Muhbir (film, 1935)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Muhbir
The Informer

"Muhbir" (The Informer) filminin özgün sinema afişi
Yönetmen John Ford
Yapımcı John Ford
Senarist Dudley Nichols
Liam O'Flaherty (roman)
Oyuncular Victor McLaglen
Heather Angel
Preston Foster
Margot Grahame
Müzik Max Steiner
Görüntü yönetmeni Joseph H. August
Kurgu George Hively
Stüdyo RKO Radio Pictures
Dağıtıcı RKO Radio Pictures
Warner Home Video (DVD)
Cinsi Sinema filmi
Türü Politik dram
Renk Siyah-beyaz
Yapım yılı 1935
Çıkış tarih(ler)i 1 Mayıs 1935, ABD
Ağustos 1935, Venedik Film Festivali
Süre 91 dakika
Ülke Amerika Birleşik Devletleri ABD
Dil İngilizce
Bütçe $243,000
Diğer adları Muhbir (Türkiye)
Le Mouchard (Fransa)
Il Traditore (İtalya)
El Delator (İspanya)
Der Verräter (Almanya, Avusturya)

Muhbir 1935 ABD yapımı politik dramatik filmdir. Özgün adı The Informer dır.

Senaryosunu İrlandalı yazar Liam O'Flaherty'nin 1925'te yayımladığı aynı adlı ödüllü romanından Dudley Nichols'ın uyarlayıp yazdığı filmi yine İrlanda kökenli bir Amerikalı olan John Ford yönetmiş ve yapımcılığını da üstlenmiştir. Başlıca rollerinde Victor McLaglen, Heather Angel, Preston Foster ve Margot Grahame'ın oynadıkları filmin müziklerini Max Steiner yapmıştır. Film sadece 17 günde çekilmiştir.[1] John Ford ilk Oscar ödülünü bu filmle almıştı. Western'in babası olarak anılan yönetmen Ford, 1953 yılına kadar toplam 4 Oscar alacaktır ama Oscar aldığı bu filmlerden hiçbirisi Western türüne ait olmayacaktır.[2]

"The Informer", 1929 tarihli aynı adlı (The Informer) İngiliz filminin yeniden çevrimidir. Liam O'Flaherty'nin romanı 1968 yılında bu kez Up Tight! adıyla Jules Dassin tarafından bir kez daha sinemaya aktarılmıştır.[3] Jules Dassin konuyu Los Angeles'ta siyahların yaşadığı gettolara taşımıştı.

1920'lerin başında İrlanda'nın başkenti Dublin'de hüküm süren iç çatışmalar sırasında en yakın arkadaşını para karşılığında polise ihbar eden bir İrlandalının, bir yandan vicdan azabı çekerken bir yandan da kendisinden bu ihanetinin hesabını sormak üzere peşine düşen direniş örgütüyle olan ilişkilerinin anlatıldığı filmin, sisli sokaklarda gerçekleştirilen siyah beyaz gece çekimleri, hüzünlü konusuna uygun düşen kasvetli atmosferi başarıyla yaratmıştır. Max Steiner'in müziğinin de buna katkısı büyüktür. Filmde Alman Dışavurumculuğu'nun da etkileri hissedilir, çünkü John Ford çekimden önce seyrettiği F. W. Murnau'nun 1927 tarihli Sunrise filminden çok etkilenmişti.[1]

Çevrildiği dönemin üzerinde en çok konuşulan filmlerinden biri olan "Muhbir" vizyona çıkar çıkmaz gişede başarısızlığa uğradı ancak birçok ödülün sahibi olduktan sonra gişe başarısı geldi.[1][4] Muhbir 1936'da "en iyi yönetmen", "en iyi senaryo", "en iyi müzik" ve "en iyi oyuncu" (Victor McLaglen) dallarında tam 4 Oscar ödülü kazandı. "En iyi film" ve "en iyi kurgu" Oscarlarına da aday gösterildi. Ağustos 1935'te ABD dışındaki ilk gösteriminin yapıldığı Venedik Film Festivali'nde John Ford, Mussolini Kupası'na aday gösterilmişti.

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmin konusu 1922 yılında İrlanda'nın Dublin kentinde geçer. İrlanda özerkliğini kazanmıştır ama henüz İngiltere'den tam bağımsızlığını elde ederek bir Cumhuriyet olmamıştır. Adı henüz İrlanda Serbest Eyaleti' olan ülkede Ulusal Ordu ile tam bağımsızlık yanlısı IRA arasından bir iç savaş halen devam etmektedir. Fakir, kaba saba ama iyi kalpli bir adam olan Gypo Nolan (Victor McLaglen) bir zamanlar IRA'da görev yapmış ama verilen bir infaz görevini yufka yürekliliği nedeniyle yerine getirmeyince örgütten atılmıştır. Davaya yeterince gönül vermemiş olduğu düşünüldüğü için örgüt içinde kendisine pek güvenilmemektedir. Aynı şekilde karşı taraf da ona güvenmez.

