Celile

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Celile bölgesi

Celile, (İbranice: הגליל‎‎, HaGalil; Arapça: الجليل‎‎, el-Celîl) İsrail'in kuzeyinde bir bölgedir. Geleneksel olarak Yukarı Celile (İbranice: גליל עליון‎‎ Galil Elyon) ve Aşağı Celile (İbranice: גליל תחתון‎‎ Galil Tahton) olmak üzere ikiye ayrılır. Günümüzde, Celile ismi, İsrail'de Karmel Dağı'nın kuzeydoğusundaki bölgeyi kastetmek için kullanılır. Kuzeyde Antik Dan kentinden Hermon Dağı'nın yamaçlarına, Lübnan Dağı'ndan güneyde Karmel Dağı'nın sırtlarına ve Cenin'in kuzeyindeki Fakua Dağı'na, doğuda Ürdün Vadisi'nden batıda Yizrael Vadisi'ne ve Akdeniz kıyısında Akka kentine, güneydoğuda Bet Şean'dan kuzeydoğuda Taberiye Gölü'ne kadar uzanan, Hula Vadisi'ni de içine alan bölgedir. Bu tanımlama ile, Celile bölgesi, İsrail'in Kuzey Bölgesi'nin, Golan Tepelerinin ve Menaşe Tepelerinin büyük kısmı ile çakışıktır. Ancak Kiryat Tivon'u içine almaz. Batı Celile (İbranice: גליל מערבי‎‎ Galil Mâravi) ismi, Yukarı Celile'nin batı kısımlarını, kıyılarını ve Aşağı Celile'nin kuzeybatısını belirtmek için kullanılmaktadır. Akka idari biriminin de büyük kısmını içine almaktadır. Celile Sapı denilen bölge, İsrail’in kuzeydoğusunda kuzeye doğru uzanmaktadır. Batısında Lübnan, Yukarı Celile’nin Hula Vadisi ve Ramot Naftali Dağları vardır. Tarihsel olarak, Lübnan’ın güneyinde Litani Nehrinin doğu-batı yönünde aktığı kısımda, nehrin güneyinde kalan bölge de Celile’ye dâhil kabul edilir.

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge için Celile ismine rastlanan en eski kaynak Tanah'tır.[1] Celile'nin büyük kısmı ile çakışık olan Naftali bölgesi, Vadedilmiş Toprakların oniki İsrail boyu arasında paylaştırılması sırasında Naftali boyuna düşen bölgedir.[2] Bölgenin Türkçe'deki ismi Arapça el-Celîl versiyonundan gelmektedir. Arapça isim de İbranice HaGalil'den (הגליל) gelmektedir. Bunun kelime kökeni galildir. Anlamı, "bir yerleşim bölgesi" veya "daire"dir. Kelimenin muzaf kalıpta kullanımı galil hagoyim (גְּלִיל הַגּוֹיִם) Yeşeya 8:23'te görülmektedir.[3]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Celile’nin büyük kısmı 500 ilâ 700 metre civarında yüksekliklere sahip kayalık arazidir. Tabur Dağı ve Meron Dağı bölgenin önemli dağlarıdır. İsrail’in diğer yerlerine nazaran Celile’nin sıcaklığı görece düşüktür ve çok yağış almaktadır. Bu iklimin bir sonucu olarak bölgede vahşi hayat ve bitki örtüsü zengindir. Ayrıca, her sene göçmen kuşlar soğuk iklimlerden Afrika’ya yolculuk ederken ve daha sonra geri dönüşlerinde Hula-Ürdün koridorunu kullanırlar. Bölgedeki ırmaklar ve –özellikle Yukarı Galile’deki- şelaleler, geniş yeşil araziler ve renkli kır çiçekleri, Kutsal Kitap ile alâkalı kentler bölgeyi önemli bir turistik mekâna dönüştürmektedir.

Yüksek yağış miktarı (900-1200 mm), ılıman sıcaklıklar ve yüksek dağlardan dolayı (Meron Dağı 1000-1208 m. civarındadır), Yukarı Celile’nin ayırt edici bitki örtüsü bulunmaktadır. Bunların başında içinde dikenli ardıç (Juniperus oxycedrus), Lübnan sediri (Cedrus libani), siklamenler, şakayıklar ve bazı zamanlar Meron Dağı’nda görülen mor çiçekli ormangülü sayılabilir.

Nasıralı İsa[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Nasıra

Celile bölgesindeki Nasıra kasabası, Kitab-ı Mukaddes'te Meryem ve Marangoz Yusuf'un memleketi olarak geçer. İsa'nın çocukluğunun geçtiği yerdir ve Hristiyanlıktaki en önemli hac merkezlerinden birisidir. Nasıra'ya atfen İsa'ya Hristiyanlıkta "Nasıralı İsa" da denir. Bununla birlikte İsa'nın Filistin'deki Beytüllahim kasabasında doğduğuna inanılır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Celile ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

  1. ^ Örnek için bkz. Yuşa, 21:32
  2. ^ "Ancient Jewish History: The Twelve Tribes of Israel", Jewish Virtual Library; Erişim Tarihi: 08 Aralık 2016
  3. ^ Isaiah, 8:23