Niş Muharebesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Niş Muharebesi
Osmanlı-Macaristan Savaşları,Haçlı Seferleri
Tarih Kasım 1443
Bölge Niş, Sırbistan
Sonuç Macaristan Krallığı ve Müttefikleri zaferi
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu POL Przemysł II 1295 COA.svg Lehistan Krallığı
Macaristan Krallığı

SLazarevic Coat of Arms.png Sırp Despotluğu

Komutanlar
Osmanlı İmparatorluğu Kasım Paşa[1]
Osmanlı İmparatorluğu Turahan Bey[2]
Osmanlı İmparatorluğu İshak Bey[3]

Osmanlı İmparatorluğu İskender Bey


Wladyslaw Warnenczyk.jpg Iancu Hunedoara.jpg


János Hunyadi
POL Przemysł II 1295 COA.svg III. Władysław

SLazarevic Coat of Arms.png Đurađ Branković

Güçler
Bilinmiyor 20,000 Macar Paralı ve diğer askerler
5,000 Leh Askeri[4]
8,000 Sırp[5]
Kayıplar
Bilinmiyor (300 Arnavut süvarisi İskender Bey ile birlikte firar etti.) Bilinmiyor

Niş Muharebesi Kasım 1443'ün başlarında János Hunyadi komutasındaki Haçlılar ile Osmanlı kuvvetleri arasında yapılmıştır.[6][7] Sonuçta Niş kalesi ele geçirilip bölgedeki 3 farklı Osmanlı birliği yenilgiye uğratılmıştır.Niş Muharebesi Hunyadi'nin Uzun Seferinin bir parçasıdır. öncü birliklerin başındaTrajan Geçidine dayanan Hunyadi, 3 farklı paşanın komutasındaki 3 Osmanlı ordusunu yenilgiye uğratmıştır. Ardından öncü haçlı kuvvetleri Macar Kralının Ordusu ile birleşip Sofya'yı ele geçirmiştir. Bu arada Macar Kralı ile birlikte sonucu tartışmalı çeşitli kaynaklara göre Osmanlı zaferi ile biten ama Osmanlıları Edirne-Segedin Antlaşmasına zorlayacak kadar ağır Osmanlı kayıpları ile sonuçlanan;diğer bir kaynağa göre ise Macar zaferi ile biten ama bastıran kış koşulları,kralın sabırsızlığı neticesinde Haçlı ordusunun bu muharebeden bir süre geri dönmek zorunda kaldığı sonrasıda Osmanlıların yeniden barış antlaşmasını zorlandığı İzladi Derbendi (Kustinitza) muharebesini sultan II. Murad'la yapmıştır. Bir başka görüşe göre ise Osmanlılanın ağır kaybına karşı kendileride ağır kayıplar verip İzladi'de bozguna uğrayan Macarlar kış şartları altında geri çekilmeye zorlandılar ancak beklenmedik bir olay savaşın gidişini değiştirdi,Dragoman'da bu orduyu takip eden Osmanlı kuvvetleri,pusuya düşürülüp yenilgiye uğratıldı ve sultan II. Murad'ın damadı ve veziriazam Çandarlı 2.Halil Paşa'nın kardeşi Mahmud Bey esir alındı.[8] Buda Osmanlılar üstünde moral bozukluğuna neden oldu; haçlılarınsa bu seferi başarılı bir sefermiş gibi göstermelerini sağladı. İzladi muharebesinin sonucu ne olursa olsun, haçlılarla yapılan bu muharebeler ve Niş muharebesi Bosna, Hersek, Sırbistan ve Arnavutluk'ta geçici süreliğine Osmanlı egemenliğinin zayıflamasına ve sarsılmasına neden olmuştur.

