Perth, İskoçya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 56°23′43″N, 03°25′54″W

'Perth
İskoçca:
Pairth;
İskoç Galce:
Peairt'

Saint Johnstoun
Perth, Tay Nehri kıyısı
Perth, Tay Nehri kıyısı
Takma ad: Fair City
Birleşik Krallık içinde Perth ve Kinross
Birleşik Krallık içinde Perth ve Kinross
Koordinatlar: 56°23′43″K 03°25′54″B / 56.39528°K 3.43167°B / 56.39528; -3.43167
Ülke Birleşik Krallık Birleşik Krallık
Kurucu Ülke İskoçya İskoçya
Kontluk Perth ve Kinross
Zaman dilimi GMT (0)
 - Yaz (YSU) BAZD (-1)
Alan kodu 01738
İnternet sitesi: http://www.perthcity.co.uk/


Perth (İskoçca:Pairth; İskoç Galce:Peairt),[1] [2] merkezî İskoçya'da bulunan, "Tay Nehri" kıyılarında kurulmuş olan bir şehirsel yerleşkedir. 2008 nüfus tahminlerine göre nüfusu 44,820 kişidir. Perth şehirinde bulunan ve tarihî İskoç krallarının tac giyme törenlerinin yapıldığı "Sconce Manastırı (günümüzde Sconce Sarayı)" dolayısıyla Perth şehri İskoçya'nın eski gayriresmi başşehri olarak da bilinmektedir.


Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentin ismi[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth isminin aslı Britanya adasının ilk yerleşken ırklarından olan "Piktler"'in diline göre "koruluk" veya "ağaçlık arazi" anlamına gelmaktedir. Fakat ortaçağların sonlarına kadar burada bulunan kasabanın ismi, yerleşke ortasında bulunan kilisenin bir Hristiyan azizine atıfla aldıgı isim ile aynıydı; yani adı "St. John's Toun" veya "Saint Johnstoun" yani (Vafizci John Kasabası) idi. 19. yüzyıl ortalarına kadar basılan haritalarda yerleşke adı "St. Johnstone" olarak verilmekte ve etrafında bulunan daha büyükçe bir bölgeye ise "Perth" ismi verilmektedir. Resmi evraklarda ise "Perth'de kasaba" yani "Perth bölgesi içinde kasaba " olarak isimlerdirilmiştir. Ancak 19. yüzyıl sonlarından itibaren yerleşkenin ismi "Perth" olarak anılmaya başlanmıştır.

19. yüzyılın popüler roman yazarları arasında bulunan İskoç asıllı Walter Scott 1828'de yayınladığı "Fair Maid of Perth" adlı romanı çok popüler olmuş ve bundan sonra Perth şehrinin takma adı da "The Fair City" olarak bilinmeye başlamıştır. Bu romanın kahramanı olan kadının gerçekte yaşadığı ve günümüze kadar kalan "Fair Maid'in Evi" şehirde önemli bir turist merkezidir.

Britanya'dan göç eden İskoçlar Avustralya, Kanada ve ABD'de de kurduklarai bazı yerleşkelere Perth adını vermişlerdir. Bunlardan en önemlisi Avustralya'nın nüfusça 4. büyük şehri olan ve Batı Avustralya eyaletinin başkenti olan Perth, Avustralya şehridir. Bu şehrin varoşları ile birlikte metropoliten şehir nüfusu yaklaşık 1,7 milyondur.

Tarih öncesi çağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth'in "Pikt" asıllı ismi ile şehir içinde ve etrafında bulunan arkeolojik kalıntılar günümüzde şehrin bulunduğu mevkide antik çağlarda bile bir insan yerleşkesi olduğuna kanıdır. Kent, Tay Nehri'nin batı yakasında ufak bir tepe üzerinde olduğu için; bu tepenin önünde denizde gelgit git halinde olduğu zamanlar nehirin çok sığ olup yaya ve arabalarlara kolay geçit sağladığı icin ve Tay Nehrinin batısındaki tepenin arkası denizden gelen fırtınalara karşı biraz sığınak sağladığı için Perth'in mevki insan yerleşkesi için çok çekici olduğu tabiidir. Perth içinde ve yakınlarında bulunan arkeolojik kalıntılar bu mevkide yontma taş devrinden beri yerleke bulunduğuna ve ilk yerleşkenin 8.000 yıl önce olduguna işaret etmektedir. Şehir civarında yaklaşık M.Ö. 4000 yıllarında kurulmuş olan dikili menhir taşları ve taşlardan daireler şeklinde menhirler bulunması kentin cilalı taş devrinde yerleşim yeri olduğunu vurgulamaktadır. Perth'in doğusunda Carpow mevkinde Tay Nehri kıyısında buluanan ve M.Ö. 1000 civarında yapıldığı kabul edilen tek bir ağaç kütüğünden yapılmış kano kalıntısı kentin "bronz devrinde" de bir yerleşim mevki olduğuna nişanedir.

