Esenler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Esenler
Esenler'in İstanbul'daki konumu
Esenler'in İstanbul'daki konumu
Ülke Türkiye
İl İstanbul
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Adil Karataş
 • Belediye başkanı Mehmet Tevfik Göksu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam 19 km² (7 mil²)
Rakım 80 m (260 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 444,561
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 212
İl plaka kodu 34

Esenler, İstanbul'un ilçelerinden biridir. Kuzeydoğuda Sultangazi, doğuda Gaziosmanpaşa, Bayrampaşa ve Zeytinburnu, batıda Bağcılar ve Başakşehir, güneyde Güngören ilçeleriyle sınırdır. Esenler, 17 mahalleden oluşmaktadır[3] ve yüzölçümü toplam 5.227 hektardır. Metris Cezaevi bu ilçede bulunmaktadır.

Esenler, çevresindeki ilçelerden farklı olarak, sanayi merkezi olmaktan çok bir yerleşim merkezi özelliğindedir. Esenler'i Davutpaşa yoluna bağlayan Ayazma yolu üzerindeki su kontrol kuyuları, şimdi Belediye oto Garajı olarak kullanılan Üçyüzlü, Ayazma Çeşmesi, Su Terazisi ve garaj içinde yıkık vaziyette olan Kilise güzel bir mimari örnek olarak karşımıza çıkar. Esenler Merkez Camisi'nin karşısındaki Kilise kalıntısı restore edilerek günümüzde Dijital Kütüphane olarak hizmet vermektedir.

İstanbul surlarının yıkılmasından sonra bu bölge toprakları askeri bakımdan önem kazanmıştır. İlçe tarihinin İstanbul Tarihi içinde mütalaa edilmesi gerekir. İlçe tarihi eser bakımından zengin sayılmaz. Bizans ve Osmanlı dönemine ait çeşme, su kemeri, su terazisi ve sebil günümüze ulaşan tarihi yapılardır. Bu eserlerin de kitabeleri tahrip edildiği için yapım tarihleri hakkında bilgi vermek mümkün değildir. Bunlar: Avas kemeri, Atışalanı Çeşmesi, Atışalanı Sebili, Menderes Çeşmesi (Litros Ayazması), Yavuz Selim Çeşmesi ve Nene Hatun Çeşmesi.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge, Bizanslılardan kalma bir yerleşim alanıdır. Bu bölgenin en eski ahalisi Litros ve Avas adlarıyla kurulan köylerde yaşayan Rumlardır. Bu devirde ahali tarafından Aretai yani Faziletler Tepesi olarak da bilinirdi.[4] Esenler veya Atışalanı Köyleri eski tarihlerde Bizans'ın şaşaalı devirlerinde İstanbul'un Türkler tarafından fethine kadar Bizans köyleri olup, Bizans İmparatorluğu'na türlü tarım ürünleri yetiştirerek ekonomik katkıda bulunmuşlardır. Osmanlı döneminde Mahmutbey nahiyesi içerisinde birer Rum yerleşim yeri olan Litros ve Avas köylerinin etnik yapısı, Lozan Antlaşması'yla değişmiştir. Cumhuriyet döneminde Rum kökenli halkın Yunanistan'a göç etmesiyle boşalan köylere, Doğu Makedonya'dan gelen mübadele göçmenlerini Türkler iskan ettirilmiştir. Uzun yıllar mübadele köyü konumunda kalan Litros ve Avas isimlerini 1930'lu yıllara kadar korumuştur. 1937-1940 yıllarında gerçekleştirilen değişiklikle Litros-Esenler, Avas-Atışalanı olarak Türkçeleştirilmiştir.

1969'da Esenler bir belde belediyesi statüsü almıştır. Yapılan seçimleri CHP'den Nadir Bayır kazanmıştır. Daha sonra 1973'te Adalet Partisi'nden Mustafa Yumak ve 1977'de yine CHP'den Çetin Aksoy belediye başkanlığı görevini yürütmüşlerdir.[5] 1980 askeri müdahalesinin ardından belediye lağvedilmiştir. Bundan sonra Bakırköy Belediyesi'ne bağlı şube müdürleri tarafından idare edilmiştir. 1992'de önce Güngören'e dahil edilmiş, ardından da 1993'te müstakil bir ilçe olarak belediye statüsüne tekrar kavuşmuştur.[6]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Atışalan Su Kemeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Avasköy Kemeri olarak da bilinen ve Esenlerde bulunan su kemerleri oldukça dikkat çekici tarihi yansıtmaktadır. Kitabelerinin şu anda tahrip olduğu bilinen bu su kemerlerinin hangi tarihte yapıldığı bilinmemektedir. Ama eldeki verilere bakılırsa, Mimar Sinan tarafından zamanında yer alan susuzluğu gidermek amacıyla yapıldığı düşünülmektedir.