Muharebe Öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1440'da János Hunyadi Polonya Kralı Władysław III'ün güvenilir bir danışmanı ve en güvendiği asker haline gelmiştir. Hunyadi Belgrad kalesinin komutanlığı ile ödüllendirilip, Osmanlılara karşı askeri operasyonlarla ödüllendirildi.Kral Władysław, Hunyadi'nin unvanlarını onun doğu Macaristan'da ki mülklerini güvence altına alarak tanıdı. Hunyadi sınırlı kaynaklara karşın inanılmaz bir beceri göstererek sağlam bir savunma oluşturdu.Osmanlıların ilerlemelerini durdurdu. 1441'de Semendire'de İshak Bey komutasındaki Osmanlı kuvvetlerini yenilgiye uğrattı.Sayıca az kuvvetleriyle Mesid Bey ve Rumeli Beylerbeyi Şehabeddin Paşa ile Hermannstadt Muharebesini yapıp kazandı. Macarların ölen komutanları yanında Osmanlı komutanı Mesid Bey öldürüldü, Şehabeddin Paşa neredeyse dörtte üçü öldürülen ordusunun ağır kayıplarıyla geri çekilmek zorunda kaldı. Bu zaferin ardından Eflak Macar hakimiyetini tanıdı,Osmanlı hakimiyetinden çıktı. 1442 Temmuz'unda bu defa Şehabeddin Paşa komutasında 80.000 kişiyi bulan Osmanlı Ordusunu Demirkapı (Tuna)'da yenilgiye uğrattı. Bu zaferler Hunyadi'yi ünlü bir Osmanlı düşmanı olarak bütün hristiyanlık dünyasında bilinir hale geldi. Bu başarılar 1443'te kral Władysław'ın Uzun Sefer adı verilen ünlü harekatını yapmasına temel neden oldu. Bu sefer bir haçlı seferi halini aldı Macar,Alman,Polonya,Çek süvari ve askerleri yanında Osmanlıların ilhak ettiği Sırbistan'da bu hakimiyeti tanımayan Sırp beylerinden Durađ Brankoviç askerleri ile sefere destek verdi.Niş Muharebesi ile bu seferin ünlü muharebelerinden biridir. Hunyadi Giuliano Cesarini eşliğinde bu seferede katıldı ve bu muharebede de aktif görev aldı.[9]

Muharebe[değiştir | kaynağı değiştir]

Niş'de tek bir muharebe değil 5 farklı muharebe gerçekleşmiştir.İlk muharebe şehirdeki küçük Osmanlı garnizonu ile gerçekleşmiştir ve Niş ele geçirilmiştir. Ardından şehri geri almak için ilerleyen 3 farklı Osmanlı kuvveti ile çarpışılmış ve bu ordular yenilgiye uğratılmıştır. Sonrasında 5.muharebe bu ordulardan kalan birliklerle haçlı kuvvetleri arasında olmuş ve yine Hunyadi muharebeyi kazanmıştır.

Bolvani ve Niş arasındaki ovada 3 Kasım 1443'de muharebeler gerçekleşmiştir.[10] Osmanlı birlikleri Kasım Paşa ve Rumeli Beylerbeyi Turahan Bey ve İshak Bey komutasındaydı.[3] Niş ve Sofya arasındaki alan muharebenin kaybedilmesi ardından boşaltıldı; bir görüş Osmanlıların geri çekilirken.[11] diğer görüş ise haçlıların ilerlerken çevredeki bütün köyleri yakıp yıktıklarını ileri sürmektedir. Osmanlı kaynakları Osmanlı ordusunun yenilgisini orduların farklı komutanlarca yönetilmesi ve ordular arasındaki koordinasyon eksikliğine bağlamıştır.[12]

Muharebe Sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Laonikos Halkokondiles'e göre, bitkinlik sonra Hünyadi 1443'te Osmanlıları Balkanlardan geri çekilmeye zorlarken,bütün taraflardan eski Lordlar ise babalarından kalan toprakları aceleyle geri kazanıyorlardı.[13] Bu Osmanlılara karşı toprakları geri kazanmak için hamlede bulunanlardan biri de yeğeni Hamza Kastrioti ile Osmanlı ordusundan,Niş Muharebesinde savaşmayıp, 300 Arnavut askeri ile firar eden İskender Beydi ve Krujë şehrini ele geçirmesiyle Arnavutluk'ta ki pek çok bölge Osmanlı hakimiyetinden çıktı ve Arnavutluk'ta isyanın başlamasıyla, 25 yıl sürecek Osmanlı-Arnavutluk mücadelesi de başlamış oldu.[14][15]