Orta çağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth'in kuzeydoğusunda 3km kadar uzaklıkta bulunan "Sconce" İskoçya'nın ortaçağlardan beri İskoçya'nın idari merkezidir. Bu mevkinin (843–958) döneminde "Alba Kralı" "I. Kenneth mac Aılpín"'in başkenti olduğu belgelidir. Daha sonra aynı mevkide İskoçya Kralı "I. Alexander" büyük bir Augistin Manastırı inşa ettirmiştir. Bu manastır ve civarınında İskoçya Krallarıınin yılın çok büyük kısmında ikamet etmeleri ve ülkelerini buradan idare etmeleri bu dönemde Perth'in efektif olarak İskoçya başkenti olduğunu göstermektedir. 12. yüzyıl başında İskoçya Kralı "Aslan William" bu kente "Kraliyet Burgu" olma statütüsü bahsetmiştir. 12. ve 13. yüzyıllarda Perth (aynen Aberdeen, Kuzey Berwick ve Roxburgh gibi) İskoçya ülkesi ve krallığının önemli ve çok zengin iç ve dış ticaret merkezi olmuştur. Şehirde birçok loncalar halinde organize olmuş zaanatkarlar bulunmaktaydı. Perth ile Fransa, Flemenk ülkeleri ve Baltık Denizi kıyıları ülkeleri arasında çok önemli dış ticaret bağları bulunmaktaydı. Kentte üretilen zanaatkar malları Avrupa kıtasına gönderilip oradan lüks eşyalar (örneğin Fransa'dan şarap ve seramik mallar, Ispanya asıllı ipek kumaş vb.) ithal edilmekteydi. Bu ticaretin yuksek mikyas ve önemi, Tay Nehrinin zaman zaman cok yükselip etrafini sel baskınlarına maruz birakması (örneğin 1209'da büyük sel baskını) ve bundan kentin gayet buyuk zarar görmesi hakkında yazılanlar incelenince daha iyice anlaşılmaktadır.[3] Bu dönemde 1209 sel baskınının (şimdi kent yeni yerel idare binasının yanıdadaki otoimobil parkı binasının yerinde bulunan) Kraliyet Şatosu'nun yıkılmasına neden olduğu belgelidir.

İngiltere Kralı I. Edward İskoçya'yı fethe başladığında 1296'da ordusuyla Perth önüne gelmiş; bu şehrin sadece bir hendekle pek korunaksız olması dolayısıyla şehri hemen İngilizler eline geçirmiştir. İngilizler şehri daha savunabilinir hale getirmişler ve hatta 1304'de şehri surlara içine almayı plaanlamışlardır. Perth İngiliz ordusu için bir İskoçya üssü olmuştur. Bu durum 1312'de İskoçya kralı I. Robert (Robert the Bruce), bu şehri tekrar İskoçya'ya katmasına kadar devam etmiştir. 1336'da İngiliz kralı III. Edward kenti geri alıp, bu kenti İngiliz askeri üssü yapmaya karar vermis ve şehri surlar, sur kuleleri, müstahkem kale kapıları ve diğer savunma mevkileriyle donatmak için, bunların maliyetlerini karşılamak üzere Perthshire ve Fife bölgelerinde bulunan 6 manastırdan zorla vergi toplamıştır. Böylelikle ortaya çıkan, Perth kentini çevreleyen yeni şehir surları, Perth'in Orta Çağlarda İskoçya'da bulunan en önemli mevki olmasını sağlamıştır. [3]

1437'de İskoçya Kralı I. James Perth'de bulunan "Blackfriars Kilisesi"'nde Atholl Kontu ve yardımcıları tarafından suikaste uğrayıp öldürülmüştür.[3]

Yeni ve modern çağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

16. yüzyıl ortasında İskoçya'ya Kalvinizm Protestanlığını getirmekete olan John Knox bu reformasyon hareketine Perth'de bulunan "Vafizci St John Kilisesi"'nde verdiği bir vaiz ile başlamıştır. Bu vaazdan sonra galeyana gelen sonradan Presbiteryan Protestan olan Perth halkı, şehirde bulunan Katolik manastırlarına hücum edip onları yağma edip yerle bir ettiler ve sonra da Sconce Manastırı aynı akıbete maruz kaldı. Çocuk yaşta olan İskoçya Kraliçesi Mary'ye naip olarak ülkeyi idare eden annesi "Mary Guise" bu Presbiteryan isyanlarını kontrol etmeyi başardı; ama Perth Presbiteryan Protestanların merkezi olmaya devam etti.

