Ad hominem

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Ad hominem (/æd ˈhɒmənəm -ˌnɛm, ɑd‐/), argumentum ad hominem, ya da Adam karalama safsatası kalıplaşmış bir Latince deyimdir. Bir reaksiyonun, belirli bir kişinin herhangi bir konudaki duruşu yerine şahsına yöneltilmesidir.[1] Örneğin bir argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade, argümanı ortaya atan kişinin alakasız bir özelliğini gündeme getirerek fikirlerini çürütmeye çalışmaktır. Önerme yerine, önerme yapan kişi tartışma konusu edilerek iddialara karşı çıkmak suretiyle yapılır. Ad hominem, mantıksal bir safsata kabul edilir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad hominem kavramı birebir çevrildiğinde "kişiye" anlamına gelir.[1]

Türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Adama karalama safsatası Saldırı safsataları türünde bir safsatadır. Saldırı safsataları Adam Karalama Safsatası, Niteliksel Adam Karalama Safsatası, Sen de Safsatası ve Önyargı OIuşturma (Dolduruşa Getirme) Safsatası olarak dçrt başlık altında sınıflandırılır.[2]

Adam Karalama Safsatası (Argumentum Ad Hominem)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir önerinin reddedilmesini sağlamak için, önerinin kendisi yerine öneriyi yapan kişinin karakteri ya da hareketleriyle ilişkilendirip tartışma konusu yapmak[3]

Örnekler:[2]

Tanrının olmadığını mı tartışıyorsun? Sen bir delisin.

Senin müdür hakkında söylediklerini duydum. Nankör adam, sen müdürün o kadar ekmeğini yedin.

Niteliksel Adam Karalama Safsatası (Circumstantial Ad Hominem)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir önerinin reddedilmesini sağlamak için, önerinin kendisi yerine öneriyi yapan kişinin etnik kökeni, politik tutumu, dini görüşü gibi niteliklerine saldırmak

Örnekler:

Başkan bu konuda haklı olamaz. Çünkü kanının son damlasına kadar liberal.

Onun önerisini kabul edemeyiz, çünkü o karşı partiden.

Sen de Safsatası (Ad Hominem Tu Quoque)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir kişinin iddiası ya da söyledikleri hareketleriyle çelişiyor diye iddianın yanlış olduğu savı[3]

Örnekler:

Vergi gelirlerinin yeni spor salonu için kullanılmasına karşı olmanız makul bir tutum değil. Yeni senfoni binası için lehte oy kullanmıştınız ve onun maliyeti de vergi gelirleriyle karşılanmıştı

Önyargı Oluşturma Safsatası (Poisoning The Well)[değiştir | kaynağı değiştir]

Dolduruşa getirme safsatası da denilir. Adam Karalama Safsatasının bir alt türüdür:Bir insan hakkında önceden olumsuz bilgiler (doğru ya da yanlış) verilerek, onun söyleyeceklerini gözden düşürme ve önyargı oluşturma şeklinde olur.

Örnekler:[2]

Biz onun cemaziyel evvelini biliriz.

Hasan ünlü bir avukat olmuş, öyle mi?  Ayol, o iki lâfı bir araya getiremezdi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ a b "ad hominem." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  2. ^ a b c Safsata Klavuzu, Alev Alatlı Ocak 2001, Boyut Yayıneviemail grubu tarafından hazırlanmış, Adam Karalama Safsatası, Ocak 2001, Boyut Yayınevi
  3. ^ a b Klasik Mantık, Açık Öğretim Yayınları, sf. 66, Prof. Dr. Semiha Akıncı, Açık Öğretim Fakültesi Yayını No:1772
Genel