Kapuçingiller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Kapuçingiller
Takkeli kapuçin (Cebus apella)
Takkeli kapuçin (Cebus apella)
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Primates (Primatlar)
Alt takım: Haplorrhini - (Kuru burunlu maymunlar)
İnfra takım: Platyrrhini - (Yeni Dünya maymunları)
Familya: Cebidae - (Kapuçingiller)
Bonaparte, 1831
Sınıflandırma

Metne bakınız

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Kapuçingiller ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Kapuçingiller ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Bayağı sincap maymunu (Saimiri sciureus)

Kapuçingiller (Cebidae) Yeni Dünya maymunlarına (Platyrrhini) dahil bir primat familyası. Bu familyanın sınıflandırılması çok kez değiştirilimiştir. Bu madde'de kullanılan şekli[1] 14 türü içeren iki cinsi kapsamaktadır: kapuçin maymunu (Cebus) ve sincap maymunu (Saimiri).

Kapuçin maymunlarının adı, kafanın ön kısmını kel burakan Kapuçin rahiblerinden kaynaklanmakta.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Familyanın iki cinsinin benzerlikleri dişlerinde ve kafa tasında bulunur, ama dış görünüşleri farklıdır. Uzunlukları 25 – 55 cm olur ve kuyrukları tekrar bir okadar uzundur. Sincap maymunları sadece 0,7 - 1,1 Kg ulaşırken, kapuçin maymunları 2 - 4 Kg ağırlığa varır. Postları kısa tüylü olur ve rengi siyah, kahverengi veya beyazdır. Eller ve ayaklarda tırnakları olur. Kafa yuvarlak, çene kısa ve gözlerin arasında ki mesafe küçüktür.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapuçingillerin yayılımı Orta Amerika'dan Bolivyaya ve Brezilyanın güneydoğusuna kadar varır. Farkli orman şekillerinde yaşarlar.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapuçingiller ağaçta yaşayan gündüz faal maymunlardır. Tırmanma kabiliyeti çok iyi gelişmiştir, yere nadir inerler. 8 ila 100 bireyden oluşan gruplar içinde yaşarlar. Kapuçin maymunu grupları bir erkek tarafından yönetilirken, sincap maymunlarında grubun lideri daima bir dişi olur. Aralarında çok sayıda farklı sesler ile anlaşırlar.

Beslenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapuçingiller her şey yiyicidir. Meyve, tohum, yaprak veya tomurcuk gibi bitkisel besinlerin yanında böcek, diğer küçük hayvanlar, küçük omurgalılar ve yumurta ile de beslenebilirler.

Üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

150 - 180 günlük bir gebelikten sonra tek bir yavru doğar. Babalar yavrulara neredeyse hiç bakmaz, ama grubun diğer dişileri yavrunun bakımında yardımcı olur.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Bolivya sincap maymunu (Saimiri boliviensis)
Kara kapuçin (Cebus nigritus)

Yeni Dünya maymunlarının basitce pençeli- ve pençesiz maymunlar olarak ikiye ayrıldığı eski sınıflandırmalarda marmosetgillere sayılmayan bütün Yeni Dünya maymunları Cebidae familyasına koyulurdu. Ancak daha yeni araştırmalara göre bu her iki grubta birbiri ile daha yakın akraba olan türler olduğu ortaya çıktı, ve sınıflandırma yeni bir düzene sokuldu. Böylece örümcek maymunugiller (Atelidae) ve sakigiller (Pitheciidae) familyaları ortaya çıktı.

Kapuçin- ve sincap maymunlarına en yakın olan grublar gece maymunugiller (Aotidae) ve marmosetgillerdir (Callitrichidae). Türlerin arasında ki akrabalık derecesi tam olarak açıklığa kavuşmuş değil, bundan dolayı sınıflandırmanın tekrar değiştirilmesi mümkündür. Bazı diğer sınıflandırmalarda marmosetgiller Callitrichinae adı ile bu familyanın bir alt familyası olarak gösterilir.[2]

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Berlin u.a.: Springer-Verlag, 2003, ISBN 3-540-43645-6
  • Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Baltimore u.a.: Johns Hopkins University Press, 1999, ISBN 0-8018-5789-9

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Geissmann (2003) sınıflandırması
  2. ^ etwa D. E. Wilson & D. M. Reeder: Mammal Species of the World. Johns Hopkins University Press, 2005. ISBN 0-8018-8221-4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]