II. Murad 10 yıllık bir barış antlaşması imzalayıp, tahttan II. Mehmed lehine ayrıldı. Fakat barış anlaşması Macarlar tarafından bozulup,yeni bir haçlı birliği kurulunca, Murad Balkanlara ve tahta geri döndü ve Varna Muharebesi'ni Kasım 1444'te ardından 1448'de II. Kosova Muharebesi'ni kazanıp Osmanlı hakimiyetini balkanlarda tekrar oluşturdu.[16]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Skënderbeu: Jeta dhe vepra by Kristo Frashëri, p. 130.
  2. ^ Houtsma, Martijn Theodoor (1993) First encyclopaedia of Islam: 1913-1936 VIII Netherlands: E.J. Brill and Luzac and Co. ss. 466 http://books.google.com/books?id=ro--tXw_hxMC&pg=PA876&lpg=PA876&dq=Pasha+Yigit+Beg&source=bl&ots=VsIOV9u8BG&sig=aMPS1pECgYmbxxriLBF3ZoMP42k&hl=en&ei=EHYUTej7M4ea8QP_w_CEBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&q=Pasha%20Yigit%20Beg&f=false ""In the beginning of November 1443, Turakhan Beg commanded one of the Ottoman corps in the battle against John Hunyadi." 
  3. ^ a b Babinger, Franz (1992), Mehmed the Conqueror and His Time, Princeton University Press, ss. 25, ISBN 978-0-691-01078-6, http://books.google.com/books?id=PPxC6rO7vvsC&pg=PA25&dq=battle+of+Zlatitsa&hl=en&ei=i8XsTdOcAs7usgbUstTnCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CE4Q6AEwCA#v=onepage&q=battle%20of%20Zlatitsa&f=false, "The combined host met Ottoman forces first on November 3, 1443, between the castle of Bolvan (near Aleksinac) and the city of Niš. Here Kasim Bey, then governor of Rumelia, Ishak Bey and other standard bearers were defeated." 
  4. ^ Setton, Kenneth Harry W. Hazard, Norman P. Zacour (1989) A history of the crusades : Volume VI: The impact of the crusades on Europe Madison, Wis. : The University of Wisconsin Press ss. 270 ISBN 978-0-299-10740-6 OCLC 475548809 http://books.google.com/books?id=TKaPrQPFIAMC&pg=PA270&lpg=PA270&dq=turakhan+beglerbeg+rumelia&source=bl&ots=4FY7tr9Kq4&sig=-dah7t3UKE8h7RnVI9apgkQbDxM&hl=en&ei=epTsTby7M4_t-gbakLTpDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&q=turakhan%20beglerbeg%20rumelia&f=false "The whole army estimated to consist of 25,000 men, included an important mercenary force hired with funds given by Serbian despot, and in addition, a contingent of 8,000 Serbs and 5,000 Polish soldiers" 
  5. ^ Babinger, Frank and Ralph Manheim, William C. Hickman, Mehmed the Conqueror and His Time, (Princeton University Press, 1978), 25.
  6. ^ Riley-Smith, 275.
  7. ^ Hupchick, Dennis P., The Balkans: From Constantinople to Communism, (Palgrave Macmillan, 2004), 117.
  8. ^ Imber, Colin (July 2006). "Introduction" (PDF). The Crusade of Varna, 1443–45. Ashgate Publishing. ss. 9–31. ISBN 0-7546-0144-7. http://www.ashgate.com/subject_area/downloads/sample_chapters/Crusade_of_Varna_Intro.pdf. Erişim tarihi: 2007-04-19. [ölü/kırık bağlantı]
  9. ^ Babinger, Franz (1992), Mehmed the Conqueror and His Time, Princeton University Press, ss. 25, ISBN 978-0-691-01078-6, http://books.google.com/books?id=PPxC6rO7vvsC&pg=PA25&dq=battle+of+Zlatitsa&hl=en&ei=i8XsTdOcAs7usgbUstTnCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CE4Q6AEwCA#v=onepage&q=battle%20of%20Zlatitsa&f=false, "John Hunyadi accompanied by the cardinal-legate Giuliano Cesarini." 
