Attila

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Attila
Avrupa Hun İmparatoru
Atli.jpg
Hun imparatoru, kendisini bizzat gören Bizans tarihçisi Priskos'un tasvirine de uygun olarak, kısa boylu, hafif çekik gözlü ve yanık tenli olarak resmedilmiştir.
Hüküm süresi 434453
Önce gelen Bleda ve Ruga
Sonra gelen Ellak
Doğum tarihi 395
Ölüm tarihi 453
Babası Muncuk Han

Attila (395-453), Avrupa Hun İmparatorluğu hükümdarı.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası Muncuk Han (Boncuk Han)'dır. Amcası Rua, onu babası öldükten sonra bozkırda tek başına yaşamaya çalışırken bulmuş ve yanına almıştır. Vizigotlara karşı Roma İmparatorluğu'yla ittifak yapan Attila, bir süreliğine Roma'ya Flavius Aetius'un davetlisi olarak gitmiştir. Rua'nın ölümü üzerine, kardeşi Bleda ile birlikte Hun İmparatorluğu'nun ortak hükümdarı olmuştur. Bleda 445 yılında ölünce, Attila tek başına Hun hükümdarı olmuştur. Daha sonra aşık olduğu esir kızla (Nakara) evlenen Attila'nın bir oğlu olmuş, eşi Nakara doğum sırasında hayatını kaybetmiştir.

Hükümdarlığı boyunca ordusu ile Batı ve Doğu Roma İmparatorluklarını sık sık istila eden Attila, Orta Çağ kaynaklarında acımasızlığı ile anılır. Bu nedenle de Avrupa'da "Tanrının Kırbacı" (Latince: Flagellum Dei, İngilizce: Scourge of God, İtalyanca: Flagello di Dio, Fransızca: Fléau de Dieu) olarak tanınır.

Buna karşılık Germen (Alman) efsanelerinde Attila, çok büyük ve iyiliksever bir hükümdardır. Attila'nın sarayında birçok Germen hükümdarı yaşar. Nibelungen Destanı, Hun-Germen mücadelelerinden meydana gelir. Bu hikâyelerde Attila, Etzel adında büyük otoriteye sahip, barışsever ve yalnız asilere karşı kılıç kuşanan asil ruhlu bir hükümdardır. Avrupa Hun İmparatorluğu'nun başkenti olan Etzelburg adının buradan geldiği bilinmektedir. Aetus ile yaptığı Katalon Savaşında Roma ordusu dağılmış, Batı Got kralı Theodeirch ölmüştür. Atila ordusunu dinlendirerek kaçan Aetus'u takip etmedi.

1380 yılında yazılan Chronicum Pictum elyazmasına göre Attila.

Batı Roma İmparatorluğu'na sefer yaparken Papa'nın araya girmesiyle Attila Roma seferini durdurdu ve Romalıları haraca bağladı. Attila M.S. 453 yılında son eşi tarafından gerdek gecesi öldürüldü.[1]

Mezarının nerede olduğu bilinmemektedir. Cenazesine katılanlar, mezarın yerinin bilinmemesi için öldürülmüştür. Ama tarihçiler arasında Tuna Nehri'nin yatağının bir süreliğine değiştirildiğine ve hazineleriyle birlikte Attila'nın nehrin altına gömüldüğüne, daha sonra da nehir yatağının eski haline getirildiğine dair yaygın bir inanış vardır. Nehrin aşırı uzunluğundan ve birçok ülkeden geçtiği için bürokratik sorunlar çıkacağından kazı çalışması yapılamamaktadır.

Günümüzde, Attila bazıları için kahraman (özellikle Türk ve Macar kültüründe), bazıları için ise barbarların atası (Avrupa kültüründe) olarak alınır.

Görünüşü, karakteri[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük Hun hükümdarı Attila ve kardeşi Bleda.
Attila damgalı bronz madalyon

Attila'nın görünümü ile ilgili bilgiler genelde ikinci el kaynaklardır. Ancak kendisini bizzat gören Bizanslı tarihçi Priskos Attila'yı şöyle açıklıyor:

"Kısa boylu, geniş göğsü ve başı olan, gözleri küçük, burnu yassı ve ince grimsi sakalları olan, bronz tenli."

Attila'nın isminin kaynağı tartışmalara neden olmuştur. Türk kaynaklarına göre Volga Nehri'nin eski ismi olan Atıl/İtil/Atal kelimelerine oralı anlamı veren illa kelimesiyle birleşmesi sonucu Attila ismi oluşmuştur. Diğer bir görüşe göre at/atıl/atılmak anlamına gelir.[2] Diğer bir Türk efsanesine göre ise kendisine Atlı Han da denirdi. Macar kaynaklarına göre yargı anlamına gelen Ítélet kelimesinden türemiştir.[2] İngilizce'ye Etele, Etla olarak geçmiş, Almanca'da ise Etezel olarak geçmiştir. Macaristan'da yaygın kullanım Attila iken Türkiye'de Atilla veya Atila şeklindedir.

Attila zamanındaki Hun toprakları.

Günümüz kültürüne etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Biyografik filmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilgisayar oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Civilization 5 Gods and King's eklenti paketi
  • Rome Total War: Barbarian Invasion
  • Age of Empires 2 The Conquerors: Attila the Hun Campaign
  • Total War: ATTILA

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ The night Attila died: solving the murder of Attila the Hun, Michael A. Babcock, Berkley Publishing Group, 2005, ISBN0425202720.
  2. ^ a b The World of the Huns, Chapter IX. Language, O. Maenchen-Helfen.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]