Ezan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Arapça
‏أذان
Çevriyazı
aḏān
Anlamı
çağrı

Ezan (Arapça: أَذَان), İslam dininde namaz vaktinin geldiğini insanlara bildirmek için yapılan çağrıya verilen isimdir. Ezân-ı Muhammedî olarak da adlandırılır. Ezan okuyan kişiye müezzin denir.

Arapça'da "duyuru, ilan, çağrı" anlamlarına gelen "adhan" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökeni Türkçedeki "izin" sözcüğünün de kaynağı olan Arapça "idin" (kulak verme) sözcüğüdür.[1]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk ezan 622 yılında okundu. Ezan'dan önce müslümanları namaza çağırmak için çeşitli yöntemler kullanılmaktaydı. Sabit bir yöntemde karar vermek üzere Muhammed'in de katıldığı istişare toplantılarında ortak bir karara varılmamış olup daha sonraları sahabeden bazı kimselerin (Abdullah bin Zeyd) gördükleri rüyalar sonuncunda mevcut ezan kullanılmaya başlanmıştır. Muhammed 'in emriyle ilk ezan Bilal-i Habeşi tarafından okunmuştur.

Ezan ile ilgili Kur'an'ın Maide ve Cuma surelerinde çeşitli ayetler mevcuttur.

Sözleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sünni mezheplerinde ezan[değiştir | kaynağı değiştir]

Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam
4x الله اكبر Allahu Ekber Allah En Büyüktür
2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına şahitlik ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın resulü (elçisi) olduğuna şahitlik ederim
2x حي على الصلاة Hayya ale-salah Haydi namaza
2x حي على الفلاح Hayya alel-felah Haydi kurtuluşa
2x *الصلاة خير من النوم Es-salatu Hayrun Mine'n Nevm* Namaz uykudan hayırlıdır* (Sadece Sabah namazında okunur)
2x الله اكبر Allahu Ekber Allah En Büyüktür
1x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur

(*) Bu kısım sadece Sabah namazı için okunur.

Şiî mezheplerinde ezan[değiştir | kaynağı değiştir]

Zeydî ezânı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Zeyd’îyye
Kere Arapça Okunuşu Tercümesi[2]
4x الله اكبر Allahu Ekber Allah en yüce olandır
2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu allā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka İlâh olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim
2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin
2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin
2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayri'l amel[3] Herşeyin en yücesine acele edin
2x الله اكبر Allah-u Ekber Allah en yüce olandır
2x لا اله الا الله ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilâh olmadığına tanıklık ederim

Onikicilik i'tikadında ezan[değiştir | kaynağı değiştir]

Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam
4x الله اكبر Allahuekber. Allah En Büyüktür
2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû enla ilahe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına şahitlik ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın Resulü (elçisi) olduğuna
2x اشهد ان علی ان ولی الله Eşhedû enne Aliyyen veliyullah *** Ali'nin Allah'ın Velisi olduğuna şahitlik ederim
2x حي على الصلاة Hayya ale-salah Haydi namaza
2x حي على الفلاح Hayya alel-felah Haydi kurtuluşa
2x حي علی خير العمل Hayya ala hayri'l-amel[3] Haydi işlerin hayırlısına
2x الله اكبر Allahu Ekber Allah En Büyüktür
2x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur

(***) "Ben tanıklık ederim ki Ali Allah'ın velisidir" sözü şii ezanına da dahil değildir. Ezan şartı niyetiyle okunursa ezan batıl kabul edilir. Ancak Ali'ye saygı ve sevginin ifadesi olarak okunmasında sakınca görülmez.

Fâtımî-İsmâ‘ilî ezânı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kere Arapça Okunuşu Tercümesi[4]
4x الله اكبر Allahu Ekber Allah en yüce olandır
2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu allā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka İlâh olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim
2x اشهد ان مولانا عليا ولي الله Eş-hedu enne Aliya Veli-ul-Lāh Ali'nin Allah'ın vekili olduğuna şahadet ederim
2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin
2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin
2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayri'l amel[3] Herşeyin en yücesine acele edin
2x محمد و علي خير البشر و عطرة هما خير عطر Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul- beşer ve itrât-u- huma khayr-ul-itar[5] Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir
2x الله اكبر Allah-u Ekber Allah en yüce olandır
2x لا اله الا الله ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilâh olmadığına tanıklık ederim

Fâtımî/İsmâ‘îlî/Davudî Bohra'ya göre Eş-hedu enne Mevlânâ Aliyen Veli ul-Lâh ("Ali'nin Allâh-u Zülcelâl-i vel-İkrâm'ın Vekili olduğuna şahadet ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz, ve "Eş-hedu enne Muhammeden-rasūl ul-Lâh" şeklinde ikişer defa tekrarlanır.

Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" (Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.) denir. Yedinci kısımdaki "Hayya 'âla-Khayri'l-amel" ifadesinden den sonra Eimmet Fatimiyyîn'den beri "İki" kez tekrarlanır. (İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kamatis Salât" denir).

Bundan başka, Rasūlu l-Lāh'ın ölümünden sonra Ezân-ı Muhammed‘îyye'den çıkarılan "Hayyâ 'âla-Khayri'l amel" de yüksek sesle, Muhammed Nebi'nin sünnetine uygun şekilde İki kez söylenir.

Okunuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir namaz için daha vakti gelmeden ezan okumak İslâm fıkhna göre caiz dir.[kaynak belirtilmeli]

İslam dininde genel kabule göre ezan okurken kıbleye yönelinir. Müezzin, Hayya ales-salah derken sağ tarafa, hayya alel-felah derken sol tarafa döner. Ezanda sesin yükselmesine yardımcı olsun diye iki parmağın uçları ile iki kulağın tıkandığı gözlenir. Ezanda, her cümle arasında bir bekleme yapılır. İkinci cümlelerde ses biraz daha yükseltilir. Buna teressül, irtisal denilir.

Araplardan farklı olarak Türk`lerde ezan her vakit farklı bir makamda okunur. Buna göre;

Sabah Ezanı: Sabâ makamında

Öğle Ezanı: Rast makamında

İkindi Ezanı: Hicaz makamında

Akşam Ezanı: Segah makamında

Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunur.

Cuma namazından önce verilen salâ da Hüseyni makamından söylenir.

Türkiye'de Ezan[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçe ezan[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Türkçe Ezan

İlk Türkçe Ezan 3 Şubat 1932'de Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile de ezanın sadece Türkçe okunmasına karar verilmiştir. Uygulama 16 Haziran 1950 tarihinde kabul edilen kanuna kadar sürmüş olup, bu kanun ile ezanın okunmasında kullanılacak dil serbest bırakılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 temmuz 1932 tarihli genelgesinden sonra 18 yıl Türkçe ile okundu.

İstiklâl Marşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk milli marşının 8. kıtasında ezanın sürekliliği için dua yapılır. Bu kıta şu şekildedir:

Rûhumun senden, ilâhi, şudur ancak emeli;

Değmesin mabedimin göğsüne na-mahrem eli!
Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli,

Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli.

Tartışmalar ve eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ezan'ın hoparlör kullanılarak okunması bazı dini yorumlarda uygunsuz karşılanır. [kaynak belirtilmeli]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "ezan." Nişanyan Sözlük. Erişim: 24 Eylül 2013
  2. ^ Alıntı: Adhan and Iqamah
  3. ^ a b c Muhammed Rasūlu l-Lāh'ın vefatı sonrası atıldığı iddia edilen kısım.
  4. ^ Alıntı: Adhan and Iqamah
  5. ^ Fâtımîler Hâlifeliği Devri'nde eklenen kısım.