  10. ^ Setton, Kenneth Harry W. Hazard, Norman P. Zacour (1989) A history of the crusades : Volume VI: The impact of the crusades on Europe Madison, Wis. : The University of Wisconsin Press ss. 270 ISBN 978-0-299-10740-6 OCLC 475548809 http://books.google.com/books?id=TKaPrQPFIAMC&pg=PA270&lpg=PA270&dq=turakhan+beglerbeg+rumelia&source=bl&ots=4FY7tr9Kq4&sig=-dah7t3UKE8h7RnVI9apgkQbDxM&hl=en&ei=epTsTby7M4_t-gbakLTpDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&q=turakhan%20beglerbeg%20rumelia&f=false "the most important battle of the whole campaign took place at Bolvani, in the plain of Nish on November 3, 1443" 
  11. ^ Imber, Colin (2006) The Crusade of Varna, 1443-45 Aldershot ; Burlington (Vt.) : Ashgate, cop. ss. 16 ISBN 978-0-7546-0144-9 OCLC 470458159 http://books.google.com/books?id=xeuaoghuq3cC&pg=PA49&dq=kasim+pasha+nish&hl=en&ei=3UHnTZzaHtSs8QPU7Nz8Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=snippet&q=kasim&f=false "In the course of their flight Kasim and Turahan burned all villages between Niš and Sofia." 
  12. ^ Imber, Colin (2006) The Crusade of Varna, 1443-45 Aldershot ; Burlington (Vt.) : Ashgate, cop. ss. 270 ISBN 978-0-7546-0144-9 OCLC 470458159 http://books.google.com/books?id=xeuaoghuq3cC&pg=PA49&dq=kasim+pasha+nish&hl=en&ei=3UHnTZzaHtSs8QPU7Nz8Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=snippet&q=kasim&f=false "The Ottoman sources in general emphasize the disagreement and lack of cooperation between frontier Ottoman forces under Turakhan and sipahi army under Kasim" 
  13. ^ İnalcık, Halil (1995), From empire to republic : essays on Ottoman and Turkish social history, Istanbul: Isis Press, ss. 88, ISBN 978-975-428-080-7, OCLC 34985150, http://books.google.rs/books?id=kIhpAAAAMAAJ&q=%22Mali+sup%C3%A9rieur,+et+qui+appartenaient+%C3%A0%22&dq=%22Mali+sup%C3%A9rieur,+et+qui+appartenaient+%C3%A0%22&hl=sr&sa=X&ei=xepsT5b_D4zEtAaY5s28Ag&ved=0CC8Q6AEwAA, erişim tarihi: 4. January 2012, "Comme nous le dit Chalcocondy- las après la retraite des Ottomans dans les Balkans en 1443 devant l'Hunyade, les anciens seigneurs se dépêchèrent de tous les côtés à rentrer en possession des domaines de leurs pères....(As Chalcocondyles tells us, "Weary after Hunyadi forced the Ottomans to retreat in the Balkans in 1443, the old lords hurried on all sides to regain possession of their fathers' fields".)" 
  14. ^ Encyclopaedia of the Muslim World, Ed. Taru Bahl, M.H. Syed, (Anmol Publications, 2003), 45.
  15. ^ Dialogue, Volume 5, Issues 17-20. Dijalog. 1996. ss. 78. http://books.google.rs/books?ei=ys5xT5C6KMzLswaCkM27DQ&id=KgG5AAAAIAAJ&dq=%22%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0+%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B8%22&q=branilo#search_anchor. Erişim tarihi: 27 March 2012. "Posle bitke kod Pirota, Skenderbeg zajedno sa sinovcem Hamzom, sinom svog starijeg brata Staniše ..." 
  16. ^ The Historians' History of the World By Henry Smith Williams - Page 439