1631'de İngiliz İç Savaşı içinde şahsen hem İngiltere Kralı ve hem de İskoçya Kralı olan II. Charles Sconce'da tac giyme töreni ile kralık tahtına geçti. Fakat bu krala aleyhtar olan İngiliz Parlamento güçleri Oliver Cromwell komutasında İskoçya girip 1650'de Dunbar Muharebesi'i kazandıktan sonra South İnch'de bir müstahkem kale inşa ettirip (yaptırılan diğer 4 kale ile birlikte) İskoçya'nın İngiliz idaresi altında kalmasını sağlamıştır. Daha sonra İngiltere'de Alman Saksonya asıllı Hanover Hanedanı'ndan krallar hükümdarlığa geçince İskoç asıllı Stuart hanedanını geri getirmek için İskoçya'da çıkan Jakobit isyanları dolayışyla Perth kenti ve kalesi 1689, 1715 ve 1745'de isyancı askerlerin istilasına uğramıştır.

1760'da şehirde yeni ve ileri bir eğitim sağlamak için Perth Akademisi kurulmuştur. Bu okul mezunlarının önünü çektiği eğitimli işçi dolayışyla Peerth yeni sanayileri çekmeye başlamıştır. Şehir keten iplik ve tekstil üretimi, deri mamuleri üretimi, beyazlatıcı kimyevi maddeler üretimi ve viski üretiminde çok büyük sayıda sirekt ve üretim birimi kurulkmasına sahne olmuştur. Şehrin çok stratejik uygun merkezi mevki dolayışyla ulaşım yollarai kavşağı olmsütür. Perth tren garı 1848'de demiryolu hatları geldiğinde açıldı. Şehir içi ulaşımı 1890'da atlı tramvaylar tarfindna yapılmaya başladı bunların yerine çok geçmeden "Perth Yerel İdaresi Tramvayları"'nın işlettiği elektrikli tramvaylar şehiriçi naklinde önemli rol oynamaya başladı. Perth kalesi dolayısıyla Perth bu dönemlerde önemli askeri birlikeri barındıran bir asker kışlası durumundaydı. I. Dünya Savaşı sırasında bu nedenle şehir önemli sosyal değişmeleri maruz kaldı. Fakat aynı zamdna savaş taleplerini karşılamak üzeri sanayi gelişmesi gösterdi.

Bundan sonra 20. yüzyıl içinde Perth önce yavaş yavaş sonra hızlanarak eski sanayilerini kaybetmeye başladı ve bu sanayilerin çökmesi 20. yüzyılın son çeyreğinde daha da hızlandı. Özellikle viski üretiminin kentten ayrılması büyük etkiler yaptı. Günümüzde Perth bir hizmet sektörü merkezi haline gelmiştir. Şehirdeki kamu sektörü en büyük iş sağlayan sektör olmuştur. Ayrıca özel sektörden Aviva, Royal Bank of Scotland bankacılık ve sigortacılık merkezleri ve Scottish and Southern Energy elektrik şirketi çok önemli sayıda işçi istihdam etmektedirler. Şehir merkezi ise, Perth ve civarındaki bölgeler için bir perakande alışveriş merkezi halindedir. [4]

Coğrafi konum ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth merkezî İskoçya'da olup, "Tay Nehri" kıyılarında kurulmuştur. Kentin içinde bulunduğu yerel idare 1996'dan itibaren "Perth ve Kinross'dur ve bu yerel idarenin idari merkezidir.

Perth, genellikle Britanya adası ve İskoçya gibi soğukça yazlar ve ılıman kışlar şeklinde geçen bir Atlantik deniz kıyısı iklimine sahiptir.