Bu iri yarı safça adamın en büyük hayâli sevgilisi sokak kızı Katie Madden (Margot Grahame)'la Amerika'ya gidebilmektir, ancak adam başı 10 £ olan vapur bileti onun için çok büyük bir paradır. Gypo'nun en iyi arkadaşı olan Frankie McPhillip (Wallace Ford) ise adam öldürmekten aranan bir IRA üyesidir. Duvar afişlerinden Frankie McPhillip'in başına 20 £ ödül konmuş olduğunu öğrenen Gypo arkadaşını yetkililere ihbar eder ve ödülü alır. Frankie İngiliz askerlerince annesinin evinde kıstırılarak öldürülür.

Kısa bir süre vicdan azabı çeken Gypo ihanetinin sonuçlarını idrak edemeyecek kadar yarım akıllıdır. Hayatında ilk kez böylesine büyük bir paraya kavuşan Gypo parasını aptalca alkol ve eğlence için saçıp savurmaya başlar ve bu durum kaçınılmaz olarak IRA komutanı Gallegher (Preston Foster)'ın dikkatinden kaçmaz. Şüpheler onun üzerinde toplanınca Gallegher'in adamları tarafından Gypo'nun harcadığı her kuruşun hesabı tutulur. Üzerindeki şüpheler yoğunlaşınca Gypo son bir çabayla suçu başka birinin üzerine, Peter Mulligan (Donald Meek)'a atar. Sonunda bir mahzende toplanan IRA mahkemesinde muhbirlik suçuyla yargılanır ve suçunu itiraf eder, cezası ölümdür. Hem alkolik hem de ne yaptığını bilemeyecek kadar aptal olan bu adamı, ihbar ettiği Frankie McPhillip'in kızkardeşi bile affeder, ancak davanın selameti açısından öldürülmesi şarttır.

Kapatıldığı mahzende öldürülmeyi beklereken örgütün adamları infazı kimin gerçekleştireceğine dair kura çekerler, kısa çöpü çeken adam çok isteksizdir (Bu sahne Gypo'nun çok önceleri aynı şekilde kısa çöpü çekip başka bir infazı gerçekleştiremeyince örgütten atılmasını hatırlatır). Bir fırsatını bulan Gypo son bir gayretle mahzenden kaçar ve sevgilisi Katie'nin evine gider ve orada uyuyakalır. O uyurken sevgilisi af dilenmek için Gallegher'a gider. Gallegher'ın yanında öldürülen Frankie McPhillip'in kızkardeşi, aynı zamanda Gallegher'ın da sevgilisi olan Mary McPhillip (Heather Angel) vardır. Mary bir kez daha Gypo'nun affedilmesini ister ama kurallar işlemektedir. Gallegher'ın adamları Gypo'yu vururlar. Sürünerek kiliseye giden ağır yaralı Gypo orada dua etmekte olan ölen arkadaşının annesinden (Una O'Connor) de af diler ve yere düşer. Bayan McPhillip ona son nefesinde şöyle der: "Seni affediyorum Gypo, sen ne yaptığını bilmiyordun".

Oyuncu kadrosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Gypo Nolan (Victor McLaglen) arkadaşı Frankie (Wallace Ford)'nin başına ödül konduğunu duvardaki ilandan öğreniyor.
Aktör/Aktris Rolü
Victor McLaglen Gypo Nolan
Heather Angel Mary McPhillip
Preston Foster Dan Gallagher
Margot Grahame Katie Madden
Wallace Ford Frankie McPhillip
Una O'Connor Mrs. McPhillip
J.M. Kerrigan Terry
Joe Sawyer Bartly Mulholland
Neil Fitzgerald Tommy Connor
Donald Meek Peter Mulligan
D'Arcy Corrigan Kör adam
Leo McCabe Donahue
Steve Pendleton Dennis Daly
Francis Ford "Yargıç" Flynn
May Boley Madame Betty

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Oscar Ödülleri 1936[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödül Kişi
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü John Ford
En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü Victor McLaglen
En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü Dudley Nichols
En İyi Orijinal Şarkı Akademi Ödülü Max Steiner
Aday gösterilme:
En İyi Film Akademi Ödülü
En iyi Kurgu Akademi Ödülü George Hively

National Board of Review 1935[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödül Kişi
En İyi Film Ödülü

New York Film Eleştirmenleri Ödülü 1936[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödül Kişi
En İyi Yönetmen Ödülü John Ford
En İyi Film Ödülü

Venedik Film Festivali 1935[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday gösterilme:
Mussolini Kupası John Ford

Romanın tüm sinema uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

İrlandalı yazar Liam O'Flaherty'nin 1925'te yayımladığı aynı adlı adlı ödüllü roman ilki İngiltere'de ikisi de ABD'de olmak üzere tam üç kez sinemaya aktarılmıştır. Filmlerden ilk ikisi romanla aynı adı taşıyordu.[3]

  • 1929 - The Informer - İngiltere, siyah-beyaz. Yönetmen: Arthur Robison. Oyuncular: Lars Hanson, Warwick Ward
  • 1935 - The Informer (Muhbir) - ABD, siyah-beyaz. Yönetmen: John Ford. Oyuncular: Victor McLaglen, Preston Foster. Film 4 Oscar kazandı (Oyuncu, yönetmen, müzik, senaryo) (Bu maddenin konusu)
  • 1968 - Up Tight! - ABD, renkli. Yönetmen: Jules Dassin. Oyuncular: Raymond St. Jacques, Ruby Dee. Yönetmen bu kez konuyu İrlanda'dan Los Angeles'ta siyahların yaşadığı gettolara taşımıştı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]