Şerefiye, Borçka

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şerefiye
Şerefiye köyünün genel görünümü
Şerefiye köyünün genel görünümü
Artvin
Artvin
Artvin üzerinde Şerefiye
Şerefiye
Şerefiye
Şerefiye'nin Artvin'deki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Artvin
İlçe Borçka
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Rakım 508 m (1.666 ft)
Nüfus
 (2013)
 • Toplam 219
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0466
İl plaka kodu 08
Posta kodu 08400
Resmî site
[1]

Şerefiye, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı bir Laz köyüdür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün Şerefiye adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Ohordia’dır. Lazca ve Gürcüce Ohordia (ოხორდია) biçiminde yazılan bu yer adı Türkçeye Oğordiye (اوغوردیە) ve Ohordiya olarak girmiştir.[3][4] 93 Harbi’nde Artvin bölgesini ele geçiren Ruslar da 1886 yılında köyü Ohordia (Охордиа) adıyla kaydetmiştir.[5] Bu sayımdan yaklaşık yedi yıl sonra bölgeyi dolaşan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze de köyün adını aynı biçimde, Ohordia (ოხორდია) olarak yazmıştır.[6] Ohordia, Laz-Megrel dilinde "ev" anlamına gelen "ohori" (ოხორი) kelimesinden türemiş bir yer adıdır.[7]

Bir Laz köyü olan Ohordia’nın ne zamandan beri yerleşim yeri olduğu bilinmemektedir. Köyün geçmişi üzerine fikir verecek tarihi kalıntılar ya da yapılar da tespit edilmemiştir. Bununla birlikte Ohordia'da Zeniti (ზენითი), Lagata (ლაგათა), Kvarici (ქვარიჯი), Cupuka (ჯეფუკა), Etseri (ეცერი), Çancahona (ჩანჯახონა) gibi Türkçe dışı yer adları bugün de kullanılmaktadır.[8] Ohordia, antik çağda Kolheti olarak bilinen krallığın sınırları içinde yer alır. Erken ve geç ortaçağda Gürcü krallıkları ve prenslikleri yönetiminde kalan Ohordia, 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlıların eline geçti. Osmanlı döneminde Çıldır Eyaleti'nin sınırları içinde yer aldı.

Ohordia, 19. yüzyılın ikinci yarısında, Trabzon Vilayeti'ne bağlı Lazistan sancağının Gönye nahiyesine bağlı bir köydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Ohordia'nın nüfusu, Bakozeni köyüyle birlikte 100 hanede yaşayan 300 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemekle birlikte, bu tarihle Osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, bu iki yerleşmenin nüfusunun yaklaşık 600 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen bu yerleşmelerde bu tarihte hayvan varlığı olarak 50 koyun, 15 keçi, 7 at, 50 inek ve 2 öküz tespit edilmiştir.[9]

Ohordia, üç yüz yılı aşkın bir süre Osmanlı egemenliğine kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusların eline geçti. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımına göre ise Ohordia, Batum sancağına (okrug) bağlı Gonio kazasına (uçastok) bağlıydı. Gonio kazasında Kataphia nahiyesinin (сельское общество: kırsal topluluk) 13 köyünden biriydi. Tek başına bir köy olarak kaydedilmiş olan Ohordia'da 14 hanede 56 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Lazlardan oluşuyordu. Bu tespit sırasında "Bakozeni" kaydedilmiş bir köy bulunmamaktadır. 1876 yılına göre nüfusun bu kadar almış olması, köylülerin Rus idaresinden Osmanlı ülkesine göç etmiş olmasından kaynaklanmıştır. 19. yüzyılda Lazların yaşadığı Beğlevani, Sucuna ve Ohordia ile Beğlevani vadisindeki köyler göçlerin sonucunda büyük ölçüde boşalmıştır. Nitekim 1890'ların başlarında Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze de Ohordia’yı Lazistan'nın köyleri arasında saymış, köyde 10 hanenin yaşadığını ve köyün bir kısmının Osmanlı ülkesine göç ettiğini yazmıştır. Boşalmış olan bu köylere daha sonra Rize bölgesinden yeni bir nüfus yerleştirilmiştir. Kocaeli ilinin İzmit ilçesine bağlı Çubuklubala köyüne yerleşen nüfusun bir kısmı Ohordia, Beğlevani ve Maradidi köylerinden göç etmiştir.[5][6][10]

