Sarin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sarin
Skeletal structure of sarin 3D ball-and-stick model of sarin
Tanıtım ve özellikler
Bilimsel ismi 2-(fluoro-methyl-phosphoryl)oxypropane
Alternatif isimler Izopropilmetil Fosdonofloridat,Sarin,GB
Moleküler formülü C4H10FO2P
Mol kütlesi 140 g/mol
Yoğunluk (Hallere göre) 0.0001 mg/m3
Kaynama noktası 158 °C
Ergime noktası -56 °C
Sarin Gazının Kimyasal Yapısı

Sarin (NATO'nun adlandırmasına göre rumuzu: GB) bir sinir gazıdır. 1938`de Alman Kimyageri Gerhad Schrader tarafından bulunmuştur. Sarin gazı aşırı zehirli bir sinir ajanıdır, vücuttaki sinir sistemlerinin dengesini bozarak felç meydana getirir. Çok küçük bir damlası bile insanı öldürebilir. 1991'de Birleşmiş Milletler tarafından kitle imha silahları kategorisine alınmıştır. Sarin gazının üretimi ve depolanarak saklanması 1993'te CWC (Kimyasal Silahlar Konvensiyonu) tarafından yasaklanmıştır.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Renksiz bir sıvı olup buharı da sıvısı gibi renksizdir. Son derece etkili ve öldürücü bir gazdır. Renksiz ve kokusuz olduğu için sezilmesi ve teşhisi zordur.

Fizyolojik etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Burun akması, göğsün sıkışması, görüşün zayıflaması, nefes almada güçlük, aşırı terleme, adalelerin kasılması, kusma, gözbebeklerin küçülmesi ve görüşte bulanıklık, sendeleme, şaşkınlık, uyuşukluk, hafıza kaybı, çırpınma, koma, nefesin kesilmesi ve ölümün meydana gelmesidir. 1995'teki Tokyo metrosuna düzenlenen sarin gazlı terör saldırısında gazın etkisinde kalan bazı kişilerde burun ve ağız kanaması semptomları da görülmüştür. Öldürücü dozda alındığında genellikle ölüm 1-10 dakika içinde gerçekleşir.

Sarin gazının kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1939 : Keşfinden sonra Nazi Almanyası tarafından savaşta kullanmak üzere üretilmeye başlanmıştır.
  • 1950lerin başları : NATO sarini standart kimyasal silah olarak kabul edince Sovyetler Birliği ve ABD tarafından askeri amaçlar için üretilmeye başlanmıştır.
  • 1980-1988 : İran - Irak savaşı sırasında Irak ordusu tarafından İran'a karşı kullanılmıştır.
  • 1988 : Saddam Hüseyin yönetimindeki iktidar tarafından Halepçe`deki Kürt sivil halka karşı da kullanmıştır, kentte 5000'e yakın insan hayatını yitirmiştir.
  • 1994 : Japon dini mezhebi Aum Şinrikyo tarafından Japonya'nın Matsumoto şehrindeki terör saldırısında kullanılmıştır. 8 kişi ölmüş, 200'den fazla kişi de gazdan etkilenmiştir.
  • 1995: Yine Aum Şinrikyo tarafından bu sefer Tokyo metrosuna düzenlenen terör saldırısında kullanılmıştır, 20 kişi hayatını kaybetmiştir.
  • 2013: Mayıs ayında Adana ve Mersin'de El Kaide'ye bağlı El Nusra Cephesi militanlarının yaşadıkları evlere yapılan baskınlarda 2 kg sarin gazı ele geçirilmiştir.[1]
  • 2013: Şam'ın Guta banliyösüne düzenlenen saldırıda çok sayıda kişi ölmüştür. Saldırıyı Suriyeli muhaliflerin ve Esad rejiminin yaptığına dair çelişkili haberler bulunmaktadır. [2][3]

Kültürel etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

"Perception" dizisinin 1. sezonunun 4. bölümünde sarin gazı ele alınmıştır.

"Numb3rs" dizisinin "Under Pressure" adlı bölümünde teröristler tarafından kullanılmıştır.

"Testere II" filminde Jigsaw tarafından kullanılmıştır.

Sarin ve Soman gazları Greg Iles'in Black Cross adlı düşsel 2. Dünya Savaşı romanının ana konusunu oluşturur.

Lost dizisinin 2. sezon 14. bölümünde ([[One of them]/(Onlardan Biri)]) amirine ihanet etmek istemeyen Sayid Jarrah karakteri, kendisine amirinin sarin gazını kullananlar arasında olduğu hatırlatıldığında Amerikalılarla işbirliği yapmaya karar verir.

Fringe dizisinin 1. sezon 3. bölümü sarin gazini konu edinmistir.

The Newsroom dizisinin 2. sezon bölümlerinde de sarin gazı konu edilmiştir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 31 Mayıs 2011 tarihli Russia Today haberi (İngilizce) 31 Mayıs 2013 tarihinde erişilmiştir
  2. ^ 21 Ağustos 2013 tarihli Anadolu Ajansı haberi 22 Ağustos 2013 tarihinde erişilmiştir
  3. ^ 21 Ağustos 2013 tarihli Russia Today haberi 22 Ağustos 2013 tarihinde erişilmiştir
  • Savunma ve Havacılık 2001/88
  • Federation of American Scientists
  • Military Technology - 8/2001 sayısı