Hünkar Kasrı[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı dönemine ait olan bu kasır önemli tarihi yapılardan biridir. Otağı ise Hümayum olarak bilinmektedir. Osmanlı mimarisini yakından görebileceğiniz Hünkar Kasrı Esenler’de görülmesi gereken önemli yerlerden biridir. İç ve dış mimarisi de oldukça dikkat çekici olmaktadır.

Davutpaşa Kışlası[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul'u ise Edirne’ye bağlayan otoyolun üzerinde bulunan Davutpaşa Kışlası dikkat çekici tarihi mekanlardan biri olmaktadır. Davutpaşa Kışlası Cumhuriyet Döneminde de 1999 yılına kadar kışla olarak kullanılmıştır. Çeşitli zamanlarda onarım gören bina günümüze sağlam olarak ulaşmıştır. Davutpaşa Kışlası görülmesi gereken yerlerdendir. Kışlanın hemen karşısında bulunan Davutpaşa Fırını II. Abdülhamit tarafından yaptırılmıştır.

Litros Aya Yorgi Kilisesi[değiştir | kaynağı değiştir]

19. yüzyılın başında kurulmuştur. Kalıntıları restorasyonla Adnan Büyükdeniz Dijital Kütüphanesi olarak 2010 yılında kullanıma açılmıştır.[7]

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerel Seçimler
Esenler Belediye Başkanları ve Partileri[8]
Yıl Belediye Başkanı Parti Oy Oranı
1994 Mehmet Öcalan RP %36,32
1999 Mehmet Öcalan FP %39,18
2004 Mehmet Öcalan AK Parti %42,11
2009 Mehmet Tevfik Göksu AK Parti %47,34
2014 Mehmet Tevfik Göksu AK Parti %62,30
2019 Mehmet Tevfik Göksu AK Parti %74,55

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel Seçimler
Yıl Parti Oy Oranı
1995 RP %36
1999 FP %32
2002 AK Parti %53
2007 AK Parti %60
2011 AK Parti %64
Haziran 2015 AK Parti %55
Kasım 2015 AK Parti %65
2018 AK Parti %57

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam
1935[9] 604
1940[9] 860
1945[10] 539
1950[11] 312
1955[12] 331
1960[13] 3.482
1965[14] 10.709
1970[15] 31.382
1975[16] 49.379
1980[17] 68.509
1985[9] 154.380
1990[9] 213.970
2000[18] 380.709
2007[19] 517.235
2008[20] 464.557
2009[21] 459.980
2010[22] 461.072
2011[23] 461.382
2012[24] 458.694
2013[25] 461.621
2014[26] 458.857
2015[27] 459.983
2016[28] 457.231

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Otoyol 3, ilçe için önemli bir karayolu ulaşımı sağlamaktadır. Toplu taşıma hizmeti sağlayan otobüs hatlarının çoğu bu otoyolu kullanmaktadır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Erokspor'un 2017'de Esenler'e taşınması ve Esenler Erokspor adını alması, ilçenin 3. Lig'de temsil edilmesini sağlamıştır.[29] Takım, maçlarını Kemer mahallesinde bulunan Esenler Stadında oynamaktadır. Bunun yanında Atışalanıspor, Esenler Kent Yıldızspor, Esenler Tokatspor, Esenler Turgutreis Gençlikspor, Esenlerspor, İstanbul Sivasspor, Öz Yavuzselimspor ve Üçyüzlüspor gibi amatör futbol kulüpleri de bulunmaktadır.[30] İlçede üç büyüklerin spor okulları da vardır.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Esenler otogarından görüntüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "6/11" (PDF). 5 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2012. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2012. 
  3. ^ "Esenler'in 17. Mahalle Muhtarı Hülya Demiryürek". 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Rüzgarla İyi Geçinmek. s. 16. 
  5. ^ "VARDAR İLE BİR ÖMÜR SİYASET…". 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2020. 
  6. ^ "Esenler Nostalji | Esenler Tarihi". 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ Esenler'in Tarihi. ss. 66-73. 
  8. ^ "yerelnet.org.tr, Esenler Belediyesi". 20 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2014. 
  9. ^ a b c d "Nüfus Bilgileri". esenler.bel.tr. 3 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  10. ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1948). "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  11. ^ Başvekâlet İstatistik Umum Müdürlüğü (1954). "1950 Umumî Nüfus Sayımı: Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibariyle Nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  12. ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1961). "1955 Genel Nüfus Sayımı: Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibariyle nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  13. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1963). "1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibariyle nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  14. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  15. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  16. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  17. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  18. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  25. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  26. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  27. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  28. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 
  29. ^ "Esenler Erokspor Tarihçesi". 15 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  30. ^ "http://www.amatorfutbol.org/stadyum/istanbul/esenlerilcestadi-302.html". 26 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.  |başlık= dış bağlantı (yardım)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]