Ohordia, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükümetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla Ohordia köyünü de kapsayan Artvin ile Ardahan bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.[11]

Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde Ohordia, ayrı bir köy olarak yer almamıştır.[12] 1957 yılında Güreşen köyünden ayrılıp Şerefiye adıyla köy haline getirilmesi, Ohordia'nın bu tarihten önce Beğlevani (Güreşen) köyünün bir mahallesi olduğunu göstermektedir.[4] Nitekim 1960 genel nüfus sayımında Şerefiye ve Güreşen ayrı köyler olarak geçer. Bu tarihte Borçka kazasının Maradit bucağına bağlı olan Şerefiye köyünde 571 kişi yaşıyordu.[13] 2018 yılında, 189'u erkek ve 179'u kadın olmak üzere Şerefiye köyünde 368 kişi yaşıyordu.[14] Köyün nüfus Hemşinliler, Lazlar ve Rizelilerden oluşuyordu.[15]

Ohordia'da günümüze ulaşmış olan tarihi eserlerden biri tek kemerli taş köprüdür. Köyün Orta mahallesinde yer alan Ohordia Köprüsü, küçük bir derenin üzerinde, kaba yonu taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Köprünün uzunluğu 9 metre, genişliği 2,4 metre ve yüksekliği 4 metredir.[16]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Şerefiye köyü, Artvin kentine 55 km, Borçka kasabasına 34 km, Kemalpaşa kasabasına 10 km uzaklıktadır.[17] Karadeniz bölgesinin en doğu ucunda Gürcistan sınırında yer alır. Şerefiye köyü Gürcistan'ın Batum kentine 15 km uzaklıktadır. Köyün kuzeydoğusunda Gürcistan, güneyinde Karşıköy, doğusunda Muratlı ve Güneşli köyleri, batısında Güreşen bulunmaktadır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2021 199[2]
2020 219[2]
2019 244[2]
2018 368[2]
2017 149[2]
2016 152[2]
2015 177[2]
2014 189[2]
2013 215[2]
2012 216[2]
2011 258[2]
2010 314[2]
2009 401[2]
2008 522[2]
2007 130[2]
2000 311[17]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde yaygın olan çay ve fındık üretimi yöre insanın en önemli gelir kaynaklarını oluşturmaktadır. 1984 yılında hizmete açılan Muratlı Çay Fabrikası, çevre köylerde üretilen çay ürününü işlemektedir. 2002 yılı içerisinde 18.379 dekar alanda 4008 yaş çay üreticisinden 13.507 ton yaş çay alımı yapılarak 2.015 ton kuru çay üretimi gerçekleştirilmiştir. İşletmede 620 kişilik istihdam olanağı sağlanmaktadır.Köyümüze bağlı Tarımsal Kalkındırma Kooperatifi bulunmaktadır. Köyde hayvancılığın ekonomik yaşantıdaki payı azdır. Hayvancılık tamamen iç tüketime yöneliktir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde Laz kültürü görülmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Serefiyekoyu, Turkey Page". Fallingrain.com. 30 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2022. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "Artvin Borçka Şerefiye Köy Nüfusu". Nufusune.com. 30 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2022. 
  3. ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380, ISBN 9789157871117.
  4. ^ a b Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 206, ISBN 978-605-5708-85-6
  5. ^ a b "Gonio kazası (1886 Yılı)" (Rusça)". 24 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2020. 
  6. ^ a b "Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcüler ve Gürcistan'daki Köyleri (Gürcüce), 1913, Tiflis, s. 253" (PDF). 19 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Haziran 2022. 
  7. ^ Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 123 24 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-409-02-8
  8. ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 188 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
  9. ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 381, ISBN 9789157871117.
  10. ^ Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 190, 267 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8969-5
  11. ^ "Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1969, 3 Cilt, 2. cilt s. 489". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021. 
  12. ^ "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Kasım 2021. 
  13. ^ 1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 74.
  14. ^ ""2018 Yılı Borçka İlçe Nüfusu", T.C. Borçka Kaymakamlığı. Erişim tarihi: 19 Nisan 2020." 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2020. 
  15. ^ Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 231 24 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-409-02-8
  16. ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 154 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
  17. ^ a b "Şerefiye Köyü". YerelNet.org.tr. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2014.