Nuvola apps kweather.svg Perth, İskoçya iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru,  °C 14.5 15.0 18.3 21.7 27.0 27.2 30.0 28.9 26.4 22.5 16.0 14.4 30.0
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C 5.7 6.0 8.4 11.8 14.9 18.0 19.1 18.6 16.2 12.9 8.5 6.6 12.2
Ortalama en düşük sıcaklık, °C -0.6 -0.6 1.4 3.0 5.8 8.8 10.3 10.1 8.3 5.8 1.8 0.6 4.5
En düşük sıcaklık rekoru,  °C -14.9 -18.9 -13.9 -5.0 -2.8 -0.6 1.7 0.0 -3.9 -4.4 -10.0 -13.9 -18.9
Kaynak: Weatherbase [5]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşik Krallık 2001 Nüfus Sayımına Göre Perth Karşılaştırmaları [6] [7] [8] [9]
Perth Perth ve Kinross İskoçya
Toplam nüfus 43,450 97,824 5,062,011
Britanya tebaası olmayan yabancı 3.06% 3.57% 3.35%
75 ve daha yaşlı 8.16% 8.56% 7.09%
İşsizler 1,045 2,730 148,082

2011'e yapılan Nüfus Sayımı sonuçları, bunları hazırlayıp yayımlayamak için ihaleyi kazanan özel şirketin tüm gayretlerine rağmen, hala yayımlanmamıştır. Eldieki 2001 yılı verielri çok eskidir. Ama 2001 sayımına göre Perth'in nüfusu 43.450 kişidir. İskoçya'nın ortalama demografisi ile karşılaştırılınca Perth'in nüfusu İskoçya nüfusu niteliklerinden fazla değişiklik göstermemektedir. Bu nüfusu 30-44 yaşlar grubu tümün %22'sini kapsamaktadır. Perth'de yaşayan erkek ve kadın nüfusu medyan yaşları 37 ile 40 yıldır. Şehirde ikamet edenlerden %95,42'si Birleşik Krallık ve %87,8'i İskoçya içinde doğumludurlar. . 16-74 yaşları arasında aktif nüfusun %57,1'i tam zamanlı bir işte çalışmakta; %12,9'i part-taym çalışmakta; %6,08 işsiz ve %14,75'i emeklidir.

Yerel idare ve seçim bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth 1929-1975 arasında Perthshire kontluğu içinde idi. 1973 İskoçya Yerel İdare Kanunu'na göre fiilen 1975'den itibaren "Tayside" adı verilen ve eski Perthshire ve Kinross-shire kontluklarının birleştirilmesinde kurulan bir yerel bölge idaresi altına verildi. 1994'de İskoçya Yerel İdare Kanunu'na göre fiilen 1996'dan itibaren kurulan 36 tane tek seviyeli yerel idareden biri olan "Perth ve Kinross" tek seviyeli yerel idaresi altına verildi. Bu "Perth ve Kinross Tek Seviyeli Yerel İdare" merkez şehri Perth'dedir ve bu yerel idarenin 6.000 kadar sayıda memurları Perth şehrinin en büyük istihdam kaynağı olmaktadır.

Perth Birleşik Krllik şehir statüsünün kriterlerine Orta-çağlardan beridir uymakta idi ve eski belgelerde Perth'in şehir statüsü olduğu kabul edilmekte idi. Fakat 1990'lı yılların sonunda merkezî Birleşik Krallık hükümeti ve yörel İskoçya İdaresi bu şehir olma kriterlerini tekrar inceleyip elden geçirdi. [10] Bu yeni bir şehirler listesi ortaya çıkartıldı ve bu yeni liste içinde Perth bulunmamaktaydı. İskoçya'da diğer benzer yerleşkeler (Brechin ve Elgin) gibi "eski şehir" sıfatını taşımak Perth yerel idaresi tarafından kabul edilmedi. Şehir etrafında bulunan yol işaretleri "The City of Perth (Perth Şehri)" ve yön işaretleri "City Centre (Şehir Merkezi)" olarak özel olarak bu aksi yeni listeye uymayacak şekilde yapıldı.

