Zodyak kuşağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Burç (takımyıldız) sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi ekvator üzerinde (mavi-beyaz) hareket ettirildiğinde, Güneş ekliptik (kırmızı) üzerinde hareket ediyormuş gibi görünür.

Astronomide zodyak, ekliptiğin her iki yanında 9° uzanan, Ay'ın ve ana gezegenlerin yörüngelerini kapsayan bir kuşağı ifade eder.[1] Ekliptik üzerinde merkezlenen gökyüzü koordinat merkezinin bir özelliğidir (Dünya yörüngesinin düzlemi ve Güneş'in aşikar yolu), ekinoks noktasının doğusunda derece cinsinden ölçülen gök boylamının (ekliptik ve ekvatorun artan kesişimi) ölçülen değeridir.[2]

Ölçümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneş'in her yıl yaklaşık 21 Mart'ta gerçekleşen ekinoks üzerine gelmesi tarihsel açıdan birinci dereceden Aries'in ilk noktası olarak bilinen ölçümün başlangıç noktasını tanımlar. Ekliptik boyunca ilk 30°'lik devinimin etkisi görülebilir takımyıldızların arka plânından ilkbahar noktasına doğru hareket ettiğinden beri sözde Aries'in zodyak sembolü olarak ifade edilir (şu anda yaklaşık olarak, MS 2. yüzyıldan beri Pisces takımyıldızının sonuna yerleşmiştir).[3] Ekliptiğin 30° sonrası ise sözde Taurus'un zodyak sembolü olarak ifade edilir ve bu zodyağın yirmi sembolü boyunca böylece sürer, böylece her biri zodyağın büyük çemberinin 1/12'sini (30°) tutar. Zodyak sembolleri, ölçüleri ve boyutları belirsiz daima olduklarından zodyak dolaylarında olan takımyıldızların sınırlarını belirlemek için hiç kullanılmadı.[1]

Gök boylamını özel simgeler içinde ölçme kuralı 19. yüzyılın ortalarına kadar hâlâ kullanılıyordu[4] ama günümüzde modern astronomi gök boylamının derecelerini her simge içinde 0°'dan 30°'ye numaralandırmak yerine 0°'dan 360°'ye numaralandırır.

Zodyağın astronomik ölçümü belirlemek için bir araç olarak kullanımı Batı astronomları tarafından Rönesans'a kadar gök konumlarını belirlemek için bir yöntem olarak kalageldi, sonrasında yerini astronomik konumları gök boylamı ve gök enleminin ekliptik temelli tanımları yerine bahar açısı ve sapma ile ölçen ekvatoral koordinat sistemine bıraktı.[3]

Zodyak kuşağındaki takımyıldızlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Zodyak kuşağında 13 takımyıldız bulunmaktadır. Bunlar Capricornus, Aquarius, Pisces, Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libra, Scorpius, Sagittarius, Ophiuchus'tur.[5]

Takımyıldızın adı Kısaltması Temsili Güneş'in geçtiği tarihler[6] Güneş'in geçme süresi
Aries Ari Aries constellation map.png 19 Nisan13 Mayıs 25 gün
Taurus Tau Taurus constellation map.png 14 Mayıs19 Haziran 37 gün
Gemini Gem Gemini constellation map.png 20 Haziran20 Temmuz 31 gün
Cancer Can Cancer constellation map.png 21 Temmuz9 Ağustos 20 gün
Leo Leo Leo constellation map.png 10 Ağustos15 Eylül 37 gün
Virgo Vir Virgo constellation map.png 16 Eylül30 Ekim 45 gün
Libra Lib Libra constellation map.png 31 Ekim22 Kasım 23 gün
Scorpius Sco Scorpius constellation map.png 23 Kasım29 Kasım ~7 gün
Ophiuchus Oph Ophiuchus constellation map.png 30 Kasım17 Aralık 18 gün
Sagittarius Sgr Sagittarius constellation map.png 18 Aralık19 Ocak 32 gün
Capricornus Cap Capricornus constellation map.png 20 Ocak15 Şubat 28 gün
Aquarius Aqr Aquarius constellation map.png 16 Şubat11 Mart 24 gün
Pisces Psc Pisces constellation map.png 12 Mart18 Nisan 38 gün

Diğer kullanımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Zodyak kelimesi ayrıca gezegenlerin arasında hareket eden toz tanelerinin Zodyak bulutunu ve onlardan yansıyan güneş ışığı olan Zodyak ışığını tanımlamak için kullanılır.

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Encyclopædia Britannica. "Zodiac". 2 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150502230613/http://www.britannica.com:80/EBchecked/topic/657680/zodiac. Erişim tarihi: 7 May 2015. 
  2. ^ Encyclopædia Britannica. "Ecliptic". 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150428114741/http://www.britannica.com:80/EBchecked/topic/178159/ecliptic. Erişim tarihi: 7 May 2015. 
  3. ^ a b Encyclopædia Britannica. "Astronomical map". 18 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150518065355/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40018/astronomical-map/52787/The-ecliptic-system. Erişim tarihi: 7 May 2015. 
  4. ^ G. Rubie (1830). The British Celestial Atlas. London: Baldwin & Cradock. s. 79. https://books.google.co.uk/books?id=KDEAAAAAQAAJ&dq=celestial%20longitude%20signs&pg=PA79#v=onepage&q&f=false. Erişim tarihi: 7 May 2015. 
  5. ^ Chris Dolan. "The 13 Constellations of the Zodiac". The Constellations and their Stars. University of Wisconsin–Madison. 31 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160331233630/http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/extra/Zodiac.html. Erişim tarihi: 9 Haziran 2016.  Eserin tamamı için "The Constellations and their Stars". 18 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151118212346/http://www.astro.wisc.edu:80/~dolan/constellations/constellations.html. Erişim tarihi: 9 Haziran 2016.  Yazarın kullandığı referanslar için "References". 14 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160414040822/http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/references.html. Erişim tarihi: 9 Haziran 2016. 
  6. ^ Kondraşov A. P., Strenalyuk Y. V. En son gerekli bilgiler kılavuzu Rusça: Новейший справочник необходимых знаний, S. 71, RIPOL Klasikleri, 2006.