Fargo (film)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Fargo
Yönetmen Joel Coen
Yapımcı Ethan Coen
Senarist Joel ve Ethan Coen
Oyuncular William H. Macy
Frances McDormand
Steve Buscemi
Peter Stormare
Harve Presnell
Müzik Carter Burwell
Yapım yılı 1996, ABD
Süre 98 dk.
Dil İngilizce
Bütçe 7.000.000$ (tahmini)

Fargo, senaryosu, yapımı ve yönetimi Coen Kardeşler'e ait, 1996 yapımı ABD'li sinema filmi.

Orta Batı Amerika'da geçen film, bir araba satıcısının (William H. Macy), 1.000.000$'lık fidye almak amacıyla karısını kaçırmaları için iki adamı (Steve Buscemi ve Peter Stormare) tutması hakkındadır. Kaçırma olayı bir dizi cinayete sebep olur ve hamile polis memuru Gunderson (Frances McDormand) bu cinayetleri araştırmaya başlar.

69. Akademi Ödülleri'nde Fargo iki Oscar kazandı: En İyi Özgün Senaryo Ödülü ve En iyi Kadın Oyuncu Ödülü (Frances McDormand). Film ayrıca BAFTA Ödülü (David Lean Yönetmenlik Ödülü - Joel Coen) ve 1996 Cannes Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülü de dahil olmak üzere pek çok uluslararası ödül kazandı.

"Fargo", 2006 yılında Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek ABD Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.[1]

Konu[değiştir | kaynağı değiştir]

Minnesota'da araba satıcısı olarak çalışan Jerry Lundegaard (William H. Macy), 1987'de mali sorunlarını sona erdirecek bir plan yapar. Çalıştığı yerdeki Shep Proudfoot adındaki eski hükümlü tamircinin vasıtasıyla, Gaear Grimsrud (Peter Stormare) ve Carl Showalter (Steve Buscemi) ile, karısı Jean'ı kaçırmaları için anlaşır. 80.000 $ tutarındaki fidye karşılığında kadın serbest bırakılacak, Jerry de bu paranın yarısını alacaktır. Jerry'nin gizli planı ise, zengin ve aksi bir adam olan kayınpederi ve patronu Wade Gustafson'a, istenen fidyenin 1.000.000 $ olduğunu söylemek, aradaki büyük farkı da borçlarını kapatmak üzere kendine ayırmaktır.

Jerry parayı kayınpederinden almaya çalışır ancak başaramaz. Bu arada Jean da, Jerry işte iken evinden kaçırılır. Dağıtılmış eve dönen Jerry Wade'i arayarak olayı anlatır. Ayrıca polislerin işin içine girmesi halinde Jean'ı tehlikeye atmış olacaklarını söyler.

O gece, fidyecilerin Brainerd yakınlarında bir polis devriyesi tarafından durdurulmasıyla, kaçırma planı dramatik bir hal alır. Showalter'ın teklif ettiği rüşveti geri çeviren polis memurunu Grimsund vurarak öldürür. Yoldan geçerken olaya tanık olan iki kişi daha Grimsund tarafından yakalanarak öldürülür.

Bu cinayetler ertesi sabah, yedi aylık hamile olan yerel polis şefi Marge Gunderson (Frances McDormand) tarafından araştırılmaya başlar. Katillerin arabasının plakasındaki bayii etiketinden ve katillerin daha önce birlikte olduğu iki fahişenin ifadelerinden yola çıkan Marge olayı yavaş yavaş çözmeye başlar. Katillerin yaptıkları telefon konuşmalarından, Shep ile olan bağlantılarını ortaya çıkarır ve daha fazla ipucu aramak için Minneapolis'e gider.

