Uludere olayı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Uludere olayı,[1] Uludere katliamı,[2] Roboski katliamı veya Uludere operasyonu, 28 Aralık 2011 akşamı Türk Hava Kuvvetlerinin, Şırnak'ın Uludere ilçesi yakınlarındaki Irak topraklarında F-16 savaş uçaklarıyla yaptığı bombardıman sonucunda 35 Kürt kökenli vatandaşın hayatını kaybetmesi olayı.[3] Olaydan bir kişi yaralı olarak kurtuldu.[4][5] Operasyonda hayatını kaybedenlerin, Irak'tan Türkiye'ye mazot ve sigara getirmek için PKK'nın kullandığı yol üzerinden geçen, Kürt kökenli vatandaşların oluşturduğu bir kaçakçı kafilesi olduğu anlaşıldı.[6][7]

Genelkurmay Başkanlığı olay sonrası açıklamasında; 28 Aralık 2011 tarihinde saat 18.39’da tespit edilen grubun PKK'nın kullandığı yolları kullanması sebebiyle vurulmasına karar verildiğini ve operasyonun TSİ 21.37 - 22.24 arasında gerçekleştiğini belirtti.[7] 16 Mayıs 2012 tarihinde olayın, Amerika Birleşik Devletleri'nden paylaşılan istihbarat nedeniyle gerçekleştiği belirtilse de,[8][9] daha sonra yapılan açıklamalarda bu bilgi yalanlandı.[10][11]

Olayın ardından İnsan Hakları Derneği (İHD) ile İnsan Hakları ve Mazlumlar için Dayanışma Derneği (MAZLUMDER) ortak bir heyet oluşturarak bölgede incelemede bulundu. İnsan hakları heyeti, Uludere'de 35 insanın öldürülmesini "yargısız infaz" olarak değerlendirdi ve olayın toplu bir katliam olduğu görüşüne vardıklarını söylediler.[12]

AP Başkanı Martin Schulz, olayı "felaket" olarak tanımladı ve konunun AB raporlarında mutlaka yer alacağını söyledi.[13] Olay dünya basınında şu şekilde yer aldı: BBC "Hava saldırısı Kürt köylüleri öldürdü", The Wall Street Journal "Türk hava saldırısı Kürtleri Vurdu", Le Monde "Türk Hava Kuvvetleri Kürt köyünü bombaladı, 35 kişiyi öldürdü"[14]

Olayı araştırmak üzere TBMM'de Uludere Alt Komisyonu kuruldu.[15] Ayrıca Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) olayı Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşıdı. Başvuruda Türkiye'de etkin bir soruşturma yürütülmeyeceği şüphesi vurgulanarak, sorumluların ancak uluslararası yargılama mekanizmaları sayesinde açığa çıkarılacağı belirtildi.[16] Olayın birinci yıl dönümünde de bölgede kaçakçılık faaliyeti devam ediyor. 70-80 kişilik grup bu kez kaçakçılık için gece değil sabahın erken saatlerinde yola çıkıyor. "Başka geçim kaynağımız yok" diyen köylüler, "Siz bize kaçakçı deseniz de biz sınır ticareti yapıyoruz" diyor.[17]

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu konuyla ilgili hazırladığı raporda olayda kasıt olmadığını bildirilmiştir.[18] Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı olayla ilgili soruşturma hakkında Haziran 2013'te görevsizlik kararı verdi ve dosyayı Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı'na gönderdi.[19] Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı 7 Ocak 2013 tarihli gerekçeli kararında, "gerek şüphelilerin gerekse olayda görev yapan diğer TSK personelinin, TBMM ve Bakanlar Kurulu kararları çerçevesinde kanunun emrini icra kapsamında kendilerine verilen görev gereklerini yerine getirdikleri, görev gereklerini yerine getirirken kaçınılmaz hataya düştükleri, dolayısıyla eylemleri hakkında kamu davası açılmasını gerektiren sebep bulunmadığının anlaşıldığı" denilerek takipsizlik kararı verildi.[20]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Uludere olayı için hükümetten ilk tepkiler!". Gazete Habertürk. 30 Aralık 2011. http://www.haberturk.com/gundem/haber/701508-uludere-olayi-icin-hukumetten-ilk-tepkiler. 
  2. ^ "Uludere katliamı". Radikal. 30 Aralık 2011. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1074002&CategoryID=77. 
  3. ^ "Irak sınırında F-16'lar kaçakçıları vurdu: 35 ölü". Zaman. 29 Aralık 2011. http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1221408&title=irak-sinirinda-operasyon-30-olu. 
  4. ^ "Hüseyin Çelik: Operasyon Kazası, Bir Kusur ve Yanlış Varsa Tespit Edilecek". sondakika.com. 29 Aralık 2011. http://www.sondakika.com/haber-huseyin-celik-operasyon-kazasi-bir-kusur-ve-yanlis-3225241/. 
  5. ^ "İstihbarat ABD’den". Hürriyet. 17 Mayıs 2012. http://www.hurriyet.com.tr/planet/20571357.asp. 
  6. ^ "Başbakan Erdoğan: İnceleme başlatıldı". Radikal. 30 Aralık 2011. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&Date=30.12.2011&ArticleID=1074030&CategoryID=78. 
  7. ^ a b "Genelkurmay'dan Uludere açıklaması". Sabah. 29 Aralık 2011. http://www.sabah.com.tr/Gundem/2011/12/29/genelkurmaydan-aciklama. 
  8. ^ "Turkey's Attack on Civilians Tied to U.S. Military Drone". The Wall Street Journal. 16 Mayıs 2012. http://online.wsj.com/article/SB10001424052702303877604577380480677575646.html?mod=WSJEUROPE_hpp_MIDDLESecondNews. 
  9. ^ "ABD'den Uludere itirafı". Hürriyet. 16 Mayıs 2012. http://www.hurriyet.com.tr/planet/20566057.asp. 
  10. ^ "BA - 03 / 12". Genelkurmay Başkanlığı. 17 Mayıs 2012. http://www.tsk.tr/3_basin_yayin_faaliyetleri/3_1_basin_aciklamalari/2012/ba_03.htm. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2012. 
  11. ^ "Haber uydurma". Hürriyet. 19 Mayıs 2012. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/20585402.asp. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2012. 
  12. ^ http://bianet.org/bianet/insan-haklari/135106-gulyazi-ve-ortasu-koyluleri-anlatiyor
  13. ^ http://bianet.org/bianet/ifade-ozgurlugu/138706-schulz-uludere-felaket
  14. ^ http://bianet.org/bianet/insan-haklari/135101-uludere-dunya-basininda
  15. ^ http://bianet.org/bianet/siyaset/135370-uludere-alt-komisyonu-calismaya-basliyor
  16. ^ http://bianet.org/bianet/siyaset/135762-uludere-uluslararasi-ceza-mahkemesinde
  17. ^ http://taraf.com.tr/haber/ayni-korkuyla-kacaga-devam.htm
  18. ^ . http://www.trthaber.com/haber/gundem/iste-uludere-raporu-79441.html. 
  19. ^ "Sivil savcıdan Uludere için görevsizlik kararı". Radikal. 11 Haziran 2013. http://www.radikal.com.tr/turkiye/uludere_dosyasi_askeri_savcilikta-1137176. 
  20. ^ Hıdır Tok. Başka Haber. "Genelkurmay Başkanlığı Askeri Savcılığı'nın Uludere İçin Verdiği Takipsizlik Kararının Tam Metni". Erişim tarihi: 7 Ocak 2013. http://www.baskahaber.org/2014/01/iste-genelkurmay-baskanlg-askeri.html