Tjalling Koopmans

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tjalling Koopmans
Doğum 28 Ağustos 1910(1910-08-28)
's-Graveland, Hollanda
Ölüm 26 Şubat 1985 (74 yaşında)
New Haven, Connecticut, ABD
Milliyeti Hollanda
Dalı İktisat
Doktora hocası Hendrik Anthony Kramers, Jan Tinbergen
Doktora öğrencileri Leonid Hurwicz
Önemli başarıları Ekzojen büyüme modeli
Ekonometri
Ulaşım iktisadı
Aldığı ödüller Nobel Ekonomi Ödülü (1975)

Tjalling Charles Koopmans (d. 28 Ağustos 1910, 's-Graveland-Hollanda – ö. 26 Şubat 1985, New Haven, Connecticut,ABD). 1975'de Nobel İktisat Ödülü'nü Leonid Kantoroviç ile ortaklaşa kazandı.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Koopmans Holanda'da 's-Graveland şehrinde doğdu. 1927'de daha 17 yaşında iken matematik okumak üzere Utrecht Üniversitesine girdi, ama 1930'da teorik fizik bölümüne geçti. 1933'de aynı şekilde matematik ve fizik okuduktan sonra iktisatçı olan Jan Tinberge ile tanışti ve onun hocalığı altında matematik iktisat okumak için Amsterdam'a gitti. Koopmans matematik iktisat çalışmalari yanında istatistik ve ekonometri alanlarında da çalısmalar yaptı. Özellikle 1935 sonbaharında Norveç'e gidip Ragnar Frisch yanında çalışmalardan çok etkilendi. Tez hocası Leiden'e tayin olduğu için Koopmans üniversite master yüksek lisans diplomasını 1936'da Leiden Üniversitesi'nden aldı.

1936-1938'de hocası olan Tinbergen Genevre'ye Milletler Cemiyeti Maliye Bolumu'nde çalışmaya gidince, Koopmans Rotterdam'da Erasmus Üniversitesi'nde Tinbergen'in derslerini vermeye başladı. 1938'de Koopmans'da Genevre'ye gidip Milletler Cemiyeti'nde Maliye Bölümü'ne girdi ve burada Tinbergen'in ABD için hazırladığı ekonometrik konjontür tahmin modelinin benzerini İngiltere ekonomisine tatbik etmek için çalışmalara başladı. Burada çalışan tanınmış (sonradan Nobel İktisat Ödülü alacak olan) James Meade ile yakın araştırma ilişkileri kurdu. II. Dünya Savaşı başlayınca karısı ve küçük bebek olan kızı ile birlikte Koopmans 1940'da ABD çalışmaya gitti. Koopmans Washingtonda İngiliz Ticaret Gemicilik Misyonu'nda çalıştı ve İngiltere'nin Amerikan aldığı savaş malzemelerinin Atlantik Denizi üzerinde taşıma sorunlarıyla ilgilendi. Burada çalışmasını taşımacılık iktisatı üzerine, özellikle optimal ileti yolları, sorunu üzerine odaklandı. 1944de İngiliz hükümetinin yaptığı bir reorganizasyon dolayısıyla işini kaybeden Koopmans Şikagoya geçerek Şikago Üniversitesi'ne bağlı bir arastirma kurumu olan Cowles Ekonomik Araştırma Komisyonu'nda çalışmaya başladı. Koopmans 1946'da ABD vatandaşlığına geçti. 1948'de Koopmans çalıştığı araştırma kurumunun direktörlüğüne getirildi. Bu kurumun malî finansmanini sağlayan Cowles desteğini 1955'de Yale Üniversitesi vermeye başladı ve bu üniversitede yeni bir Cowles Ekonomik Araştırma Komisyonu kuruldu ve Koopmans da Yale Üniversitesi'ne geçti. Orada çalışmalarını optimal büyüme iktisadı ve eylem araştırması içinde bulunan eylem analizi üzerine çekti.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Koopmans'ın yaptığı ilk araştırma fen bilimi uzerinde Hartree-Fock teorisi üzerine oldu ve sonuç olarak kuantum kimyası alanında yaygın olarak bilinen Koopmans'in teoremi ile sonuçlandı. Matematik iktisat alanında araştırmaları eylem analizi, üretim, maliyet ve fiyatlama için girdi ve çıktılar arasındaki bağlantılar ve bunların ekonomik etkinlik ve fiyatlar ile ilişkileri üzerinde oldu. 1975'te Kantoroviç ile ortaklaşa kazandığı Nobel İktisat Ödülü kaynak dağılımı ve özellikle kaynakların optimal kullanılması teorisine yaptığı büyük katkılar nedeni ile verildi.

Önemli yayınları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Linear Regression and Activity Analysis of Economic Time Series (1937)
  • Three Essays on the State of Economic Science (1957)
  • The Scientific Papers of Tjalling C. Koopmans (1970)

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]