Marge'ın konuştuğu Shep ve Jerry, olayla ilgileri olmadığını ileri sürer. Bu arada katiller de fidyeyi almak için Minneapolis'e gelmiştir. Showalter Jerry'i parayı almak için bir otoparka çağırır. Damadına güvenmeyen Wade parayı kendi götürür, ancak kızını görmeden parayı Showalter'a vermez. Aralarında çıkan çatışmada Wade ölür, Showalter çenesinden yaralanır. Showalter park yerini terk ederken kapıyı açmayan gişe görevlisini de vurarak öldürür.

Çantadaki bir milyon doları gören Showalter, paranın büyük bölümünü, otoyolun kenarındaki ıssız bir yere gömer ve saklanma yerlerine sadece 80.000 dolar ile döner. Bu arada Grimsrud Jean'ı, canını sıktığı için öldürmüştür. Showalter ile aralarında, arabayı kimin alacağına ilişkin bir tartışma çıkar. Grimsrud Showalter'ı balta ile öldürür.

Marge ise, geri dönmeden önce Jerry'yle bir kez daha konuşmak ister ve Wade'i de görmek istediğini söyler. Paniğe kapılan Jerry onu atlatıp kaçar. Ancak Marge katillerin saklandığı yeri bulur, Grimsrud'u Showalter'ın son parçalarını da talaş makinesine atarken yakalar. Kaçmaya çalışan Grimsrud'u bacağından vurur ve tutuklar. Yolda Marge, psikopat olduğu açıkça görülen Grimsrud'a, "bir parça para için" bütün bunları nasıl olup da yaptığını anlayamadığını söyler.

Daha sonra Jerry de bir motel odasında yakalanır. Son sahnede Marge ve kocası Norm yataklarında televizyon izlerken doğacak çocuklarından bahsederler. Showalter'ın sakladığı 920.000 doların başına ne geldiği bilinmez.

Kadro ve Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Marge Gunderson rolünde Frances McDormand.
  • Jerry Lundegaard rolünde William H. Macy: Minneapolis'li araba satıcısı. Borçlarını ödeyebilmek için zengin kayınpederinden fidye almak amacıyla, karısını kaçırmaları için iki kişiyle anlaşır.
  • Marge Gunderson rolünde Frances McDormand: Breinerd, Minnesota yakınlarında işlenen üç cinayeti araştıran hamile polis şefi.
  • Carl Showalter rolünde Steve Buscemi: Lundegaard'ın, karısını kaçırması için tuttuğu geveze suçlu. Karşılaşanlar onu "komik bir tip" olarak tanımlar.
  • Gaear Grimsrud rolünde Peter Stormare: Showalter'ın psikopat ortağı. Genelde sessiz olmakla birlikte çok fazla sigara içer ve aşırı şiddete meyillidir.
  • Wade Gustafson rolünde Harve Presnell: Jerry Lundegaard'ın çalıştığı Oldsmobile bayiinin zengin sahibi ve Jerry'nin kayınpederi.
  • Jean Lundegaard rolünde Kristin Rudrüd: Jerry'nin kaçırılan karısı.
  • Scotty Lundegaard rolünde Tony Denman: Jerry ve Jean'in oğlu.
  • Stan Grossman rolünde Larry Brandenburg: Wade Gustafson'un ortağı ve muhasebecisi.
  • Shep Proudfoot rolünde Steve Reevis: Eski bir suçlu ve araba bayiinde tamirci. Jerry'nin Carl ve Gaear ile bağlantı kurmasını sağlar.
  • Norm Gunderson rolünde John Carroll Lynch: Marge Gunderson'ın kocası ve vahşi doğa ressamı. Yapıtlarından birinin posta pulu olarak basılmasını istemektedir.
  • Mike Yanagita rolünde Steve Park: Marge Gunderson'ın eski okul arkadaşı.

Yapım[değiştir | kaynağı değiştir]

Gerçek ve Kurgu[değiştir | kaynağı değiştir]

Fargo şu metinle açılır:

BU GERÇEK BİR HİKÂYEDİR. Bu filmde anlatılan olaylar 1987'de Minnesota'da yaşanmıştır. Geride kalanların isteği doğrultusunda isimler değiştirilmiştir. Ölenlere saygıdan dolayı, diğer her şey gerçekleştiği gibi anlatılmıştır.

