Kuru burunlu maymunlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Kuru burunlu maymunlar
Bonobo
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Primates (Primatlar)
Alt takım: Haplorrhini (Kuru burunlular)
Pocock, 1918
İnfra takımlar
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Kuru burunlu maymunlar ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Kuru burunlu maymunlar ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Kuru burunlu maymunlar (Haplorrhini) primatlar (Primates) takımının iki alt takımından birisi. Diğer alt takım nemli burunlu maymunlar (artık kabul görmeyen eski sınıflandırmalarda Tarsiiformes grubu dahilinde önmaymunlardı).

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İnsangilleri de içine alan kuru burunlu maymunlar grubu, nemli burunlulardan birçok farklılık gösterir. Burundaki Rhinarium bu grupta kurudur. Bu özellik koku alma duyusunun nemli burunlulardan daha kötü olduğunu da gösterir. Göz ile alın boşluğu arasında kemikten duvar bulunur, ve nemli burunlulardan farklı olarak çoğunlukla tek bir yavru doğururlar.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuru burunlu maymunlar Amerika'nın ve Afrika'nın (Madagaskar hariç) tropik ve subtropik iklimlerinde, Güney- ve Güneydoğu Asya ve Japonya'da yaşarlar. İnsanların dışında Avrupa'da yaşayan tek primat Cebeli tarık'ta yaygın olan berberi makak'dır (Macaca sylvanus). İnsanlar ise Güney kutpu dışında her kıtada yaşar.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuru burunlu maymunlar 3 infra takıma bölünür:

Bazı sınıflandırmalarda yeni- ve eski dünya maymunları Asıl maymunlar (Anthropoidea) adı altında bir gruba koyulur.

Bu diagram akrabalık derecelerini göstermektedir:

Kuru burunlu maymunlar (Haplorrhini)
  │
  ├──Uzun bacaklı makiler (Tarsiiformes)
  │
  └──Asıl maymunlar (Anthropoidea veya Simiiformes)
        ├──Yeni Dünya maymunları veya geniş burunlu maymunlar (Platyrrhini)
        │     ├──Sakigiller (Pitheciidae)
        │     └──N.N.
        │        ├──Örümcek maymunugiller (Atelidae)
        │        └──N.N.
        │           ├──Marmosetgiller (Callitrichidae)
        │           └──N.N.
        │              ├──Gece maymunugiller (Aotidae)
        │              └──Kapuçingiller (Cebidae) 
        │
        └──Eski Dünya maymunları veya dar burunlu maymunlar (Catarrhini)
              ├──Kuyruklu eski dünya maymunları (Cercopithecoidea)
              │    └──Cercopithecidae
              │
              └──İnsanımsılar (Hominoidea)
                   ├──Gibongiller (Hylobatidae)
                   └──İnsangiller (Hominidae)

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]