Yeerl idare 2009'da Perth'in kuruluşunun 800'uncu yıldönümünde, Perth'in şehir yapilmasini istediler; ama bu kabul edilmedi. En nihayet 2012'de Kraliçe II. Elizabeth'in Birleşik Krallık tahtına geçişinin 60. yılını kutlamak için yapılan "Elmas Jübile" için yeni şehri statüsü kazanma yarışı yapıldı; buna 26 diğer yerleşke ile katıldı ve 2 Mart 2012'de Perth (Galler'de St Asaph, İngıltere'de Chelmsford ile birlikte) şehir statüsünü kazandığı ilan edildi. Böylece Perth İskoçya'da yedinci şehir statüsü bulunan kent oldu.[11]

Birleşik Krallık Parlamentosu Avam Kamerası üyeleri seçimleri için Perth şehrinin bulunduğu bölgede "Perth ve North Perthshire" ve "Ochil ve South Perthshire" adı verilen her biri tek Avam Kamerası üyesi seçen seçim bölgesi bulunmaktadır. 2010 seçimlerinden bunlardan ilkinde "İskoçya Milli Partisi (SNP)" adayı ve ikincisinde İşçi Partisi (Birleşik Krallık) adayı seçilmiştir. [12][13]

İskoçya Parlamentosu için Perth kentinde "Perthshire North" ve "Perthshire South" adlı tek bir İskoç Parlamentosu üyesi seçilen iki seçim alanı bulunmaktadır. Ayrıca "Orta İskoçya ve Fife" adı verilen bu iki ve diğer 5 seçim alanında oluşan tek bir seçim alanından oransal temsil sistemine göre 7 diğer parlamento üyesi seçilir.

Avrupa Birliği Parlamentosu içim tüm İskoçya (Perth dahil) 7 Avrupa parlamentosu üyesi seçen tek bir seçim bölgesi içindedir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth şehri 18. yüzyıldan itibaren bir sanayi şehri olarak gelişmiştir. Buna bir neden ulaşım merkezi olması ve şehrin etrafında demiryolları gelişmesi ve şehirde ilk istasyonun 1848'de açılmasıdır. Şehirdeki sanayiler keten iplikçilik ve dokuma; dericilik; aklatırma kimyevi maddeleri üretimi ve viski üretimi idi. Bunlar 20. yuyılda önemini kaybetmiştir. Özellikle viski üretiminin Perth'den ayrılması sorun açmıştır. Ancak şehrin ekeonomisi banakçılık ve sigortacılık sektörlerinde önemli istidam gelişmesi ile bu istihdam kayıplarını karşılamıştır.

Perth şehrinde büyük şirketler, kamu sektörü ve geniş sektörlerde orta ve küçük mikyaşlı şirketler ve tek sahipli şirketelr dengelei bir şekilde yaygın oldukları için Perth şehrinin ekonomisi, özellikle buhranlı dönemlerde, çok dayanıklı olduğu iddiia edilmektedir. Perth şehrinin iktisadi gelişmesi ile şehirde önem kazanan yenilenebilir enerji, sigortacılık, imalat sanayii, sağlık sektörü, boş vakit geçirme için eğlence sektörü ve ulaşım sektörü şehirdeki işsizliistihdamın yüksek olmasına neden olduğu iddia edilmektedir. Şehirde en büyük işçi istihdam eden kurum yaklaşık 6.000 kusur işçi ile kamu sektöründe "Perth ve Kinross Yerel İdare Konseyi"'dir. Bunu Tayside NHS (Milli Sağlık Servisi), "İskoçya ve Güney Enerji" elektrik şirketi, "Aviva" Otobüs Şirketi, Highlands Ve Islanda Üniveristesi;'nin Perth Koleji gelmektedir. "Stagecoach Group" otobüs şirketinin genel merkezi Perth'dedir.

Günümüzde Perth'in en önemli iktisadi sektörü şehir ve etrafındaki bölge için perakende alışveriş ticareti sağlamasıdır. Perth'in alışveriş ve ticaret merkezi Tay Nehri'nin batı sahillerindeki şehir merkezindedir. [14]Bu sade yayalara mahsus ana çarşı sokağı High Street'in bir kısmı olup, High Street ile Tay Street ve South Street'in kavşakları arasındadır. Bu merkezde Britanya'da önemli olan büyük perakandeci dükkanların şubeleri ile bağımsız perakendeci dükkanlar karışık şekilde bulunmaktadır. Yerel idare tarafından 2010 yılında £3 milyon sarfedilerek bu yayalara mahsus çarşı merkezi yenilenip daha çekici şekle getirilmiştir. [15]Şehrin kuzeybatı varoşlarında 1988'den beri St Caterine Perakende Parkı adı verilen bir şehirdışı alışveriş alanı bulunmakta ve bu 8 büyük perakende şirket şubesi için alışveriş alanı sağlamaktadır. [16]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth İskoçya içinde karayolu ve demiryolu ulaşımı için merkez olama nitelğını korumaktadır.İskoçya başkenti Edinburgh'da şehre gelen M90 otoyol şehrin doğusundan geçmektedir. Güneyde bulunan Stirling ve Glasgow şehirlerini kuzeyde Inverness'e bağlayan A9 ana karayolu şehrin içinden geçer. Şehre hizmet veren diğer ana karayolları arasında ise Crieff ve Crianlarich ve sonda Oban'a giden A93; Blairgowrie ve Braemar'e giden A93; Coupar Angus ve Forfar'a giden A 94 ve Dundee ve Aberdeen'e giden A95 bulunur.