Filmin kendisi tamamıyla kurgu olmakla birlikte, Coenler filmde geçen çoğu olayı, farklı vakalardan biraraya getirdiklerini söylemektedir. Joel Coen konuyla ilgili olarak "Gerçeğe bağlılık ile çok ilgilenmedik. Temel olaylar gerçek vakalara dayanıyor ama karakterler tamamıyla kurgulandı. Eğer seyirci bir şeyin gerçek olaylara dayandığına inanırsa, aksi taktirde kabullenmeyeceği şeyleri yapabilmeye başlarsınız." demiştir.

Coenler bu cinayetlerin, Minnesota'da olmasa bile, gerçekten işlendiğini söylemektedir.[2] Filmin Minnesota'da geçmesinin asıl sebebi Coenler'in, Minnesota'nın bir banliyösü olan St. Louis Park'ta doğup büyümüş olmalarıdır.

Filmin "special edition" DVD'sinde filme ilham kaynağı olan olayın 1986'da Connecticut'taki Helle Crafts cinayeti olduğu belirtilmektedir. Helle, kocası Richard tarafından öldürülmüş ve cesedi talaş makinesine atılmıştı.[3]

Filmin kapanış fragmanında standart olarak "Tüm karakterler hayal ürünüdür." ifadesi yer almaktadır.[4]

Kasım 2001'de Takako Konishi isimli bir Japon kadın, Bismarck'a geldi ve karalanmış bir harita yardımıyla, filmde saklanmış olan para çantasını aramaya başladı. Altı gün sonra Minnesota'da Detroit Lakes civarında aldığı ilaçların ve soğuğun etkisiyle öldü.[5]

Ancak ölümünden üç hafta sonra Japonya'daki ailesi, ölümünden önce postalanmış bir intihar mektubu aldı. Böylece kadının çantayı arama hikâyesinin de aslında hayali olduğu anlaşıldı.[6]

Başlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Film adını, Kuzey Dakota'daki Fargo şehrinden almıştır. Ancak filmde şehir çok az yer alır ve bir bardaki sahnede birkaç saniye için uzaktan görünür. Filmin neredeyse tamamı Minnesota'daki Minneapolis ve Brainerd'da geçer. Ancak filmin yapımı aşamasında Minnesota'da kış mevsiminin ılımlı geçmesi sebebiyle filmin büyük bölümü aslında Kuzey Dakota'da çekilmiştir.

"Special edition" DVD'deki bir röportajda Coenler filmin adının "Fargo" olmasının sebebinin, bu ismin "Brainerd"'a kıyasla kulağa daha hoş gelmesi olduğunu söylemiştir.

Çekim Alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

1995 kışının mevsim normallerine göre daha yumuşak geçmesi, çekim ekibini sürekli karla kaplı alanlar bulmak zorunda bıraktı. Çoğu sahnede sahte kar kullanıldı. Çoğu sahnede erimiş kar suyunun oluşturduğu birikintiler görülmektedir. Coenler'in önceki filmleri The Hudsucker Proxy'de yaşadıkları gişe başarısızlığı, Fargo'nun oldukça düşük bütçeyle çekilmesine yol açtı.

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Film, çoğu önemli eleştirmen tarafından 1996'nın en iyi filmi olarak değerlendirildi. Fargo ayrıca Entertainment Weekly dergisi okurlarının büyük bölümünden "A" notu alan ender filmlerden biri oldu.

Film Amerikan Film Enstitüsü'nün "100 Yıl... 100 Film" listesinde 84. sırada yer aldı ancak listenin 2007 versiyonunda dışarıda bırakıldı. Marge Gunderson karakteri ise "100 Yıl... 100 Kahraman ve Cani" listesinde 33. sırada yer aldı.

