Arne Næss

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Arne Næss
Arne Næss, 2003 (cropped).jpg
Doğumu Arne Dekke Eide Næss
27 Ocak 1912
Slemdal, Oslo, Norveç
Ölümü 12 Ocak 2009
Oslo, Norveç
Önemli fikirleri Derin ekoloji, ekozofi

Arne Dekke Eide Næss ( /ˈɑːrnə ˈnɛs/ AR-nə-_-NESS ; Norveççe: [ˈNɛsː]rwegian: [ˈNɛsː] ; 27 Ocak 1912 –12 Ocak 2009), derin ekoloji " terimini icat eden ve yirminci yüzyılın sonlarındaki çevre hareketi içinde önemli bir entelektüel ve ilham verici figür olan Norveçli bir filozoftu.[1] Næss, Rachel Carson'un 1962 tarihli Sessiz Bahar kitabını derin ekoloji vizyonunda anahtar bir etki olarak gösterdi. Næss, ekolojik vizyonunu Gandhi'nin şiddetsizliğiyle birleştirdi ve birkaç kez doğrudan eyleme katıldı.

Næss, savaş sonrası erken dönemin Batılı çevre gruplarının, zamanın çevre sorunları hakkında halkı bilinçlendirirken, büyük ölçüde bu sorunların altında yatan kültürel ve felsefi arka plan olduğunu savunduğu şeyi kavrayamadıklarını ve bunlara hitap edemediklerini söyledi. Naess, yirminci yüzyılın çevresel krizinin, modern batı gelişmiş toplumlarında kabul edilmeyen bazı sözsüz felsefi varsayımlar ve tutumlar nedeniyle ortaya çıktığına inanıyordu.[2]

Næss, Christine (Dekke) ve Ragnar Eide Næss'in oğlu olarak Slemdal, Oslo, Norveç'te doğdu.[3] 1939'da Næss, Oslo Üniversitesi'ne profesör olarak atanan en genç kişiydi ve o sırada ülkedeki tek felsefe profesörü idi.[4] 1950'de 7708 metrelik Tirich Mir'e ilk tırmanışını gerçekleştirdi. Hallingskarvet masifindeki Tvergastein kulübesinin baş harfi T, Ekozofi T'nin adının belirlenmesinde önemli bir rol oynadı.[5] 1958'de Inquiry disiplinlerarası felsefe dergisini kurdu.[6]

Profesör Arne Næss, 2003'te Norveç Yeşiller Partisi için kampanya yürütüyor

1970'te çok sayıda protestocuyla birlikte, Norveç fiyordundaki bir şelale olan Mardalsfossen önündeki kayalara zincirlendi ve bir baraj inşa etme planları düşene kadar inmeyi reddetti. Göstericiler polis tarafından götürülmesine ve sonunda baraj inşa edilmesine rağmen, gösteri Norveç çevreciliğinin daha aktivist bir aşamasını başlattı.[7]

1996'da 'küçük Nobel' olarak bilinen İsveç Akademisi Nordik Ödülü'nü kazandı. 2005 yılında, sosyal açıdan yararlı çalışmalar için St. Olav Kraliyet Norveç Nişanı Yıldızlı Komutanı olarak ödüllendirildi . Næss'in 2005 yılında Norveç Yeşiller Partisi'yle küçük bir siyasi deneyimi oldu.[8]

Felsefesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Næss'in Erkenntnis und wissenschaftliches Verhalten (1936), savaş sonrası analitik felsefeye aşina olan birçok temayı öngördü.[9] Næss'ün 1950'lerden kalma ana felsefi eseri "Yorumlama ve Kesinlik" başlığını taşıyordu. Bu, küme teorisinin, Anlamın Anlamı Charles Kay Ogden gibi anlambilimcilerin çalışmalarını genişleterek dil yorumlama sorunlarına bir uygulamasıydı. Bunu açıklamanın basit bir yolu, herhangi bir ifadenin (kelime, kelime öbeği veya cümle), geçerli dil normlarına, belirli kişilerin veya kullanıcı gruplarının özelliklerine ve içinde bulunduğu dil durumuna bağlı olarak farklı potansiyel yorumlara sahip olarak kabul edilebileceğidir. ifade gerçekleşti. Bu farklı yorumlar, orijinal ifadenin alt kümeleri olarak temsil edilen daha kesin bir dille formüle edilecektir. Her alt küme, sırayla başka alt kümelere (teorik olarak sonsuz) sahip olabilir. Bu yorum kavramsallaştırmasının avantajları çeşitlidir. Olası yorumun sistematik bir şekilde gösterilmesini sağlar ve hangilerinin giderek daha az "makul yorumlar" olduğunu değerlendirmeyi mümkün kılar. Dil belirsizliğini, gereksiz genellemeyi, birleştirme, sözde anlaşma ve etkili iletişimi göstermek için mantıksal bir araçtır.[10]

Ekozofi T[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekozofi T, derin ekolojiden farklı olarak, aslında onun kişisel felsefesinin adıydı. Warwick Fox gibi diğerleri, derin ekolojiyi Næss'in kişisel inançları olan ekozofi T'ye bağlılık olarak yorumladılar . T birçok kitabını yazdığı bir dağ kulübesi olan Tvergastein'e atıfta bulundu ve Næss'in herkesin kendi felsefesini geliştirmesi gerektiği görüşünü yansıtıyordu.[11]