1970'de yapılan M90 otoyolu kuzey ve doğu yönünde ve 1980'li yıllarad yapılan A9 ana kara yolu batı yönünden şehrin yakındna geçmektedir. M90, A9 ve A93 ana karayolları Broxeden Kavşağı'nda birbirini kesmekte ve bu kavşak İskoçya için en önemli ve kalabalık trafikli yol kavşağı olmaktadır. Tüm İskoçya'da tek kavşak olarak bu kavşaktaki yol işretleri İskoçya'nın en büyük 6 şehrinegüneye doğru A6'da Glasgow ve Stirling; A90 ile kuzeye Dundee ve Aberdeen'e; M90 ile Edinburgh'a ve kuzeye A9 ile Inverness'e) yol işareti göstermektedir. M90 otoyolu'nun son kısmı 198=78'de şehrin doğusunda bulunan ve Tay Nehri'ni viadükle geçen Friarton Köprüsü tamamlanmıştır. Bu köprü Britanya adasında bulunan büyük yol mühendisliği yapılarından en kuzeyde bulunanıdır.

Perth Demiryolu Garı'nda Fıfe'a, Forth Demiryolu Köprüsü üzerinde geçerek Edinburgh Waveerley istasyonuna ve güneyde Glasgow Queen Street istasyonunda her gün düzgün seferler bulunmaktadır. Bu istasyondan biri Britanya adasının doğusundan "East Coast" Şirketi tarafından işletilen Londra King's Croos, Londra'ya diğeri geceleyin yataklı tren servisi olarak "Caledonian" Şirketi tarafında Londra Euston istayonuna direk tren seferler yapılmaktadır.

Perth şehrinde şehirici otobüslerinin işletilmesi özel sektöre ait "Stagecoach Group" tarafından yapılmakta ve bu büyük otobüs şirketinin merkezi Perth'de bulunmaktadır. Şehirde bulunan "Leonard Street" otobüs garindan önemli İskoçya şehir merkezlerini şehirlerarası otobüsler işletilmektedir. İngiltere'de Manchester ve Londra şehirlerine şehirlerarası otobüs seferleri, şehir merkezine 2,5 km uzaklıktaki "Broxden Kavşağı" otobüs istasyonundan, Megabus şirketi tarafından yapılmaktadır. Bu otobüs istayonundan otobüsle seyahat için, şehir merkezinde otomobil park edip bu otobus istasyonuna otobüsle gitme hizmeti de verilmektedir.

Perth civarında şehrin 7,5 km kuzeydoğusunda Perth Havaalanı bulunmaktadır. Fakat bu alandan ticari uçak seferleri yapılmamakta ve hava alanı özel uçaklar ve pilot eğitimi için kullanılmaktadır. Şehre en yakın ticari uzak seferliyapilan havaalanları Edinburgh Havaalanı veya Aberdeen Havalanı'dır. Perth'den 20 dakikalık otomobil sürmeyele varılabilen Dundee Havalanından Londra Şehri Havalanı, Belfast ve Birmingham'a ticari uçuşlar sağlamakta ve çarter uçak seferleri yapilmaktadır.

Görülecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Perth Müzesi ve Güzel Sanatlar Galerisi" [1]: Perthshire kontluğu tarfından kurulup işletilen bir müze ve sanat galerisi. Doğal tarih, sosyal gelişmelr, arkeoloji ve güzel sanatlar eserleri sergilenmektedir.
  • Fergusson Galerisi [2]:Tanınmuş İskoç asıllı ressam John Duncan Fergusson (1874-1961)'un eserlerinin en büyük koleksiyonunun sergilendiği galeri.

