Aşıklı Höyük

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°20′56″K 34°13′48″D / 38.349°N 34.23°E / 38.349; 34.23

Asikli-hoyuk.jpg

Aşıklı Höyük, Anadolu'da Kapadokya bölgesinde bulunan bir höyüktür. Aksaray il merkezinin 25 km doğusunda, Melendiz Çayı yakınındadır.

Aşıklı Höyük, günümüzden 10 bin yıl öncesine tarihlenen Orta Anadolu’nun ve Kapadokya’nın en eski köy yerleşmesidir. Orta Anadolu’da avcı ve toplayıcı göçebelerin yerleşik hayata geçtiği bilinen ilk köydür.

Anadolu’nun geleneksel bitişik düzendeki dörtgen planlı kerpiç mimarisinin en eski örneği Aşıklı Höyük’te izlenir. Yerleşme düzeninin zaman içinde korunmasına özen gösterildiği ve yapılar yenilenirken fazla değişiklik yapılmadan çoğu kez olduğu gibi aynı yerde yeniden yapıldığı görülür. Yapılar bir, iki ve seyrek olarak üç mekanlıdır. Yapıların dışarıya açılan kapıları yoktur, ancak odalar arasında geçişi sağlayan kapılar ya da küçük geçitler mevcuttur. Duvarlarda taş temel yoktur; tümüyle kerpiçtendir ve toprak sıvalıdır. Tabanlarda aynı şekilde sulandırılmış kil ile sıvanmıştır. Mekanlarda –tümünde olmamakla birlikte- ocaklar bulunur.

İlk tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Araştırmalar Aşıklı halkının yerleşik hayata geçmesinin ardından tarımla uğraşmaya başladığını göstermektedir. Daha önce yabani halde toplanan tahıllar ve bitkiler, Aşıklı sakinleri tarafından ilk kez tarıma alınmıştır. Arpa, buğday ve mercimekgillerin hem yabani hem tarıma alınmış türleri karbonlaşmış plakalar halinde kazılar sırasında bulunmuştur. Bulunan tanımlanmış türlerden bazıları şunlardır: yabani buğday, arpa ve nohut; tarıma alınmış buğday, nohut, mercimekgiller ve bezelyegiller.

İlk cerrahi müdahale[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşıklı Höyük’te bulunan 2 ayrı kafatası tıp tarihi açısından önemlidir. 20-25 yaşındaki genç bir kadının kafatasında beyin ameliyatı izlerine rastlanmıştır. Bir başka kafatasında ise çene kemiğinde çok ustaca yapılmış otopsi izleri belirlenmiştir.

Tıp tarihi açısından bir ilk olan “trapanation” adı verilen beyin ameliyatı yapılmıştır. Radyoskopik ve makroskopik incelemeden sonra kafatasındaki muntazam deliğin cerrahi bir operasyon sonucu oluştuğu belirlenirken delik açıldığında kadının yaşadığını ve ameliyattan sonra bir hafta kadar daha yaşadığı anlaşılmıştır.

Anadolu’nun ilk beyin ameliyatı olarak kabul edilen genç kadının kafatası Aksaray Müzesi’nde sergilenmektedir.

İlk madencilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşıklı Höyük Orta Anadolu’da bakırın işlendiği en eski yerleşim alanıdır. Aşıklı’da ele geçirilen buluntulardan burada yaşayanları bakırı sıcak ve soğukken işlemeyi keşfettikleri anlaşılmaktadır. Ölülerin bazılarının boyun ve kollarında takılar bulunmuştur ve bu takıların arasında bulunan doğal bakırdan yapılmış boncuklar, Aşıklı’da ilk madencilik verileri olarak önem taşırlar.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Aşıklı Höyük ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.