Film 2006'da ABD Ulusal Film Koruma Kurulu tarafından, "kültürel, tarihi ya da estetik açıdan kayda değer" sayıldığı ve kara komedinin önde gelen örneklerinden biri olduğu gerekçesiyle, ABD Ulusal Film Arşivi'ne (National Film Registry) alındı.

Film festivalleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Fargo pek çok film festivalinde gösterildi. 1996 yılında Cannes Film Festivali'nin yarışma bölümünde yer aldı ve en iyi yönetmen ödülü kazandı. Ayrıca Pusan Uluslararası Film Festivali, Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali ve Napoli Film Festival'nde de gösterildi. Film Fargo, Kuzey Dakota'da her yıl düzenlenen Fargo Film Festivali'nde de gösterilmektedir.

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazanılan[değiştir | kaynağı değiştir]

Adaylık[değiştir | kaynağı değiştir]

Film Müziği[değiştir | kaynağı değiştir]

Coen Kardeşler'in tüm filmlerinde olduğu gibi, Fargo'nun müziğini de Carter Burwell yapmıştır.[7]

Ana motif "Kayıp Koyun" ("Den Bortkomne Sauen") isimli bir Norveç halk şarkısıdır.[8] Şarkı daha önce, Norveçli müzisyen Annbjørg Lien'in "Felefeber" isimli albümünde yer almıştı.[9]

Filmde yer alan diğer iki şarkı olan Merle Haggard'ın "Big City" (Jerry Lundegaard'ın Carl Showalter ve Gaear Grimsrud ile buluştuğu barda çalan şarkı) ve José Feliciano'nun "Let's Find Each Other Tonight" (Showalter'ın bir gece kulübünde bir eskortla birlikte iken dinlediği şarkı) isimli şarkıları ise film müziği albümünde yer almadı.

Albüm 1996'da TVT Records tarafından yayınlandı. Albümde Barton Fink filminden seçilmiş parçalar da yer alıyordu.[7]

Parçalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Albüm kapağı.

Tamamı Carter Burwell tarafından bestelenmiştir.

  1. "Fargo, North Dakota" – 2:47
  2. "Moose Lake" – 0:41
  3. "A Lot of Woe" – 0:49
  4. "Forced Entry" – 1:23
  5. "The Ozone" – 0:57
  6. "The Trooper's End" – 1:06
  7. "Chewing on it" – 0:51
  8. "Rubbernecking" – 2:04
  9. "Dance of the Sierra" – 1:23
  10. "The Mallard" – 0:58
  11. "Delivery" – 4:46
  12. "Bismark, North Dakota" – 1:02
  13. "Paul Bunyan" – 0:35
  14. "The Eager Beaver" – 3:10
  15. "Brainerd Minnesota" – 2:40
  16. "Safe Keeping" – 1:41
  • Albümde ayrıca, Barton Fink filminden seçilmiş 8 parça da yer almaktadır.

VHS sürümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmin "special edition" VHS sürümü 1996'da çıktı. Video kasetle birlikte, talaş makinesi sahnesini gösteren bir kar küresi de pakete dahildi. Küre sallandığında içinde hem kar hem de kan uçuşuyordu.

DVD sürümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmin ilk DVD sürümü 8 Temmuz 1997'de çıktı. Bu sürümde sadece geniş ekrana (widescreen) aktarılmış film mevcuttu.[10] "Special edition" DVD sürümü ise 30 Eylül 2003'te çıktı.[10]

Televizyon dizisi[değiştir | kaynağı değiştir]

1997'de filmin televizyon dizisi olarak yayınlanması için bir pilot bölüm çekildi. Brainerd'de geçen bölümde Marge Gunderson rolünü Edie Falco üstlendi. Bu pilot bölüm 2003'te, başarısız televizyon programlarından oluşan "Brilliant But Cancelled" serisi dahilinde gösterildi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]