Saray, şato ve malikaneler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sconce Sarayı[3]: Perth'in bir varoşu olan "Sconce"'da bulunan eski bir manastır olan ve geç orta çağlar ve yeni çağlarda bağımsız İskoç Kralları'nın taç giyme törenlerinin yapıldığı yapıdır. İskoçya krallığı için çok sembolik anlamı olan "Sconce Stone, Stone of Destiny (Sconce Taşı, Kader Taşı)"'nın saklandığı mahaldir. Bir şato şekilnde olan günümüzdeki yapı 19. yüzyılda tamamiyle restore edilip değiştirilmiştir. Bu sarayda müze olarak porselen koleksiyonu, tablolar ve antik mobilyalar sergilenmktedir ve etrafındaki bahçeler de çok ilgi çekicidir.
  • Elcho Şatosu[4]: Perth'nin 7 km kuzeyinde bulunan ve 16. yüzyılda yapılmış olan malikane binasıdır. Özel bir soylu sulalesi tarafindan yapılmıştır ve günümüzde halka açık bir malikanedir. Yapı, mefruşatı ve orijinal vitray camları ile ilgi çekmektedir.
  • Huntingtower Castle[5]: "Ruthven Malikanesi" olarak da bilinmektedir. Perth'in 3 km doğusundadır. 15. ve 16. yüzyılda savunma için yapılmış müstahkem mevki şeklinde olup sonradan soylu İskoç ailesinin içinde yaşaması için 17. yüzyılda orijinal şekillerini fazla değiştirmeden restore edilmiştir.

Parklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Branklyn Gardens [6]: İskoçya'da bulunan en güzel bahçe" olarak nitelendirilmiştir. Cam altında yetiştirlen nadir ve ekzotik bitkileri ile tanınmıştır.
  • Perthshire Bahçeler Koleksiyonu [7]: Değişik 9 adet parktan oluşmaktadır. İskoç bahçeciliğinin kullandığı değişik teknikler ve şekillerini sergilemektedirler ve özellikle İskoçaya'da yörel ve yerel ağaç ve bitkiler bu bahçelerde görülebilir.

Diğer yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Perth'de köprüler [8]: Perth Tay Nehri kıyılarında kurulduğu için bu nehrin üzerinde çeşitli dönemlerde o dönem mimari stiline göre yapılmış köprüler bulunmaktadır. Bunlar arasında 1771'de yapılmış "Smeaton's Bridge", 1863 yapımı demiryolu köprüsü, 1902'de yapılmış olan "Victoria's Bridge" yerine 1960'da yeniden yapılmış "Queen's Bridge" ilgi çekebilir.
  • St John's Kirk [9]: Perth'de ve hatta tüm İskoçya'da gününümüze kadar gelmiş bulunan en eski yapılardandır. Orijinal yapının bina edilmesine 1241'de başlanmış; 1440'da ve 1511'de bu yapı gemişletilmiştir. İskoç Protestanları lideri olan John Knox ve taraftarları tarafından 1559'de yakılmıştır. 1923'de tümüyle restore edilmiştir.
  • St Paul's Church [10]: Eski St John Kilisesi ve şehrin ana cadde olan "High Street" üzerinde bulunan St Paul Kilisesi'nin yerine 1807'de yapılan bir kilise.

Görsel sanatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Perth Theater[11]: İskoçya'da bulunan en eski tiyatro salonuna sahiptir. Yıllık programda repretuvar tiyatro, dram, müzik ve dans eserleri gösterileri bulunmaktadır.
  • Perth Tiyatro Festivali: Her yıl ilkbahar sonlarında yapılan bir hafta veya daha uzun süren tiyatro, dans, klasik batı müziği konserleri ihtiva eden bir festivaldir. 2007'de 16-27 Mayıs'da yapılmıştır.
  • Perth Concert Hall[12]: Şehrin merkezinde "Horsecross" mevkinde Eylül 2005'de açılan bir Konser Sarayıdır ve yıl içinde bir müzik konser mevsimi, audiovizeuel gösteriler, sosyal toplantılar ve konferenslar bu salonda yapılmaktadır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

  • St. Johnstone FC: İskoçya Premier Ligi'nde oynayan, 1884'de kurulup Perth şehrinin ortaçağlardaki ismini taşıyan bir futbol klübü. Klübün stadı 10,456 kişilik "McDiarmid Park" olup renkleri Mavi-Beyaz'dır.
  • Bell's Sport Centre: Şehrin kuzeydoğusunda olan ve çeşitli spor sahaları bulunan bir spor merkezi. Bu merkezde kurulu olan kapalı salon "Greenwich Dome" dışında Birleşik Krallık'ta bulunan en büyük kapasiteli kapalı salondur.
  • İskoç Açık Voleybol Turnuvası: Her yıl Perth'de organize edilen profesyonel ve amatör voleybol klüplerine açık bir turnuvadır. Profesyonel maçlar genellikle "Bell' Sport Centre" kapalı salonunda oynanmaktadır. Amatör maçlar ise bu merkezde bulunan diğer açık hava voleybol sahalarında oynanmaktadır.
  • Perthshire RFC: Perth'de bulunan Ragbi birliği ragbi takımıdır. Bu klübün maçları "Bell's Sport Centre" yakınlarında yapılmaktadır.