Næss'in ekozofisi kendini gerçekleştirme olarak özetlenebilir. Næss'e göre, ister insan, ister hayvan, ister bitki, her canlı yaşama ve çiçek açma hakkına eşittir.[12] Næss, kendini gerçekleştirme yoluyla insanların, yalnızca kendileri olmaktan farklı olarak Dünya ekosistemlerinin bir parçası olabileceğini belirtir. Bir yazara göre, Næss kendini gerçekleştirmeyi, birinin eylemlerinin sonuçlarının diğer varlıkları nasıl etkileyeceğini bilmiyorsa, harekete geçmemesi gerektiği şeklinde tanımlamıştır.[13]

Aile[değiştir | kaynağı değiştir]

Næss'ün babası Ragnar Næss başarılı bir bankacıydı ve Næss, armatör Erling Dekke Næss'in küçük kardeşiydi.[14] Næss, evli bir iki çocuk babasıydı ve dağcı ve iş insanı Arne Næss Jr.'ın (1937–2004) amcasıydı.[15]

ANCEP[değiştir | kaynağı değiştir]

Norveç'te bulunan Arne Næss Ekoloji ve Felsefe Merkezi (ANCEP), Arne Næss'in felsefi mirasına odaklanan bir organizasyondur. Norveçli öğrencilere yönelik bir eğitim organizasyonu olarak 1998 yılında kurulmuştur. ANCEP daha sonra ekoloji, felsefe ve şiddetsizlik hakkında bilgi ve anlayışı yaymak için çalıştı. 2003 yılında ANCEP, adını Gateway College olarak değiştirdi.

ANCEP, Haziran 2011'de Sjur Paulsen, Geir Grønflaten ve Reidar Goffeng tarafından kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak yeniden kuruldu. Fritt Ord, Norveç Sanat Konseyi, Kalkınma ve Çevre Merkezi / SUM ve Norveç Spor Bilimleri Okulu / Norges Idrettshøgskole'nin desteğiyle, ANCEP şu anda (Elektronik Kütüphane) adlı ilk projesi üzerinde çalışıyor. Bu proje Næss tarafından yazılmış yayınlanmamış materyalleri bir araya getirerek tarayacak ve daha sonra çevrimiçi tabanlı bir dijital kütüphane olarak genel halkın kullanımına sunacaktır.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Erkenntnis und wissenschaftliches Verhalten, Oslo, Norske Videnskaps-Akademi, 1936
  • The Selected Works of Arne Naess, Volumes 1-10. Springer. 2005. ISBN 1-4020-3727-9. The Selected Works of Arne Naess, Volumes 1-10. Springer. 2005. ISBN 1-4020-3727-9.  The Selected Works of Arne Naess, Volumes 1-10. Springer. 2005. ISBN 1-4020-3727-9. 
  • İletişim ve Argüman, Uygulamalı Anlambilim Öğeleri, Norveççeden Alastair Hannay tarafından çevrilmiştir, Londra, Allen & Unwin, 1966.
  • Şüphecilik, New York, Beşeri Bilimler Basın, 1968.
  • Ekoloji, Toplum ve Yaşam Tarzı, Cambridge, Cambridge University Press, 1989

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Krabbe (2010). "Arne Næss (1912-2009)". Argumentation. 24 (4): 527-30. doi:10.1007/s10503-010-9188-1. ProQuest 775562345. 
  2. ^ Luke (Haziran 2002). "Deep ecology: Living as if nature mattered". Organization & Environment. 15 (2): 178-186. doi:10.1177/10826602015002005. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  4. ^ Krabbe (2010). "Arne Næss (1912-2009)". Argumentation. 24 (4): 527-530. doi:10.1007/s10503-010-9188-1. ProQuest 775562345. 
  5. ^ Arne Naess 1989, Ecology Community and Lifestyle, (trans) David Rothenberg, CUP, Cambridge, p. 4
  6. ^ Krabbe (2010). "Arne Næss (1912-2009)". Argumentation. 24 (4): 527-530. doi:10.1007/s10503-010-9188-1. 
  7. ^ J. Seed, J. Macy, P. Flemming, A. Naess, Thinking like a mountain: towards a council of all beings, Heritic Books (1988), 0-946097-26-7, 0-86571-133-X
  8. ^ "Storting Election 2005. Official electoral lists, by county". Storting Election 2005. 2005. 2 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2007. 
  9. ^ The Oxford Companion to Philosophy. Oxford: Oxford University Press. 1995. s. 627. ISBN 0-19-866132-0. 
  10. ^ Eriksson (2007). "Phenomeno-semantic complexity: A proposal for an alternative notion of complexity as a foundation for the management of complexity in human affairs". Complexity and Organization. 9 (1): 11-21. 
  11. ^ Murray Bookchin, Graham Purchase, Brian Morris, Rodney Aitchtey, Robert Hart, Chris Wilbert, Deep Ecology and Anarchism, Freedom Press (1993) 0-900384-67-0.
  12. ^ Ecology, community and lifestyle. Cambridge University Press. 1989.  pp. 164-65
  13. ^ Luke (Haziran 2002). "Deep ecology: Living as if nature mattered". Organization and Environment. 15 (2): 178-186. doi:10.1177/10826602015002005. 
  14. ^ Anonymous (27 Ocak 2009). "Philosopher and Mountaineer". The Gazette (Montreal, QC). 
  15. ^ Anonymous (14 Ocak 2009). "Thinker behind 'deep ecology' dies". The Ottawa Citizen (Ottawa, ON). 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]