Özgür Gündem

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Özgür Gündem
Tür Günlük gazete
Sahibi Ziya Çiçekci
Kuruluş tarihi 30 Mayıs 1992 (1. açılış)
4 Nisan 2011 (2. açılış)
Dil Türkçe, Kürtçe
Resmî site Özgür Gündem

Özgür Gündem, 30 Mayıs 1992'de Türkiye genelinde günlük olarak yayınlanmaya başlayan ve 14 Nisan 1994'te mahkeme kararıyla kapatılan gazetedir. Merkez ofisi İstanbul'da olan Türkçe gazetenin bu dönemde ulusal tirajı 45.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Gazetenin ilk yayın döneminde 20 yazarı, muhabiri ve dağıtımcısı çoğu faili meçhul bir şekilde öldürüldü.[1] Yayınlanan toplam 580 sayısının 486'sı hakkında dava açıldı ve gazete çalışanları toplam 147 yıl hapis cezasına mahkûm oldu.[2]

Öncülü, 1990 ve 1992 yılları arasında haftalık yayınlanan Yeni Ülke gazetesidir. Ardından Özgür Ülke gelmiştir. 4 Nisan 2011'de yeniden yayına başlamıştır.

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yayımlandığı dönemde Özgür Gündem ile bağlantılı gazetecilere, dağıtımcılara ve diğer kişilere yönelik çeşitli saldırılar düzenlenmiştir. Bu olaylarda gazetenin 8 muhabir ve yazarı ile 19 dağıtımcısı, çoğu faili meçhul bir şekilde öldürülmüştür. Bunlardan gazeteci Hafız Akdemir 8 Haziran 1992 tarihinde Diyarbakır'da, Yahya Orhan 31 Temmuz 1992 tarihinde Gercüş'te, gazeteci Hüseyin Deniz 10 Ağustos 1992 tarihinde Ceylanpınar'da, köşe yazarı Musa Anter 20 Eylül 1992 tarihinde Diyarbakır'da, gazetenin Şanlıurfa temsilcisi Kemal Kılıç 18 Şubat 1993 tarihinde Akçakale'de ve Yeni Ülke muhabiri Cengiz Altun 24 Şubat 1992 tarihinde vurularak öldürülmüştür. Özgür Gündem muhabiri Burhan Karadeniz, 5 Ağustos 1992 tarihinde Diyarbakır'da uğradığı silahlı saldırı sonucu 19 yaşında felç olmuştur. Yeni Ülke muhabiri Mecit Akgün 2 Haziran 1992'de Nusaybin'de bir telefon direğinde asılı olarak bulunmuştur. Üzerinde "ihanet ettiği için cezalandırıldığını" yazan ve PKK adına imzalanmış bir not bulunmuştur. Özgür Gündem Bitlis muhabiri Ferhat Tepe 28 Temmuz 1993 tarihinde kaçırılmış ve 4 Ağustos 1993 tarihinde ölü olarak bulunmuştur. Gazeteci Salih Tekin'in gözaltında iken insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleye maruz kaldığı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapılan başvuru sonucunda belirlenmiştir. Gazetenin 17 yaşındaki muhabiri Nazım Babaoğlu, 12 Mart 1994 tarihinde bir haber için Siverek'e gitmiş, kendisinden bir daha haber alınamamıştır.

Diyarbakır'da 16 Kasım 1992'de gazeteyi dağıtan bir stand kundaklanmış, 15 Ocak 1993'te ve 15 Haziran 1993'te de iki gazete bayii silahlı saldırıya uğramıştır. Aynı yıl gazeteyi dağıtan çocuklara yönelik bıçaklı saldırılar düzenlenmiştir. 17 Kasım 1992'de Bingöl'de bir bayii işletmecisinin arabası kundaklanarak tahrip edilmiştir. Ekim 1993'te Yüksekova'da gerçekleşen bir bombalama eyleminde bir gazete bayii hasar görmüştür. Ardılı Özgür Ülke'nin İstanbul ofisinde 2 Aralık 1994'te meydana gelen bombalı saldırıda bir gazete çalışanı ölmüş, onsekiz kişi de yaralanmıştır.

Gazetecilerinden Gurbetelli Ersöz, Mehmet Şenol ve Behzat Eraslan PKK'nin dağ kadrosuna katılıp yaşamlarını yitirdiler.[1]

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2000 yılında verdiği bir kararda gazetenin ifade özgürlüğünü müspeten korumayla yükümlü olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin bu yükümlülüğü yerine getiremediği ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesini ihlal ettiği sonucuna varmıştır (§46). Mahkeme, Hükümet'in gazete ve çalışanlarının PKK'yı desteklediklerine dair güçlü bir kanaate sahip olmasının, araştırmaların yürütülmemesine ve gerektiğinde şiddet içeren yasa dışı eylemlere karşı korunmaları için etkili adımların atılmamasına gerekçe sağlamadığını belirtmiştir (§45).

Özgür Gündem, 17 yıl aradan sonra 4 Nisan 2011 tarihinde yayına yeniden başlamıştı.[3]

24 Mart 2012 tarihli kapatma kararı[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi 24 Mart 2012 tarihinde aldığı kararda Özgür Gündem gazetesinin 24 Mart 2012 tarihli sayısının 1, 8, 9, 10 ve 11. sayfalarında "örgüt propagandası" yapıldığı iddiasıyla gazeteye 1 aylık kapatma cezası verdi.[3] Bianet'in (Bağımsız İletişim Ağı) haberine göre Özgür Gündem'in 24 ve 25 Mart 2012 tarihli sayılarına da el konuldu.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Halkarın Sesi Özgür Gündem 20 Yaşında". Özgür Gündem. 30 Mayıs 2012. Son erişim tarihi: 12 Ocak 2013.
  2. ^ "114 Yıl, 76 Şehit 106 Tutuklu". Özgür Gündem. 22 Nisan 2012. Son erişim tarihi: 12 Ocak 2013.
  3. ^ a b c Nilay Vardar (26 March 2012). "Özgür Gündem Gazetesi'ne Kapama". Bianet. http://www.bianet.org/bianet/ifade-ozgurlugu/137182-ozgur-gundem-gazetesine-kapama. Erişim tarihi: 29 March 2012. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]