Kardeş şehir[değiştir | kaynağı değiştir]

Perth'ın şu yabancı kentlerle "Kardeş şehir" bağlantıları vardır:


Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İskoçya İskoç Dili Merkezi: İskoçca İskoçya Yer İsimlari
  2. ^ Ainmean-Àite na h-Alba ~İskoçya'da İskoç Galce Yer İsimleri
  3. ^ a b c Graham-Campbell Perth:The Fair City
  4. ^ "Perth City Centre Conservation Area Appraisal". Perth and Kinross Council. http://www.pkc.gov.uk/NR/rdonlyres/60DFAFA4-6CEF-4027-8441-C9D2031A9BEC/0/PerthCentralCAAppraisalFinalversion.pdf. Erişim tarihi: 22 Aralık 2009. 
  5. ^ "Weatherbase: Perth, Scotland Records and Averages". Weatherbase. http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=075130. 
  6. ^ "Comparatıve Popülation: Perth Localıty Scotland". scrol.co.uk. 2001. http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainLevel=Localıty&mainText=Perth&mainTextExplicitMatch=false&compLevel=CountryProfile&compText=&compTextExplicitMatch=nüll. Erişim tarihi: 4 Haziran 2010. 
  7. ^ "Comparatıve Popülation: Perth & Kinross Council Area". scrol.gov.uk. 2001. http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Popülation&mainLevel=CouncılArea&mainArea=Perth+%26+Kinross&mainText=&mainTextExplicitMatch=false&compLevel=CountryProfile&compText=&compTextExplicitMatch=nüll. Erişim tarihi: 4 Haziran 2010. 
  8. ^ "Comparatıve Employment Profile: Perth Localıty Scotland". scrol.gov.uk. 2001. http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Employment&mainLevel=Localıty&mainText=Perth&mainTextExplicitMatch=false&compLevel=CountryProfile&compText=&compTextExplicitMatch=nüll. Erişim tarihi: 4 Haziran 2010. 
  9. ^ "Comparatıve Employment Profile: Perth & Kinross Localıty Scotland". scrol.gov.uk. 2001. http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Employment&mainLevel=CouncılArea&mainArea=Perth+%26+Kinross&mainText=&mainTextExplicitMatch=false&compLevel=CountryProfile&compText=&compTextExplicitMatch=nüll. Erişim tarihi: 4 Haziran 2010. 
  10. ^ "Review of Scotland's Cities - The Analysis". Scottish Government. Ocak 2003. http://www.scotland.gov.uk/library5/society/rsca-02.asp. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2010. 
  11. ^ "Perth wins Diamond Jübilee contest to be named seventh Scottish city". BBC News (Tayside and Central Scotland). 14 Mart 2012. http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-tayside-central-17365611. Erişim tarihi: 27 Mart 2012. 
  12. ^ "Peter Wishart, MP for Perth and North Perthshire". BBC News. http://news.bbc.co.uk/democraçylive/hi/repreşentatıves/profiles/25254.stm. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2010. 
  13. ^ "Gordon Banks, MP for Ochil and South Perthshire". BBC News. http://news.bbc.co.uk/democracylive/hi/representatıves/profiles/38890.stm. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2011. 
  14. ^ "Perth City Centre Map". Visitscotland. http://www.perthshire.co.uk/ındex.asp?tm=27. Erişim tarihi: 22 Aralık 2009. 
  15. ^ "Perth shopping streets get £3 mıllion makeover". The Courier. 18 Şubat 2011. http://www.thecourier.co.uk/News/Perthshire/artıcle/10984/perth-shopping-streets-get-3-mıllion-makeover.html. Erişim tarihi: 18 February 2011. 
  16. ^ "Perth: St Catherine's Retail Park". Pradera. http://www.pradera.com/pradera-properties/perth-st-catherines-retail-park. Erişim tarihi: 6 Mart 2011. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Perth, İskoçya ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.