) JAS 39F
  • Kanat açıklığı: 8,6 m (28 ft 3 in)
  • Yükseklik: 4,5 m (14 ft 9 in)
  • Kanat alanı: 30 m2 (320 ft2)
  • Boş ağırlık: 8.000 kg (17.637 lb)
  • Maksimum kalkış ağırlığı: 16.500 kg (36.376 lb)
  • Yakıt kapasitesi: 3.400 kg (7.500 lb) (dahili); 4535 L (3537 kg) Üç harici tank ile (2x1700L + 1x1135L)
  • Yük: 7.200 kg (15.900 lb)[9]
  • Güç kaynağı: 1 × General Electric RM16 (F414-GE-39E) artyakıcı turbofan motor, 61,83[10] kN (13.900 lbf) itme dry, 98 kN (22.000 lbf) with afterburner

Performans

  • Maksimum sürat: 2.460 km/sa (1.530 mph, 1.330 kn) +
  • Maksimum sürat: Mach 2
  • Muharebe menzili: 1.500 km (930 mi, 810 nmi) +
  • Yüksüz menzil: 4.000 km (2.500 mi, 2.200 nmi) +
  • Azami irtifa: 16.000 m (52.000 ft)
  • g sınırları: +9 -3
  • Kanat yükü: 283 kg/m2 (58 lb/ft2)
  • İtme/ağırlık: 1,04
  • Kalkış mesafesi: 500 m (1.640 ft)
  • İniş mesafesi: 600 m (1.969 ft)

Mühimmat

Aviyonik

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "PICTURES: Saab rolls out first Gripen E fighter – With video | Thai Military and Asian Region". web.archive.org. 13 Ağustos 2018. 13 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  2. ^ "Gripen E Next Generation Smart Fighter Makes Successful First Flight". The Aviationist (İngilizce). 16 Haziran 2017. 16 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  3. ^ Spick 2000, s. 431.
  4. ^ Williams 2003, s. 90.
  5. ^ "Gripen E/F", Gripen fighter system, Saab, 13 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 29 August 2019 .
  6. ^ "Gripen E in brief" (PDF). Saab. 15 Haziran 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  7. ^ "Gripen NG Performance, Facts and Figures" (PDF). Saab. 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  8. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Program Dossier: JAS 39 Gripen isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  9. ^ "Gripen: When Logic is Part of the Equation". Saab. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2022 – Defense IQ vasıtasıyla. 
  10. ^ "Natops flight manual navy model F/A-18E/F" (PDF). United States Department of the Navy. s. I-2-1. 31 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Ekim 2020 – Public intelligence vasıtasıyla. 
  11. ^ "Raven ES-05". Leonardo. 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ "Active Electronically Scanned Array (AESA) Fire Control Radar" (PDF). Leonardo. 4 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). 
  13. ^ "The AESA Radar will be assembled on Gripen". Leonardo. 3 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  14. ^ "Selex ES Raven AESA Radar on Gripen NG". Saab. 2015. 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Infrared Search & Track System" (PDF). Leonardo. 4 Ocak 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  16. ^ "Finmeccanica – Selex ES signs contract with Saab for the infrared search and track Skyward-G". Leonardo. 3 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  17. ^ YouTube'da HX Update Presentation - Gripen E/F And Globaleye For Finland? HX Challenge 2020 video