Makigiller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Makigiller
İkizlerini emziren Halka kuyruklu maki (Lemur catta)
İkizlerini emziren Halka kuyruklu maki (Lemur catta)
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Primates - (Maymunlar)
Alt takım: Strepsirrhini - (Nemli burunlu maymunlar)
İnfra takım: Lemuriformes - (Makimsiler)
Familya: Lemuridae - (Makigiller)
Gray, 1821
Diğer adları
Lemurgiller
Türler

Metne bakınız

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Makigiller ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Makigiller ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Makigiller (Lemuridae), makimsiler (Lemuriformes) grubunun en çok tanılan maymun familyası. Tüm makimsiler gibi sadece Madagaskar'da bulunurlar. Eskiden bu familya'ya koyulan kedi makisigiller ve oyuncu makigiller artık ayrı familyalara ayrılmaktalar. Böylece makigiller familyası artık 20 yaşayan ve 2 soyu tükenmiş türden oluşur.

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilimsel adları, Latince lemures sözcüğünden gelir ve gecenin ruhu ya da hayalet anlamına gelir. Bu isim, iri ve parlak gözleri ile tuhaf çığlıkları nedeniyle verilmiştir.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Familyanın yaşayan türleri 24 – 57 cm uzunluğa (kuyruk 32 – 65 cm) ve 0,7 - 4 Kg ağırlığa ulaşırlar. Soyu tükenen Pachylemur cinsi daha da büyüktü. Postları yumuşak, yünlü, çoğu gri, kahverengi ve siyahımsı varyasyonlarda olur. Vücut zayıf, bacaklar incedir. Arka bacakları ön bacaklarından uzundur. Tüm nemli burunlu maymunlarda olduğu gibi ikinci ayak parmağı tırnaksız, temizlik parmağı olarak evrimselleşmiştir. Diğer parmaklarının hepsinde tırnakları olur.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Tüm makimsiler gibi makigiller de Madagaskar adasında yaşar. Mongoz makisi ile kahverengi maki insanlar tarafından Komor adalarına da salınmıştır. Hem adanın batısında bulunan kuru ormanlarda hem de doğudaki tropik ormanlarda yaşarlar. Adanın ormansız, dağlık merkezinde raslanılmazlar.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu maymun familyası ağaçta yaşamayı tercih eder. Sadece Halka kuyruklu maki (Lemur catta) (ve büyük ihtimalle soyu tükenmiş Pachylemur cinsi) yerde de yaşar. Ağaçlarda dört ayak üstünde tırmanıp atlayarak ilerlerler. Çoğu diğer makimsilerden farklı olarak sırf gece aktif değil, daha çok gündüz aktif olurlar, veya belli bir gece güngüz ritimleri olmaz.

Gruplar içinde yaşar ve farklı sesler ile anlaşırlar. Kata türünde 30 ayrı anlamlı ses şekilleri tespit edilmiştir.

Beslenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Makigiller ağırlıklı olarak otoburdur; meyve ve yaprak ile beslenirler. Bambu makileri bambu ile beslenir. Bazı türler farklı derecede bir miktar etçil de beslenir; böcek, örümcek, kırkayak veya küçük omurgalılar yerler.

Üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Familyanın çoğu türlerinde dişilerin bir çift memesi olur ve tek bir yavru doğurur, ancak üç çift memesi olan vari cinsi (Varecia) ikiz veya üçüz doğurur. Varilerde gebelik 90 - 100 gün, diğerlerinde ise 125 - 150 gün sürer. Makiler annelerinin tüylerine tutunacak kadar büyümeden önce, anneleri onları ağızlarında taşır veya yapraklardan yaptığı bir yuvaya bırakır. Birkaç ay sonra anne sütü keser ve yavrular 2 - 4 yıl içinde ergenleşir. Makiler yaklaşık 18 sene yaşayabilirler.

Tehdit[değiştir | kaynağı değiştir]

Makigiller familyasının neredeyse her türü soyu tükenmekte olan hayvanlar listesinde yer alır. Bunun nedenleri ormanların yok edilmesi ve avlanılmalarıdır.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Makigiller 5 yaşayan makimsi (Lemuriformes) familyasından biridir. Familya 6 cinse ve 20 türe bölünür:

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-43645-6.
  • Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. 6. Auflage. Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999, ISBN 0-8018-5789-9.
  • Russell A. Mittermeier u. a.: Lemur Diversity in Madagascar. In: International Journal of Primatology. 29, Nr. 6, 2008, DOI:10.1007/s10764-008-9317-y, S. 1607–1656.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]